વૌષડન્તેન મનુના વહ્નેસ્તુ જુહુયાત્તતઃ । મહાગણેશમન્ત્રેણ જુહુયાદાહુતીર્દશ
પછી 'વૌષટ'થી પૂર્ણ થતા મંત્ર બોલીને અગ્નિમાં હવન કરવું; મહા ગણેશ મંત્રથી દસ હવન કરવી.
વહ્નૌ પીઠં સમભ્યર્ચ્ય દેયમન્ત્રસ્ય દેવતામ્ । વહ્નૌ ધ્યાત્વા તુ તદ્વક્ત્રે પઞ્ચવિંશતિસંખ્યયા
અગ્નિમાં પીઠનું પૂજન કરીને, આપવાના મંત્રની દેવતાનું ધ્યાન કરીને, અગ્નિના મુખમાં તે દેવતાને ધ્યાનમાં રાખી પચ્ચીસ હવન કરવી.
મૂલમન્ત્રેણ જુહુયાદ્વક્ત્રૈકીકરણાય ચ । વહ્નિદેવતયોરૈક્યં ભાવયન્નાત્મના સહ
મૂળ મંત્રથી મુખના એકીકરણ માટે હવન કરવી, અગ્નિ અને મંત્રની દેવતાનું પોતે સાથે એકરૂપ થવું મનમાં રાખવું.
એકીભૂતં ભાવયેત્તુ તતસ્તુ સાધકોત્તમઃ । ષડઙ્ગં દેવતાનાં ચ જુહુયાદાહુતીઃ પૃથક્
પછી શ્રેષ્ઠ સાધક એ એકતા નું ધ્યાન કરવું, અને છ અંગવાળી દેવીઓ માટે અલગ-અલગ હવન કરવી.
એકાદશૈવ જુહુયાદાહુતીર્મુનિસત્તમ । એતેન નાડીસન્ધાનં વહ્નિદેવતયોર્મુને
એકાદશ એટલે કે અગિયાર હવન કરવી, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ; આથી અગ્નિ અને દેવતાની જોડાણની નાડીઓ સ્થાપિત થાય છે.
એકૈકક્રમયોગેનાપ્યાવૃત્તીનાં તથૈવ ચ । એકૈકક્રમયોગેન ઘૃતેન જુહુયાન્મુને
એ જ રીતે, દરેક પુનરાવૃત્તિ માટે ક્રમ પ્રમાણે ઘીથી હવન કરવી, હે મુનિ.
તતઃ કલ્પોક્તદ્રવ્યૈસ્તુ જુહુયાદથવા તિલૈઃ । દેવતામૂલમન્ત્રેણ ગજાન્તકસહસ્રકમ્
પછી વિધિમાં જણાવેલા દ્રવ્યો અથવા તલથી, દેવતાના મૂળ મંત્ર 'ગજાંતક'થી હજાર હવન કરવી.
એવં હુત્વા તતો દેવીં સન્તુષ્ટાં ભાવયેન્મુને । તથૈવાવૃતિદેવીશ્ચ વહ્ન્યાદ્યા દેવતા અપિ
એ રીતે હવન કર્યા પછી, દેવીને સંતોષ પામેલી માનવી, અને આવરણની દેવીઓ તથા અગ્નિ અને અન્ય દેવતાઓનું પણ ધ્યાન કરવું, હે મુનિ.
તતઃ શિષ્યં ચ સુસ્નાતં કૃતસમ્યાદિકક્રિયમ્ । વસ્ત્રદ્વયયુતં સ્વર્ણાભરણેન સમન્વિતમ્
પછી શિષ્યને સારી રીતે સ્નાન કરાવવી, યોગ્ય પૂર્વક્રિયાઓ કરાવવી, બે વસ્ત્રો અને સોનાના આભૂષણોથી સજાવવી.
કમણ્ડલુકરં શુદ્ધં કુણ્ડસ્યાન્તિકમાનયેત્ । નમસ્કૃત્ય તતઃ શિષ્યો ગુરૂનથ સભાસદઃ
પાણીની કળશ હાથમાં લઈને અને શુદ્ધ થઈ, તેને કુંડ પાસે લાવવી; પછી શિષ્યે ગુરુ અને સભાસદોને નમન કરવું.
કુલદેવં નમસ્કૃત્ય વિશેત્તત્રાથ વિષ્ટરે । ગુરુસ્તતસ્તુ તં શિષ્યં કૃપાદૃષ્ટ્યા વિલોકયેત્
કુળદેવતાને નમન કરીને, ત્યાંના આસન પર બેઠા રહેવું; પછી ગુરુએ શિષ્ય પર કૃપાભરી નજર નાખવી.
તચ્ચૈતન્યં નિજે દેહે ભાવયેત્સઙ્ગતં ત્વિતિ । તતઃ શિષ્યતનુસ્થાનામધ્વનાં પરિશોધનમ્
તે ચૈતન્યને પોતાના શરીર સાથે એકરૂપ થયેલું માનવું; પછી શિષ્યના શરીરમાં માર્ગોની શુદ્ધિ કરવી.
કુર્યાત્તુ હોમતો વિદ્વાન્દિવ્યદૃષ્ટ્યવલોકનાત્ । યેન જાયેત શુદ્ધાત્મા યોગ્યો દેવાદ્યનુગ્રહે
વિદ્યાવાન એ હોમ પછી, દિવ્ય દૃષ્ટિથી આ કરવું; જેના દ્વારા આત્મા શુદ્ધ થાય છે અને દેવાદિની કૃપા માટે યોગ્ય બને છે.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ તનૌ ધ્યાયેત્તુ શિષ્યસ્ય ષડધ્વનઃ કમેણ તુ । પાદયોસ્તુ કલાધ્વાનમન્ધૌ તત્ત્વાધ્વકં પુનઃ
શ્રીનારાયણ કહે છે: શિષ્યના શરીરમાં ક્રમ પ્રમાણે છ માર્ગોનું ધ્યાન કરવું; પગે કલાનો માર્ગ, ઘૂંટણે તત્વનો માર્ગ.
નાભૌ તુ ભુવનાધ્વાનં વર્ણાધ્વાનં તથા હૃદિ । પદાધ્વાનં તથા ભાલે મન્ત્રાધ્વાનં તુ મૂર્ધનિ
નાભિમાં ભૂવનોનો માર્ગ, હૃદયમાં વર્ણનો માર્ગ, ભાળે પદનો માર્ગ અને મસ્તક પર મંત્રનો માર્ગ.
શિષ્યં સ્પૃશંસ્તુ કૂર્ચેન તિલૈરાજ્યપરિપ્લુતૈઃ । શોધયામ્યમુમધ્વાનં સ્વાહેતિ મનુમુચ્ચરન્
શિષ્યને તલ અને ઘીથી ભીંજવેલી કુશથી સ્પર્શ કરીને, 'સ્વાહા' મંત્ર બોલતા એ માર્ગોની શુદ્ધિ કરવી.
તારાઢ્યં જુહુયાદષ્ટવારં પ્રત્યધ્વમેવ હિ । ષડધ્વનસ્તતસ્તાંસ્તુ લીનાન્ બ્રહ્મણિ ભાવયેત્
તારાની પૂજા દરેક માર્ગ માટે આઠ વખત કરવી જોઈએ; પછી તે છ માર્ગોને બ્રહ્મમાં વિલીન થયેલા તરીકે ધ્યાનમાં લેવું.
પુનરુત્પાદયેત્તસ્માત્સૃષ્ટિમાર્ગેણ વૈ ગુરુઃ । આત્મસ્થિતં તચ્ચૈતન્યં પુનઃ શિષ્યે તુ યોજયેત્
પછી, સર્જનના માર્ગથી, ગુરુએ આત્મામાં સ્થિત થયેલા ચૈતન્યને ફરીથી ઉત્પન્ન કરવું અને તેને ફરીથી શિષ્ય સાથે જોડવું.
પૂર્ણાહુતિં તતો હુત્વા દેવતાં કલશે નયેત્ । પુનર્વ્યાહૃતિભિર્હુત્વા વહ્નેરઙ્ગાહુતીસ્તથા
પૂર્ણ હવન કર્યા પછી, દેવતાને કળશમાં સ્થાપિત કરવી; પછી, પવિત્ર મંત્રો સાથે હવન કરીને અગ્નિના અંગોની પણ અર્પણ કરવી.
એકૈકશો ગુરુર્દત્ત્વા વિસૃજેદ્વહ્નિમાત્મનિ । તતઃ શિષ્યસ્ય નેત્રે તુ બધ્નીયાદ્વાસસા ગુરુઃ
ગુરુ દરેક અર્પણ આપી, અગ્નિને પોતાના અંદર વિસર્જિત કરે; પછી, ગુરુ શિષ્યની આંખો કપડાથી બંધવી.
નેત્રમન્ત્રેણ તં શિષ્યં કુણ્ડતો મણ્ડલં નયેત્ । પુષ્પાઞ્જલિં મુખ્યદેવ્યાં કારયેચ્છિષ્યહસ્તતઃ
આંખના મંત્રથી ગુરુ શિષ્યને કુંડમાંથી મંડળ તરફ લઈ જાય; પછી, શિષ્યના હાથથી મુખ્ય દેવીને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરાવે.
નેત્રબન્ધં નિરાકૃત્ય વેશયેત્કુશવિષ્ટરે । ભૂતશુદ્ધિં શિષ્યદેહે કુર્યાત્પ્રોક્તેન વર્ત્મના
આંખનું બંધ કાઢીને, ગુરુ શિષ્યને કુશના આસન પર બેસાડે; પછી, નિર્ધારિત રીતથી શિષ્યના શરીરમાં ભૂતશુદ્ધિ કરે.
મન્ત્રોદિતાંસ્તથા ન્યાસાન્કૃત્વા શિષ્યતનૌ તતઃ । મણ્ડલે વેશયેચ્છિષ્યમન્યસ્મિન્કુમ્ભસંસ્થિતાન્
પછી, મંત્રથી નિર્ધારિત ન્યાસ શિષ્યના શરીર પર કરીને, શિષ્યને મંડળમાં અને કળશમાં સ્થિત અન્ય લોકોને પણ બેસાડે.
પલ્લવાઞ્છિષ્યશિરસિ વિન્યસેન્માતૃકાં જપેત્ । કલશસ્થજલૈઃ શિષ્યં સ્નાપયેદ્દેવતાત્મકૈઃ
શિષ્યના માથે પાંદડા મૂકી માતૃકાનો જપ કરે; પછી, કળશના દેવતામય જળથી શિષ્યને સ્નાન કરાવે.
વર્ધનીજલસેકં ચ કુર્યાદ્રક્ષાર્થમઞ્જસા । તતઃ શિષ્યઃ સમુત્થાય વાસસી પરિધાય ચ
રક્ષણ માટે વૃદ્ધિ-જળનો અભિષેક કરે; પછી, શિષ્ય ઊભો થઈ કપડાં પહેરે.
કૃતભસ્માવલેપશ્ચ સંવિશેદ્ગુરુસન્નિધૌ । તતો ગુરુઃ સ્વકીયાત્તુ હૃદયાન્નિર્ગતાં શિવામ્
ભસ્મનો લેપ કરીને, શિષ્ય ગુરુની હાજરીમાં બેસે; પછી, ગુરુ પોતાના હૃદયમાંથી શિષ્યના હૃદયમાં પ્રવેશેલી શિવ શક્તિનું ધ્યાન કરે.
પ્રવિષ્ટાં શિષ્યહૃદયે ભાવયેત્કરુણાનિધિઃ । પૂજયેદ્ગન્ધપુષ્પાદ્યૈરૈક્યં વૈ ભાવયંસ્તયોઃ
કરુણા ભરેલા ગુરુ શિષ્યના હૃદયમાં પ્રવેશેલી શક્તિનું ધ્યાન કરે; સુગંધ, પુષ્પ વગેરેથી પૂજા કરીને, બંનેના એકત્વનું ચિંતન કરે.
તતસ્ત્રિંશો દક્ષકર્ણે શિષ્યસ્યોપદિશેદ્ગુરુઃ । મહામન્ત્રં મહાદેવ્યાઃ સ્વહસ્તં શિરસિ ન્યસન્
પછી, ગુરુ મહાદેવીના મહામંત્રને શિષ્યના જમણા કાનમાં ઉપદેશ આપે, પોતાનો હાથ શિષ્યના માથે રાખે.
અષ્ટોત્તરશતં મન્ત્રં શિષ્યોઽપિ પ્રજપેન્મુને । દણ્ડવત્પ્રણમેદ્ભૂમૌ તં ગુરું દેવતાત્મકમ્
મુનિ, શિષ્ય મંત્રનો એકસો આઠ વખત જપ કરે અને દેવતારૂપ ગુરુને જમીન પર દંડવત્ પ્રણામ કરે.
સર્વસ્વમર્પયેત્તસ્મૈ યાવજ્જીવમનન્યધીઃ । ઋત્વિગ્ભ્યો દક્ષિણાં દત્ત્વા બ્રાહ્મણાંશ્ચાપિ ભોજયેત્
શિષ્ય અનન્ય ચિત્તથી જીવનભર ગુરુને સર્વસ્વ અર્પણ કરે; ઋત્વિજોને દક્ષિણ આપી, બ્રાહ્મણોને પણ ભોજન કરાવે.