મૂલમન્ત્રં ષડઙ્ગં ચ ન્યસેદઙ્ગેષુ સત્તમઃ । અઙ્ગુષ્ઠાદિષ્વઙ્ગુલીષુ હૃદયાદિષુ ચ ક્રમાત્
શ્રેષ્ઠ સાધકે મૂળ મંત્રના છ અંગો, અંગોમાં, અંગુઠા સહિતની બધી આંગળીઓ પર અને હૃદય વગેરે સ્થળોએ ક્રમશઃ સ્થાપિત કરવા જોઈએ.
નમઃ સ્વાહાવષડ્યુક્તૈર્હુંવૌષટ્ફટ્પદાન્વિતૈઃ । પ્રણવાદિયુતૈર્મન્ત્રૈઃ ષડ્ભિરેવ ષડઙ્ગકમ્
'નમ:' 'સ્વાહા' 'વષટ્' 'હું' 'વૌષટ્' અને 'ફટ્' – આ શબ્દો પ્રણવ અને બીજા અક્ષરો સાથે જોડાઈને, છ અંગોવાળો મંત્ર બને છે.
વર્ણન્યાસાદિકં પશ્ચાન્મૂલમન્ત્રસ્ય યોજયેત્ । સ્થાનેષુ તત્તત્કલ્પોક્તેષ્વિતિ ન્યાસવિધિઃ સ્મૃતઃ
અક્ષરોની સ્થાપના કર્યા પછી, મૂળ મંત્રને પણ પરંપરાએ જે સ્થળો માટે કહ્યું છે ત્યાં લગાવવો; આ રીતે સ્થાપનાની વિધિ કહેવાય છે.
તતો નિજે શરીરેઽસ્મિંશ્ચિન્તયેદાસનં શુભમ્ । દક્ષાંસે ચ ન્યસેદ્ધર્મં વામાંસે જ્ઞાનમેવ ચ
પછી પોતાના શરીરમાં શુભ આસનનું ધ્યાન કરવું, જમણા જાંઘ પર ધર્મની અને ડાબા જાંઘ પર જ્ઞાનની સ્થાપના કરવી.
વામોરૌ ચાપિ વૈરાગ્યં દક્ષોરાવથ વિન્યસેત્ । ઐશ્વર્યં મુખદેશે તુ મુને ધ્યાયેદધર્મકમ્
ડાબા ઘૂંટણે વૈરાગ્ય અને જમણા ઘૂંટણે પણ એ જ રીતે, મુખ પર ઐશ્વર્યનું અને એ જ મુખ પર અધર્મનું ધ્યાન કરવું.
વામપાર્શ્વે નાભિદેશે દક્ષપાર્શ્વે તથા પુનઃ । નઞાદીશ્ચાપિ જ્ઞાનાદીન્પૂર્વોક્તાનેવ વિન્યસેત્
નાભિ પાસે ડાબી બાજુ અને ફરી જમણી બાજુએ, પહેલાં જણાવેલા 'નં' અને બીજા અક્ષરો તેમજ જ્ઞાન વગેરેની પણ સ્થાપના કરવી.
પાદા ધર્માદયઃ પ્રોક્તાઃ પીઠસ્ય મુનિસત્તમ । અધર્માદ્યાસ્તુ ગાત્રાણિ સ્મૃતાનિ મુનિપુઙ્ગવૈઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, પગો ધર્મ વગેરે પીઠ તરીકે કહેવાયા છે; જ્યારે અધર્મ વગેરે અંગો તરીકે મહાન મુનિઓએ માન્યા છે.
મધ્યેઽનન્તં હૃદિ સ્થાને ન્યસેન્મૃદ્વાસને સ્થલે । પ્રપઞ્ચપદ્મં વિમલં તસ્મિન્સૂર્યેન્દુપાવકાન્
મધ્યમાં, હૃદયસ્થાને, નરમ આસન પર અનંતની સ્થાપના કરવી; ત્યારબાદ, તેમાં શુદ્ધ જગતપદ્મ દોરવું અને તેમાં સૂર્ય, ચંદ્ર અને અગ્નિ સ્થાપિત કરવા.
ન્યસેત્કલાયુતાન્મન્ત્રી સંક્ષેપાત્તા વદામ્યહમ્ । સૂર્યસ્ય દ્વાદશ કલાસ્તા ઇન્દોઃ ષોડશ સ્મૃતાઃ
મંત્રસાધકે ત્યાં કલાઓની સ્થાપના કરવી; હું સંક્ષેપમાં કહું છું: સૂર્યની બાર કલાઓ કહેવાય છે અને ચંદ્રની સોળ કલાઓ માનવામાં આવે છે.
દશ વહ્નેઃ કલાઃ પ્રોક્તાસ્તાભિર્યુક્તાંસ્તુ તાન્સ્મરેત્ । સત્ત્વં રજસ્તમશ્ચૈવ ન્યસેત્તેષામથોપરિ
અગ્નિની દસ કલાઓ કહેવાય છે; એ બધાની સાથે સ્મરણ કરીને, પછી તેના ઉપર સત્ત્વ, રજ અને તમની સ્થાપના કરવી.
આત્માનમન્તરાત્માનં પરમાત્માનમેવ ચ । જ્ઞાનાત્માનં ન્યસેદ્વિદ્વાનિત્થં પીઠસ્ય કલ્પના
વિદ્વાને આત્મા, અંતરાત્મા, પરમાત્મા અને જ્ઞાનાત્માની સ્થાપના કરવી; આ રીતે પીઠની કલ્પના થાય છે.
અમુકાસનાય નમ ઇતિ મન્ત્રેણ સાધકઃ । આસનં પૂજયિત્વા તુ તસ્મિન્ધ્યાયેત્પરામ્બિકામ્
'અમુક આસનને નમ:' એવા મંત્રથી સાધકે આસનનું પૂજન કરીને, ત્યારબાદ એમાં પરા અંબિકાનું ધ્યાન કરવું.
કલ્પોક્તવિધિના મન્ત્રી દેયમન્ત્રસ્ય દેવતામ્ । માનસૈરુપચારૈશ્ચ પૂજયેત્તાં યથાવિધિ
પરંપરાએ જે રીતે કહ્યું છે એ પ્રમાણે, મંત્રસાધકે મંત્રની દેવીનું માનસિક ઉપચારોથી યોગ્ય રીતે પૂજન કરવું.
મુદ્રાઃ પ્રદર્શયેદ્વિદ્વાન્કલ્પોક્તા મોદકારિકાઃ । યાભિર્વિરચિતાભિસ્તુ મોદો દેવ્યાસ્તુ જાયતે
વિદ્વાને પરંપરાએ જે રીતે કહ્યું છે તે મુજબ મુદ્રાઓ દર્શાવવી, જે યોગ્ય રીતે રચવામાં આવે તો દેવીને આનંદ આપે છે.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ તતઃ સ્વવામભાગાગ્રે ષટ્કોણોપરિ વર્તુલમ્ । ચતુરસ્રયુતં સમ્યઙ્મધ્યે મણ્ડલમાલિખેત્
શ્રીનારાયણે કહ્યું: પછી પોતાની ડાબી બાજુ આગળ, ષટ્કોણ ઉપર વર્તુળ દોરવું; તેમાં યોગ્ય રીતે ચોરસ દોરવું.
મધ્યે ત્રિકોણં સંલિખ્ય શઙ્ખમુદ્રાં પ્રદર્શયેત્ । ષડઙ્ગાનિ ચ ષટ્કોણેષ્વર્ચયેત્કુસુમાદિભિઃ
મધ્યમાં ત્રિકોણ દોરી, શંખમુદ્રા દર્શાવવી; અને છ કોનમાં ફૂલો વગેરેથી છ અંગોનું પૂજન કરવું.
અગ્ન્યાદિષુ તુ કોણેષુ ષડઙ્ગાર્ચનમાચરેત્ । આધારપાત્રમાદાય શઙ્ખસ્ય મુનિસત્તમ
અગ્નિ અને અન્ય કોનાંઓમાં, શ્રેષ્ઠ મુનિ, શંખમાંથી આધારપાત્ર લઈને, છ અંગોની પૂજા કરવી જોઈએ.
અસ્ત્રમન્ત્રેણ સમ્પ્રોક્ષ્ય સ્થાપયેત્તત્ર મણ્ડલે । મં વહ્નિમણ્ડલાયોક્ત્વા તતો દશકલાત્મને
અસ્ત્રમંત્રથી છાંટીને, તેને મંડળમાં મૂકો; 'મં' શબ્દ અગ્નિમંડળ માટે બોલો, પછી દસ કલાવાળાને માટે.
અમુકદેવ્યા અર્ઘ્યપાત્રસ્થાનાય નમ ઇત્યપિ । મન્ત્રોઽયમુક્તઃ શઙ્ખસ્યાપ્યાધારસ્થાપને બુધૈઃ
અમુક દેવીની અર્ઘ્યપાત્રના સ્થાનને નમન — આ મંત્ર પણ, શંખના આધાર સ્થાપન સમયે, વિદ્વાનોએ કહેલો છે.
આધારે પૂર્વમારભ્ય પ્રદક્ષિણક્રમેણ તુ । દશ વહ્નિકલાઃ પૂજ્યા વહ્નિમણ્ડલસંસ્થિતાઃ
આધારથી શરૂ કરીને, દક્ષિણાવર્ત ક્રમમાં, અગ્નિમંડળમાં સ્થિત દસ અગ્નિ કલાઓની પૂજા કરવી.
તતો વૈ મૂલમન્ત્રેણ પ્રોક્ષિતં શઙ્ખમુત્તમમ્ । સ્થાપયેત્તત્ર ચાધારે મૂલમન્ત્રમનુસ્મરન્
પછી, મૂળમંત્રથી શ્રેષ્ઠ શંખને છાંટો, અને મૂળમંત્રનું સ્મરણ કરીને તેને આધાર પર મૂકો.
અં સૂર્યમણ્ડલાયોક્ત્વા દ્વાદશાન્તે કલાત્મને । અમુકદેવ્યર્ઘ્યપાત્રાય નમ ઇત્યુચ્ચરેત્તતઃ
'અં' શબ્દ સૂર્યમંડળ અને બાર કલાવાળાને માટે બોલો; પછી 'અમુક દેવીની અર્ઘ્યપાત્રને નમન' મંત્ર બોલો.
શં શઙ્ખાય પદં પ્રોચ્ય નમ ઇત્યેતદુચ્ચરેત્ । પ્રોક્ષયેત્તેન તં શઙ્ખં તસ્મિન્દ્વાદશ પૂજયેત્
'શં' શબ્દ શંખ માટે બોલો, પછી 'નમ:' બોલો; એથી શંખને છાંટો અને ત્યાં બાર કલાઓની પૂજા કરો.
સૂર્યસ્ય દ્વાદશ કલાસ્તપન્યાદ્યા યથાક્રમમ્ । વિલોમમાતૃકાં પ્રોચ્ય મૂલમન્ત્રં વિલોમકમ્
સૂર્યની બાર કલાઓ, તપનથી શરૂ કરીને, ક્રમશ: બોલો; વિલોમ માતૃકાને અને વિલોમ મૂળમંત્રને પણ બોલો.
જલૈરાપૂરયેચ્છઙ્ખં તત્ર ચેન્દોઃ કલાં ન્યસેત્ । ૐ સોમમણ્ડલાયોક્ત્વાન્તે ષોડશકલાત્મને
શંખમાં પાણી ભરો, અને ત્યાં ચંદ્રની કલાને મૂકો; 'ઓં' શબ્દ ચંદ્રમંડળ માટે અને અંતે સોળ કલાવાળાને માટે બોલો.
અમુકાર્ઘ્યામૃતાયેતિ હૃન્મન્ત્રાન્તો મનુઃ સ્મૃતઃ । પૂજયેન્મનુના તેન જલં તુ સૃણિમુદ્રયા
'અમુક અર્ઘ્યામૃતાય' હૃદયમંત્રના અંતે બોલો; એ મંત્ર તરીકે માનવામાં આવે છે. એ મંત્રથી, પાણી અને સૃણીમુદ્રા વડે પૂજા કરો.
તીર્થાન્યાવાહ્ય તત્રૈવાપ્યષ્ટકૃત્વો જપેન્મનુમ્ । ષડઙ્ગાનિ જલે ન્યસ્ય હૃદા સંપૂજયેદપઃ
ત્યાં તીર્થના પાણી બોલાવી, એ મંત્ર આઠ વાર જપો; પાણીમાં છ અંગો મૂકી, હૃદયથી પાણીની પૂજા કરો.
અષ્ટકૃત્વો જપેન્મૂલં છાદયેન્મત્સ્યમુદ્રયા । તતો દક્ષિણદિગ્ભાગે શઙ્ખસ્ય પ્રોક્ષણીં ન્યસેત્
મૂળમંત્ર આઠ વાર જપો, પછી માછલીમુદ્રાથી ઢાંકો; પછી દક્ષિણ બાજુએ શંખની છાંટવાની પાત્ર મૂકો.
શઙ્ખામ્બુ કિઞ્ચિન્નિક્ષિપ્ય પ્રોક્ષયેત્તેન સર્વતઃ । પૂજાદ્રવ્યં નિજાત્માનં વિશુદ્ધં ભાવયેત્તતઃ
થોડું શંખનું પાણી નાખો અને એથી બધું છાંટો; પછી પૂજાના સામગ્રી અને પોતાને શુદ્ધ માનો.
શ્રીનારાયણાય ઉવાચ તતઃ સ્વપુરતો વેદ્યાં સર્વતોભદ્રમણ્ડલમ્ । સંલિખ્ય કર્ણિકામધ્યં પૂરયેચ્છાલિતણ્ડુલૈઃ
શ્રીનારાયણ કહે છે: પછી, પોતાના આગળ, વેદી પર, ચારે બાજુ શુભ મંડળ દોરો; મધ્યમાં સાફ કરેલા ચોખા ભરો.