આસ્તીર્ય દર્ભાંસ્તત્રૈવ ન્યસેત્કૂર્ચં સલક્ષણમ્ । આધારશક્તિમારભ્ય પીઠમન્વન્તમર્ચયેત્
ત્યાં દર્ભ ઘાસ પાથરો અને લક્ષણવાળું કૂર્ચ મૂકો; આધાર શક્તિથી શરૂ કરીને, પીઠ અને તેની શક્તિઓની પૂજા કરો.
નિર્વ્રણં કુમ્ભમાદાયાપ્યસ્ત્રાદ્ભિઃ ક્ષાલિતાન્તરમ્ । તન્તુના વેષ્ટયેત્તં તુ ત્રિગુણેનારુણેન ચ
નિર્દોષ કુંભ લો, અસ્ત્રમંત્રથી અંદર સાફ કરો, અને ત્રણ લાલ તાંતાથી તેને વાળો.
નવરત્નોદરં કૂર્ચયુતં ગન્ધાદિપૂજિતમ્ । સ્થાપયેત્તત્ર પીઠે તુ તારમન્ત્રેણ દેશિકઃ
કુંભમાં નવ રત્ન, કૂર્ચ અને સુગંધથી પૂજિત સામગ્રી ભરી, પીઠ પર તારા મંત્રથી મૂકો, ગુરુ.
ઐક્યં કુમ્ભસ્ય પીઠસ્ય ભાવયેત્પૂરયેત્તતઃ । માતૃકાં પ્રતિલોમેન જપંસ્તીર્થોદકૈર્મુને
કુંભ અને પીઠની એકતાને મનમાં લાવો, પછી તેને ભરો; વિલોમ માતૃકાને તીર્થના પાણીથી જપો, મુનિ.
મૂલમન્ત્રં ચ સઞ્જપ્ય પૂરયેદ્દેવતાધિયા । અશ્વત્થપનસામ્રાણાં કોમલૈર્નવપલ્લવૈઃ
મૂળ મંત્રનો જાપ કરીને, દેવતાની ભક્તિથી, પાત્રમાં પિપળ, તાડ અને કેરીના કોમળ નવા પાંદડાં ભરી દે.
છાદયેત્કુમ્ભવદનં ચષકં સફલાક્ષતમ્ । સંસ્થાપયેત મતિમાન્ વસ્ત્રયુગ્મેન વેષ્ટયેત્
કુંભના મોઢા પર ફળ અને અખંડિત ચોખા ભરેલી વાટકી રાખીને, તેને ધ્યાનપૂર્વક સ્થિર કરી, બે શુદ્ધ કપડાંથી ઢાંકી દે.
પ્રાણસ્થાપનમન્ત્રેણ પ્રાણસ્થાપનમાચરેત્ । આવાહનાદિમુદ્રાભિર્મોદયેદ્દેવતાં પરામ્
પ્રાણસ્થાપન મંત્રથી પ્રાણ સ્થાપન કરે અને આવાહન તથા અન્ય મુદ્રાઓથી પરમ દેવીને પ્રસન્ન કરે.
ધ્યાયેત્તાં પરમેશાનીં કલ્પોક્તેન પ્રકારતઃ । સ્વાગતં કુશલપ્રશ્નં દેવ્યા અગ્રે સમુચ્ચરેત્
કર્મ પ્રમાણે પરમેશ્વરીનું ધ્યાન કરે અને દેવીની સામે સ્વાગત અને કૂશળ પ્રશ્ન પુછે.
પાદ્યં દદ્યાત્તતોઽપ્યર્ઘ્યં તતશ્ચાચમનીયકમ્ । મધુપર્કં ચ સાભ્યઙ્ગં દેવ્યૈ સ્નાનં નિવેદયેત્
પહેલાં પાદ્ય આપે, પછી અર્ઘ્ય આપે, ત્યારબાદ આચમન માટે પાણી આપે અને મધુપર્ક તથા સુગંધિત દ્રવ્યોથી દેવીને સ્નાન અર્પણ કરે.
વાસસી ચ તતો દદ્યાદ્રક્તે ક્ષૌમે સુનિર્મલે । નાનામણિગણાકીર્ણાનાકલ્પાન્કલ્પયેત્તતઃ
પછી શુદ્ધ, લાલ રેશમી વસ્ત્ર અર્પણ કરે અને અનેક પ્રકારના રત્નોથી શોભિત આભૂષણો પહેરાવે.
મનુના પુટિતૈર્વર્ણૈર્માતૃકાયા વિધાનતઃ । દેવ્યા અઙ્ગેષુ વિન્યસ્ય ચન્દનાદ્યૈઃ સમર્ચયેત્
મંત્રથી શુદ્ધ કરેલા માતૃકા અક્ષરો પ્રમાણે, ચંદન અને અન્ય દ્રવ્ય દેવીના અંગો પર લગાવી, પૂજા કરે.
ગન્ધઃ કાલાગુરુભવઃ કર્પૂરેણ સમન્વિતઃ । કાશ્મીરં ચન્દનં ચાપિ કસ્તૂરીસહિતં મુને
ગંધમાં કાળાગરુ, કપૂર, કેશર, ચંદન અને કસ્તૂરી હોવી જોઈએ, હે મુનિ.
કુન્દપુષ્પાદિપુષ્પાણિ પરદેવ્યૈ સમર્પયેત્ । ધૂપોઽગુરુપુરુવ્રાતોશીરચન્દનશર્કરાઃ
કુંદ અને અન્ય ફૂલ પરાદેવીને અર્પણ કરે; ધૂપમાં અગર, ગુગ્ગલ, ઉશીર, ચંદન અને ખાંડ હોય.
મધુમિશ્રાઃ સ્મૃતા દેવ્યાઃ પ્રિયા ધૂપાત્મના સદા । દીપાનનેકાન્દત્ત્વાથ નૈવેદ્યં દર્શયેત્સુધીઃ
મધુ મિશ્રિત ધૂપ દેવીને હંમેશા પ્રિય છે; પછી અનેક દીવો અર્પણ કરીને, બુદ્ધિમાન વ્યક્તિ naïvedya દર્શાવે.
પ્રતિદ્રવ્યં જલં દદ્યાત્પ્રોક્ષણીસ્થં ન ચાન્યથા । તતઃ કુર્યાદઙ્ગપૂજાં કલ્પોક્તાવરણાનિ ચ
દરેક દ્રવ્ય માટે છાંટવા માટે પાણી આપે, ક્યારેય છોડે નહીં; પછી અંગપૂજા અને કલ્પ પ્રમાણે આવરણોની પૂજા કરે.
સાઙ્ગાં દેવીમથાભ્યર્ચ્ય વૈશ્વદેવં તતશ્ચરેત્ । દક્ષિણે સ્થણ્ડિલં કૃત્વા તત્રાધાય હુતાશનમ્
દેવીની સર્વ અંગો સાથે પૂજા કરીને, વૈશ્વદેવ વિધિ કરે; દક્ષિણ તરફ સ્થંડિલ પર અગ્નિ સ્થાપિત કરે.
મૂર્તિસ્થાં દેવતાં તત્રાવાહ્ય સંપૂજ્ય ચ ક્રમાત્ । તારવ્યાહૃતિભિર્હુત્વા મૂલમન્ત્રેણ વૈ તતઃ
મૂર્તિમાં રહેલી દેવતાને ત્યાં આવાહન કરીને, ક્રમથી પૂજા કરે; પછી વ્યાહૃતિ અને મૂળ મંત્રથી હવન કરે.
પઞ્ચવિંશતિવારં તુ પાયસેન સસર્પિષા । હુનેત્પશ્ચાદ્વ્યાહૃતિભિઃ પુનશ્ચ જુહુયાન્મુને
પાયસ અને ઘી સાથે પચ્ચીસ વખત હવન કરે; પછી, હે મુનિ, ફરી વ્યાહૃતિથી હવન કરે.
ગન્ધાદ્યૈરર્ચયિત્વા ચ દેવીં પીઠે તુ યોજયેત્ । વહ્નિં વિસૃજ્ય હવિષા પરિતો વિકિરેદ્બલિમ્
ગંધ વગેરેથી દેવીની પૂજા કરીને, પીઠ પર બેસાડે; હવન પછી અગ્નિને વિદાય આપી, બલિ四 તરફ વિખેરે.
દેવતાયાઃ પાર્ષદેભ્યો ગન્ધપુષ્પાદિસંયુતાન્ । પઞ્ચોપચારાન્દત્ત્વાથ તામ્બૂલં છત્રચામરે
દેવતાના પરિષદોને ગંધ, ફૂલ વગેરે સાથે પાંચ ઉપચાર આપે; પછી તાંબુલ, છત્રી અને ચામર અર્પણ કરે.
દદ્યાદ્દેવ્યૈ તતો મન્ત્રં સહસ્રાવૃત્તિતો જપેત્ । જપં સમર્પ્ય ચૈશાન્યાં વિકિરે દિશિ સંસ્થિતે
પછી દેવીને મંત્ર અર્પણ કરે, હજારો વખત જાપ કરે; જાપ પૂર્ણ થયા પછી, ઇશાની દિશામાં વિખેરે.
કર્કરીં સ્થાપયેત્તસ્યાં દુર્ગામાવાહ્ય પૂજયેત્ । રક્ષ રક્ષેતિ ચોચ્ચાર્ય નાલમુક્તેન વારિણા
કરકરી (વણાટ) મૂકી, તેમાં દુર્ગાનું આવાહન કરીને પૂજા કરે; 'રક્ષા, રક્ષા' બોલે અને મુખ-પ્રક્ષાળન માટે વપરાયેલ પાણી સિવાયનું પાણી આપે.
અસ્ત્રમન્ત્રં જપન્દેશં સેચયેત્તુ પ્રદક્ષિણમ્ । કર્કરીં સ્થાપયેત્સ્થાને પૂજયેચ્ચાસ્ત્રદેવતામ્
અસ્ત્રમંત્ર જપતા, તે સ્થળને દક્ષિણાવર્ત રીતે છાંટવું જોઈએ; પછી પાણીની કળશ યોગ્ય જગ્યાએ રાખવી અને અસ્ત્રમંત્રની દેવતાની પૂજા કરવી.
પશ્ચાદ્ગુરુસ્તુ શિષ્યેણ સહ ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ । તસ્યાં રાત્રૌ તુ તદ્વેદ્યાં નિદ્રાં કુર્યાત્પ્રયત્નતઃ
પછી ગુરુએ શિષ્ય સાથે મૌન રાખીને ભોજન કરવું; એ રાત્રે, એ જ સ્થળે, સાવધાનીથી ઊંઘવું.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ તતઃ કુણ્ડસ્ય સંસ્કારં સ્થણ્ડિલસ્ય ચ વા મુને । પ્રવક્ષ્યામિ સમાસેન યથાવિધિ વિધાનતઃ
શ્રીનારાયણ કહે છે: હે મુનિ, હવે હું કુંડ અને સ્થીળિલાની સંસ્કાર વિધિ સંક્ષિપ્તમાં સમજાવું છું.
મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય વીક્ષયેદસ્ત્રમન્ત્રતઃ । પ્રોક્ષયેત્તાડનં કુર્યાત્તેનૈવ કવચેન તુ
મૂળમંત્ર ઉચ્ચારી, અસ્ત્રમંત્રથી નજર કરવી, છાંટવું, તાડન કરવું અને એ જ કવચથી રક્ષણ કરવું.
અભ્યુક્ષણં સમુદ્દિષ્ટં તિસ્રસ્તિસ્રસ્તતઃ પરમ્ । પ્રાગગ્રા ઉદગગ્રાશ્ચ લિખેલ્લેખાઃ સમન્તતઃ
છાંટવું ત્રણ વખત, પછી ફરી ત્રણ વખત; પછી પૂર્વ અને ઉત્તર તરફ રેખાઓ દોરવી.
પ્રણવેન સમભ્યુક્ષ્ય પીઠં દેવ્યાઃ સમર્ચયેત્ । આધારશક્તિમારભ્ય પીઠમન્ત્રાવસાનકમ્
પ્રણવથી પીઠ છાંટીને, દેવીની પીઠની પૂજા કરવી, આધારશક્તિથી શરૂ કરીને પીઠમંત્રથી પૂર્ણ કરવું.
તસ્મિન્પીઠે સમાવાહ્ય શિવૌ પરમકારણૌ । ગન્ધાદ્યૈરુપચારૈશ્ચ પૂજયેત્તૌ સમાહિતઃ
એ પીઠ પર, શિવ અને શક્તિને આવાહન કરીને, ચંદન અને અન્ય ઉપચારોથી, એકાગ્ર મનથી તેમની પૂજા કરવી.
દેવીં ધ્યાયેદૃતુસ્નાતાં સંસક્તાં શઙ્કરેણ તુ । કામાતુરાં તયોઃ ક્રીડાં કિઞ્ચિત્કાલં વિભાવયેત્
દેવીને, ઋતુસ્નાન કર્યા પછી, શંકર સાથે સંયુક્ત, કામથી વ્યાકુળ, એમ ધ્યાનમાં લેવી અને થોડો સમય તેમની ક્રીડા પર ચિંતન કરવું.