રુદ્રાક્ષધારણાદ્રુદ્રો ભવત્યેવ ન સંશયઃ । પશ્યન્નપિ નિષિદ્ધાંશ્ચ તથા શૃણ્વન્નપિ સ્મરન્
રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાથી મનુષ્ય ખરેખર રુદ્ર બની જાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી—even જો એ મનુષ્ય નિષિદ્ધ વસ્તુઓ જુએ, સાંભળે કે યાદ કરે.
જિઘ્રન્નપિ તથા ચાશ્નન્ પ્રલપન્નપિ સન્તતમ્ । કુર્વન્નપિ સદા ગચ્છન્વિસૃજન્નપિ માનવઃ
રુદ્રાક્ષ ધારણ કરનાર માણસ—even જો સુઘે, ખાય, બોલે, સતત કાર્ય કરે, જાય કે વિસર્જન કરે—
રુદ્રાક્ષધારણાદેવ સર્વપાપૈર્ન લિપ્યતે । અનેન ભુક્તં દેવેન ભુક્તં યત્તુ તથા ભવેત્
માત્ર રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાથી એ કોઈ પણ પાપથી અસ્પર્શિત રહે છે; એ જે કંઈ ભોજન કરે, એ દેવતાએ ભોજન કર્યાની સમાન ગણાય છે.
પીતં રુદ્રેણ તત્પીતં ઘ્રાતં ઘ્રાતં શિવેન તત્ । રુદ્રાક્ષધારણે લજ્જા યેષામસ્તિ મહામુને
જે કંઈ પીવે, એ રુદ્રે પીતું હોય તેમ છે; જે કંઈ સુઘે, એ શિવે સુઘ્યું હોય તેમ છે; હે મહામુનિ, જેમને રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવામાં સંકોચ થાય—
તેષાં નાસ્તિ વિનિર્મોક્ષઃ સંસારાજ્જન્મકોટિભિઃ । રુદ્રાક્ષધારિણં દૃષ્ટ્વા પરિવાદં કરોતિ યઃ
એ લોકોને કરોડો જન્મ પછી પણ સંસારથી મુક્તિ મળતી નથી; અને જે રુદ્રાક્ષ ધારણ કરનારની નિંદા કરે—
ઉત્પત્તૌ તસ્ય સાઙ્કર્યમસ્ત્વેવેતિ વિનિશ્ચયઃ । રુદ્રાક્ષધારણાદેવ રુદ્રો રુદ્રત્વમાપ્નુયાત્
એના જન્મ સમયે અવ્યવસ્થા નિશ્ચિત છે; રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાથી રુદ્ર પોતે પણ રુદ્રત્વ પ્રાપ્ત કરે છે.
મુનયઃ સત્યસઙ્કલ્પા બ્રહ્મા બ્રહ્મત્વમાગતઃ । રુદ્રાક્ષધારણાચ્છ્રેષ્ઠં ન કિઞ્ચિદપિ વિદ્યતે
સત્યમાં સ્થિર રહેલા મુનિઓ અને બ્રહ્મા, જેમણે બ્રહ્મત્વ મેળવ્યું છે, એમ કહે છે કે રુદ્રાક્ષ ધારણ કરતાં શ્રેષ્ઠ કંઈ નથી.
રુદ્રાક્ષધારિણે ભક્ત્યા વસ્ત્રં ધાન્યં દદાતિ યઃ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકં સ ગચ્છતિ
જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક રુદ્રાક્ષ ધારણ કરનારને વસ્ત્ર કે અનાજ આપે છે, એ બધા પાપોથી મુક્ત થઈને શિવલોકમાં જાય છે.
રુદ્રાક્ષધારિણં શ્રાદ્ધે ભોજયેત વિમોદતઃ । પિતૃલોકમવાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા
શ્રાદ્ધમાં રુદ્રાક્ષ ધારણ કરનારને આનંદથી ભોજન કરાવવું જોઈએ; એ પિતૃલોકને પ્રાપ્ત કરે છે—આમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.
રુદ્રાક્ષધારિણઃ પાદૌ પ્રક્ષાલ્યાદ્ભિઃ પિબેન્નરઃ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે
રુદ્રાક્ષ ધારણ કરનારના પગ ધોઈને એ પાણી પીવાથી સર્વ પાપો દૂર થાય છે અને શિવલોકમાં માન મળે છે.
હારં વા કટકં વાપિ સુવર્ણં વા દ્વિજોત્તમઃ । રુદ્રાક્ષસહિતં ભક્ત્યા ધારયન્ રુદ્રતામિયાત્
જો શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ભક્તિપૂર્વક હાર, કંકણ કે સોનાનું કોઈ આભૂષણ રુદ્રાક્ષ સાથે પહેરે, તો તે રુદ્રના સમાન અવસ્થાને પામે છે.
રુદ્રાક્ષં કેવલં વાપિ યત્ર કુત્ર મહામતે । સમન્ત્રકં વા મન્ત્રેણ રહિતં ભાવવર્જિતમ્
હે મહાન બુદ્ધિશાળી, જો કોઈ માત્ર રુદ્રાક્ષ જ ક્યાંય પણ, મંત્ર સાથે કે મંત્ર વિના, કે કોઈ ભાવના વિના પણ પહેરે,
યો વા કો વા નરો ભક્ત્યા ધારયેલ્લજ્જયાપિ વા । સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સમ્યગ્જ્ઞાનમવાપ્નુયાત્
જે માણસ ભક્તિથી કે લાજથી પણ રુદ્રાક્ષ પહેરે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈ સાચું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે છે.
અહો રુદ્રાક્ષમાહાત્મ્યં મયા વક્તું ન શક્યતે । તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કુર્યાદ્રુદ્રાક્ષધારણમ્
આહા! રુદ્રાક્ષનું મહાત્મ્ય હું સંપૂર્ણ રીતે કહી શકતો નથી; તેથી દરેકે પુરા પ્રયત્નથી રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવી જોઈએ.
રુદ્રાક્ષમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ નારદ ઉવાચ એવંભૂતાનુભાવોઽયં રુદ્રાક્ષો ભવતાનઘ । વર્ણિતો મહતાં પૂજ્યઃ કારણં તત્ર કિં વદ
નારદે પૂછ્યું: હે નિર્દોષ, તમે જે રીતે રુદ્રાક્ષનું મહાત્મ્ય વર્ણન કર્યું છે, એવાં શક્તિશાળી રુદ્રાક્ષ મહાન લોકો દ્વારા પૂજાય છે. એનું કારણ શું છે, કૃપા કરીને કહો.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ એવમેવ પુરા પૃષ્ટો ભગવાન્ ગિરિશઃ પ્રભુઃ । ષણ્મુખેન ચ રુદ્રસ્તં યદુવાચ શૃણુષ્વ તત્
શ્રીનારાયણે કહ્યું: એ જ રીતે, પ્રાચીન સમયમાં ભગવાન ગિરિશ, મહાદેવને, શણ્મુખે પૂછ્યું હતું અને તેમણે તેને ઉત્તર આપ્યો. એ વાત હવે સાંભળો.
ઈશ્વર ઉવાચ શૃણુ ષણ્મુખ તત્ત્વેન કથયામિ સમાસતઃ । ત્રિપુરો નામ દૈત્યસ્તુ પુરાઽઽસીત્સર્વદુર્જયઃ
ઈશ્વરે કહ્યું: હે શણ્મુખ, હું તને સાચી વાત સંક્ષિપ્તમાં કહું છું. પ્રાચીન સમયમાં ત્રિપુરા નામનો એક અસુર હતો, જે સર્વેને અજેય હતો.
જિતાસ્તેન સુરાઃ સર્વે બહ્મવિષ્ણ્વાદિદેવતાઃ । સર્વૈસ્તુ કથિતે તસ્મિંસ્તદાહં ત્રિપુરં પ્રતિ
તે અસુરે બધા દેવતાઓને, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને અન્ય દેવોને જીત્યા હતા. ત્યારે બધા દેવોએ તેની વાત કરી, અને પછી મેં ત્રિપુરાને સંબોધી.
અચિન્તયં મહાશસ્ત્રમઘોરાખ્યં મનોહરમ્ । સર્વદેવમયં દિવ્યં જ્વલન્તં ઘોરરૂપિ યત્
હુંએ મનમાં અઘોર નામનું એક મહાન, સુંદર અને દિવ્ય શસ્ત્ર વિચારી કાઢ્યું, જે બધા દેવોથી બનેલું અને ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતું હતું.
ત્રિપુરસ્ય વધાર્થાય દેવાનાં તારણાય ચ । સર્વવિઘ્નોપશમનમઘોરાસ્ત્રમચિન્તયમ્
ત્રિપુરાના વિનાશ અને દેવતાઓના ઉદ્ધાર માટે, તથા બધા અવરોધ દૂર કરવા માટે મેં અઘોરાસ્ત્રનું સર્જન કર્યું.
દિવ્યવર્ષસહસ્રં તુ ચક્ષુરુન્મીલિતં મયા । પશ્ચાન્મમાકુલાક્ષિભ્યઃ પતિતા જલબિન્દવઃ
હુંએ હજારો દિવ્ય વર્ષો સુધી આંખો ખુલ્લી રાખી; પછી મારી વ્યાકુળ આંખોમાંથી પાણીના ટીપાં પડ્યા.
તત્રાશ્રુબિન્દુતો જાતા મહારુદ્રાક્ષવૃક્ષકાઃ । મમાજ્ઞયા મહાસેન સર્વેષાં હિતકામ્યયા
એ આંસુના ટીપાંઓમાંથી મારા આદેશે, હે મહાસેન, સર્વના કલ્યાણ માટે મહાન રુદ્રાક્ષના વૃક્ષો ઊગ્યા.
બભૂવુસ્તે ચ રુદ્રાક્ષા અષ્ટત્રિંશત્પ્રભેદતઃ । સૂર્યનેત્રસમુદ્ભૂતાઃ કપિલા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ
એ રુદ્રાક્ષો અડત્રીસ પ્રકારના થયા; જેમાંથી બાર કાપીલા (પાંઢરા-કથ્થઈ) રંગના રુદ્રાક્ષ મારા સૂર્યનેત્રમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા કહેવાય છે.
સોમનેત્રોત્થિતાઃ શ્વેતાસ્તે ષોડશવિધાઃ ક્રમાત્ । વહ્નિનેત્રોદ્ભવાઃ કૃષ્ણા દશ ભેદા ભવન્તિ હિ
મારા ચંદ્રનેત્રમાંથી ક્રમશઃ સોળ સફેદ રુદ્રાક્ષ ઉત્પન્ન થયા; અને મારા અગ્નિનેત્રમાંથી દસ કાળા પ્રકારના રુદ્રાક્ષ પેદા થયા.
શ્વેતવર્ણશ્ચ રુદ્રાક્ષો જાતિતો બ્રાહ્મ ઉચ્યતે । ક્ષાત્રો રક્તસ્તથા મિશ્રો વૈશ્યઃ કૃષ્ણસ્તુ શૂદ્રકઃ
સફેદ રંગનો રુદ્રાક્ષ બ્રાહ્મણ તરીકે જન્મે છે; લાલ રંગનો ક્ષત્રિય બને છે; મિશ્ર રંગનો વૈશ્ય અને કાળો રુદ્રાક્ષ શૂદ્ર તરીકે ઓળખાય છે.
એકવક્ત્રઃ શિવઃ સાક્ષાદ્બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ । દ્વિવક્ત્રો દેવદેવ્યો સ્યાદ્વિવિધં નાશયેદઘમ્
એકમુખી રુદ્રાક્ષ સ્વયં શિવ છે અને તે બ્રાહ્મણ હત્યાનું પાપ દૂર કરે છે; બે મુખી દેવ-દેવીઓના સ્વામી છે અને અનેક પ્રકારના પાપો નાશ કરે છે.
ત્રિવક્ત્રસ્ત્વનલઃ સાક્ષાત્સ્ત્રીહત્યાં દહતિ ક્ષણાત્ । ચતુર્વક્ત્રઃ સ્વયં બ્રહ્મા નરહત્યાં વ્યપોહતિ
ત્રણમુખી રુદ્રાક્ષ સ્વયં અગ્નિ છે અને સ્ત્રી હત્યાનું પાપ ક્ષણમાં દહન કરે છે; ચારમુખી સ્વયં બ્રહ્મા છે અને પુરુષ હત્યાનું પાપ દૂર કરે છે.
પઞ્ચવક્ત્રઃ સ્વયં રુદ્રઃ કાલાગ્નિર્નામ નામતઃ । અભક્ષ્યભક્ષણોદ્ભૂતૈરગમ્યાગમનોદ્ભવૈઃ
પાંચમુખી રુદ્રાક્ષ સ્વયં રુદ્ર છે, જેને કાળાગ્નિ નામે ઓળખાય છે; તે અખાધ્ય ભોજન અને અયોગ્ય સંબંધથી થયેલા પાપોનો નાશ કરે છે.
મુચ્યતે સર્વપાપૈસ્તુ પઞ્ચવક્ત્રસ્ય ધારણાત્ । ષડ્વક્ત્રઃ કાર્તિકેયસ્તુ સ ધાર્યો દક્ષિણે કરે
પાંચ મુખવાળી રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાથી બધા પાપો દૂર થાય છે; છ મુખવાળી, જે કાર્તિકેય કહેવાય છે, તે જમણા હાથમાં પહેરવી જોઈએ.
બ્રહ્મહત્યાદિભિઃ પાપૈર્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ । સપ્તવક્ત્રો મહાભાગો હ્યનઙ્ગો નામ નામતઃ
આથી બ્રાહ્મણહત્યાદિ મોટા પાપો પણ નિશ્ચયે દૂર થાય છે; સાત મુખવાળી, જે મહાભાગ્યશાળી છે, તેને અનંગ નામે ઓળખવામાં આવે છે.