મનુના પુટિતૈર્વર્ણૈર્માતૃકાયા વિધાનતઃ । દેવ્યા અઙ્ગેષુ વિન્યસ્ય ચન્દનાદ્યૈઃ સમર્ચયેત્
મંત્રથી શુદ્ધ કરેલા માતૃકા અક્ષરો પ્રમાણે, ચંદન અને અન્ય દ્રવ્ય દેવીના અંગો પર લગાવી, પૂજા કરે.
ગન્ધઃ કાલાગુરુભવઃ કર્પૂરેણ સમન્વિતઃ । કાશ્મીરં ચન્દનં ચાપિ કસ્તૂરીસહિતં મુને
ગંધમાં કાળાગરુ, કપૂર, કેશર, ચંદન અને કસ્તૂરી હોવી જોઈએ, હે મુનિ.
કુન્દપુષ્પાદિપુષ્પાણિ પરદેવ્યૈ સમર્પયેત્ । ધૂપોઽગુરુપુરુવ્રાતોશીરચન્દનશર્કરાઃ
કુંદ અને અન્ય ફૂલ પરાદેવીને અર્પણ કરે; ધૂપમાં અગર, ગુગ્ગલ, ઉશીર, ચંદન અને ખાંડ હોય.
મધુમિશ્રાઃ સ્મૃતા દેવ્યાઃ પ્રિયા ધૂપાત્મના સદા । દીપાનનેકાન્દત્ત્વાથ નૈવેદ્યં દર્શયેત્સુધીઃ
મધુ મિશ્રિત ધૂપ દેવીને હંમેશા પ્રિય છે; પછી અનેક દીવો અર્પણ કરીને, બુદ્ધિમાન વ્યક્તિ naïvedya દર્શાવે.
પ્રતિદ્રવ્યં જલં દદ્યાત્પ્રોક્ષણીસ્થં ન ચાન્યથા । તતઃ કુર્યાદઙ્ગપૂજાં કલ્પોક્તાવરણાનિ ચ
દરેક દ્રવ્ય માટે છાંટવા માટે પાણી આપે, ક્યારેય છોડે નહીં; પછી અંગપૂજા અને કલ્પ પ્રમાણે આવરણોની પૂજા કરે.
સાઙ્ગાં દેવીમથાભ્યર્ચ્ય વૈશ્વદેવં તતશ્ચરેત્ । દક્ષિણે સ્થણ્ડિલં કૃત્વા તત્રાધાય હુતાશનમ્
દેવીની સર્વ અંગો સાથે પૂજા કરીને, વૈશ્વદેવ વિધિ કરે; દક્ષિણ તરફ સ્થંડિલ પર અગ્નિ સ્થાપિત કરે.
મૂર્તિસ્થાં દેવતાં તત્રાવાહ્ય સંપૂજ્ય ચ ક્રમાત્ । તારવ્યાહૃતિભિર્હુત્વા મૂલમન્ત્રેણ વૈ તતઃ
મૂર્તિમાં રહેલી દેવતાને ત્યાં આવાહન કરીને, ક્રમથી પૂજા કરે; પછી વ્યાહૃતિ અને મૂળ મંત્રથી હવન કરે.
પઞ્ચવિંશતિવારં તુ પાયસેન સસર્પિષા । હુનેત્પશ્ચાદ્વ્યાહૃતિભિઃ પુનશ્ચ જુહુયાન્મુને
પાયસ અને ઘી સાથે પચ્ચીસ વખત હવન કરે; પછી, હે મુનિ, ફરી વ્યાહૃતિથી હવન કરે.
ગન્ધાદ્યૈરર્ચયિત્વા ચ દેવીં પીઠે તુ યોજયેત્ । વહ્નિં વિસૃજ્ય હવિષા પરિતો વિકિરેદ્બલિમ્
ગંધ વગેરેથી દેવીની પૂજા કરીને, પીઠ પર બેસાડે; હવન પછી અગ્નિને વિદાય આપી, બલિ四 તરફ વિખેરે.
દેવતાયાઃ પાર્ષદેભ્યો ગન્ધપુષ્પાદિસંયુતાન્ । પઞ્ચોપચારાન્દત્ત્વાથ તામ્બૂલં છત્રચામરે
દેવતાના પરિષદોને ગંધ, ફૂલ વગેરે સાથે પાંચ ઉપચાર આપે; પછી તાંબુલ, છત્રી અને ચામર અર્પણ કરે.
દદ્યાદ્દેવ્યૈ તતો મન્ત્રં સહસ્રાવૃત્તિતો જપેત્ । જપં સમર્પ્ય ચૈશાન્યાં વિકિરે દિશિ સંસ્થિતે
પછી દેવીને મંત્ર અર્પણ કરે, હજારો વખત જાપ કરે; જાપ પૂર્ણ થયા પછી, ઇશાની દિશામાં વિખેરે.
કર્કરીં સ્થાપયેત્તસ્યાં દુર્ગામાવાહ્ય પૂજયેત્ । રક્ષ રક્ષેતિ ચોચ્ચાર્ય નાલમુક્તેન વારિણા
કરકરી (વણાટ) મૂકી, તેમાં દુર્ગાનું આવાહન કરીને પૂજા કરે; 'રક્ષા, રક્ષા' બોલે અને મુખ-પ્રક્ષાળન માટે વપરાયેલ પાણી સિવાયનું પાણી આપે.
અસ્ત્રમન્ત્રં જપન્દેશં સેચયેત્તુ પ્રદક્ષિણમ્ । કર્કરીં સ્થાપયેત્સ્થાને પૂજયેચ્ચાસ્ત્રદેવતામ્
અસ્ત્રમંત્ર જપતા, તે સ્થળને દક્ષિણાવર્ત રીતે છાંટવું જોઈએ; પછી પાણીની કળશ યોગ્ય જગ્યાએ રાખવી અને અસ્ત્રમંત્રની દેવતાની પૂજા કરવી.
પશ્ચાદ્ગુરુસ્તુ શિષ્યેણ સહ ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ । તસ્યાં રાત્રૌ તુ તદ્વેદ્યાં નિદ્રાં કુર્યાત્પ્રયત્નતઃ
પછી ગુરુએ શિષ્ય સાથે મૌન રાખીને ભોજન કરવું; એ રાત્રે, એ જ સ્થળે, સાવધાનીથી ઊંઘવું.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ તતઃ કુણ્ડસ્ય સંસ્કારં સ્થણ્ડિલસ્ય ચ વા મુને । પ્રવક્ષ્યામિ સમાસેન યથાવિધિ વિધાનતઃ
શ્રીનારાયણ કહે છે: હે મુનિ, હવે હું કુંડ અને સ્થીળિલાની સંસ્કાર વિધિ સંક્ષિપ્તમાં સમજાવું છું.
મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય વીક્ષયેદસ્ત્રમન્ત્રતઃ । પ્રોક્ષયેત્તાડનં કુર્યાત્તેનૈવ કવચેન તુ
મૂળમંત્ર ઉચ્ચારી, અસ્ત્રમંત્રથી નજર કરવી, છાંટવું, તાડન કરવું અને એ જ કવચથી રક્ષણ કરવું.
અભ્યુક્ષણં સમુદ્દિષ્ટં તિસ્રસ્તિસ્રસ્તતઃ પરમ્ । પ્રાગગ્રા ઉદગગ્રાશ્ચ લિખેલ્લેખાઃ સમન્તતઃ
છાંટવું ત્રણ વખત, પછી ફરી ત્રણ વખત; પછી પૂર્વ અને ઉત્તર તરફ રેખાઓ દોરવી.
પ્રણવેન સમભ્યુક્ષ્ય પીઠં દેવ્યાઃ સમર્ચયેત્ । આધારશક્તિમારભ્ય પીઠમન્ત્રાવસાનકમ્
પ્રણવથી પીઠ છાંટીને, દેવીની પીઠની પૂજા કરવી, આધારશક્તિથી શરૂ કરીને પીઠમંત્રથી પૂર્ણ કરવું.
તસ્મિન્પીઠે સમાવાહ્ય શિવૌ પરમકારણૌ । ગન્ધાદ્યૈરુપચારૈશ્ચ પૂજયેત્તૌ સમાહિતઃ
એ પીઠ પર, શિવ અને શક્તિને આવાહન કરીને, ચંદન અને અન્ય ઉપચારોથી, એકાગ્ર મનથી તેમની પૂજા કરવી.
દેવીં ધ્યાયેદૃતુસ્નાતાં સંસક્તાં શઙ્કરેણ તુ । કામાતુરાં તયોઃ ક્રીડાં કિઞ્ચિત્કાલં વિભાવયેત્
દેવીને, ઋતુસ્નાન કર્યા પછી, શંકર સાથે સંયુક્ત, કામથી વ્યાકુળ, એમ ધ્યાનમાં લેવી અને થોડો સમય તેમની ક્રીડા પર ચિંતન કરવું.
અથ વહ્નિં સમાદાય પાત્રેણ પુરતો ન્યસેત્ । ક્રવ્યાદાંશં પરિત્યજ્ય પૂર્વોક્તૈર્વીક્ષણાદિભિઃ
પછી અગ્નિ લઈ, પાત્રમાં આગળ મૂકવી, અશુદ્ધ ભાગ દૂર કરવો અને અગાઉ જણાવેલા વિધિ મુજબ નજર વગેરે કરવું.
સંસ્કૃત્ય વહ્નિં રં બીજમુચ્ચાર્ય તદનન્તરમ્ । ચૈતન્યં યોજયેત્તસ્મિન્પ્રણવેનાભિમન્ત્રયેત્
અગ્નિનું સંસ્કાર કરીને, 'રં' બીજ ઉચ્ચારી, તેમાં ચૈતન્ય સંયોજવું અને પ્રણવથી મંત્રિત કરવું.
સપ્તવારં તતો ધેનુમુદ્રાં સન્દર્શયેદ્ગુરુઃ । શરેણ રક્ષિતં કૃત્વા તનુત્રેણાવગુણ્ઠયેત્
પછી ગુરુએ સાત વખત ગાયની મુદ્રા દર્શાવવી, તીરસ મુદ્રાથી રક્ષણ કરવું અને તનુત્ર મુદ્રાથી ઢાંકવું.
અર્ચિતં ત્રિઃ પરિભ્રામ્ય પ્રાદક્ષિણ્યેન સત્તમઃ । કુણ્ડોપરિ જપંસ્તારં જાનુસ્પૃષ્ટમહીતલઃ
પૂજા કર્યા પછી, ત્રણ વખત દક્ષિણાવર્ત પરિભ્રમણ કરવું; ઘૂંટણ જમીનને સ્પર્શે એ રીતે બેઠા રહી, કુંડ પર જપ કરવો.
શિવબીજધિયા દેવ્યા યોનૌ વહ્નિં વિનિક્ષિપેત્ । આચામયેત્તતો દેવં દેવીં ચ જગદમ્બિકામ્
શિવબીજના ભાવથી, અગ્નિને દેવીની યોનિમાં મૂકવું; પછી દેવ અને જગદાંબિકા દેવીને આચમન કરાવવું.
ચિત્પિઙ્ગલ હનદહપચયુગ્મં તતઃ પરમ્ । સર્વજ્ઞાજ્ઞાપય સ્વાહા મન્ત્રોઽયં વહ્નિદીપને
'ચિત્પિંગળ હનદહપચયુગ્મં સર્વજ્ઞાજ્ઞાપય સ્વાહા' એ મંત્ર અગ્નિ પ્રગટાવવા માટે છે.
અગ્નિં પ્રજ્વલિતં વન્દે જાતવેદં હુતાશનમ્ । સુવર્ણવર્ણમમલં સમિદ્ધં વિશ્વતોમુખમ્
પ્રજ્વલિત અગ્નિને, જન્મ જાણનાર, હવન ગ્રહણ કરનાર, સુવર્ણવર્ણ, નિર્મળ, સારી રીતે પ્રગટેલો અને સર્વ દિશામાં મુખ ધરાવનાર, હું વંદન કરું છું.
મન્ત્રેણાનેન તં વહ્નિં સ્તુવીત પરમાદરાત્ । તતો ન્યસેદ્વહ્નિમન્ત્રં ષડઙ્ગં દેશિકોત્તમઃ
આ મંત્રથી, અગ્નિની ખૂબ આદરપૂર્વક સ્તુતિ કરવી; પછી શ્રેષ્ઠ ગુરુએ છ અંગવાળા અગ્નિમંત્રને સ્થાપિત કરવો.
સહસ્રાર્ચિઃ સ્વસ્તિપૂર્ણ ઉત્તિષ્ઠપુરુષઃ સ્મૃતઃ । ધૂમવ્યાપી સપ્તજિહ્વો ધનુર્ધર ઇતિ ક્રમાત્
અગ્નિને હજાર જ્વાળા, શુભતા ભરપૂર, ઉદ્ભવ પુરુષ, ધૂમથી વ્યાપક, સાત જીભ, ધનુષ ધારણ કરનાર તરીકે સ્મરણ થાય છે.
જાતિયુક્તાઃ ષડઙ્ગાઃ સ્યુઃ પૂર્વસ્થાનેષુ વિન્યસેત્ । ધ્યાયેદ્વહ્નિં હેમવર્ણં ત્રિનેત્રં પદ્મસંસ્થિતમ્
છ અંગો, પોતાની જાતિ સાથે, યોગ્ય સ્થાન પર સ્થાપિત કરવું; અગ્નિને સુવર્ણવર્ણ, ત્રણ આંખો ધરાવતો, કમળ પર બેઠેલો એમ ધ્યાન કરવું.