પર્વતો વિન્ધ્યનામાસ્તિ મેરુદ્વેષ્ટા મહોન્નતઃ । ભાનુમાર્ગનિરોદ્ધા હિ સર્વેષાં દુઃખદોઽનઘ
વિંધ્ય નામનો એક પર્વત છે, જે મેરુને ઘેરીને ઊંચો ઊભો છે; તે સૂર્યના માર્ગને રોકે છે અને બધાને દુઃખ આપે છે, હે પાપરહિત.
તદવૃદ્ધિં સ્તમ્ભયેશાન સર્વકલ્યાણકૃદ્ભવ । ભાનુસઞ્ચારરોધેન કાલજ્ઞાનં કથં ભવેત્
હે ઈશ્વર, તું તેની વૃદ્ધિને અટકાવ, સર્વેમાં શુભતા લાવ; જો સૂર્યનો માર્ગ રોકાઈ જાય તો સમયનું જ્ઞાન કેવી રીતે રહેશે?
નષ્ટે સ્વાહાસ્વધાકારે લોકે કઃ શરણં ભવેત્ । અસ્માકં ચ ભયાર્તાનાં ભવાનેવ હિ દૃશ્યતે
જો સ્વાહા અને સ્વધાની રીતો નષ્ટ થઈ જાય તો જગતમાં કોણ આશરો આપશે? અને અમને, ભયથી પીડિતોને, તું જ એકમાત્ર રક્ષક દેખાય છે.
દુઃખનાશકરો દેવ પ્રસીદ ગિરિજાપતે । શ્રીશિવ ઉવાચ નાસ્માકં શક્તિરસ્તીહ તદ્વૃદ્ધિસ્તમ્ભને સુરાઃ
હે દુઃખનાશક દેવ, કૃપા કર, ગિરિજાપતિ! શ્રીશિવે કહ્યું: હે દેવતાઓ, અહીં તેની વૃદ્ધિને અટકાવવાની અમારી પાસે શક્તિ નથી.
ઇમમેવં વદિષ્યામો ભગવન્તં રમાધવમ્ । સોઽસ્માકં પ્રભુરાત્મા ચ પૂજ્યઃ કારણરૂપધૃક્
આ જ રીતે અમે ભગવાન રમાધવને કહેશું; તે અમારો સ્વામી, આત્મા અને પૂજનીય છે, કારણરૂપ ધારણ કરનાર છે.
ગોવિન્દો ભગવાન્વિષ્ણુઃ સર્વકારણકારણઃ । તં ગત્વા કથયિષ્યામઃ સ દુઃખાન્તો ભવિષ્યતિ
ગોવિંદ, ભગવાન વિષ્ણુ સર્વ કારણોના કારણ છે; અમે તેમના પાસે જઈને કહેશું, ત્યારે અમારું દુઃખ અંત પામશે.
ઇત્યેવમાકર્ણ્ય ગિરીશભાષિતં દેવાશ્ચ સેન્દ્રાઃ સપયોજસમ્ભવાઃ । રુદ્રં પુરસ્કૃત્ય ચ વેપમાના વૈકુણ્ઠલોકં પ્રતિજગ્મુરઞ્જસા
આ રીતે ગિરિશના વચન સાંભળી, દેવતાઓએ, ઇન્દ્ર અને કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્મા સહિત, રુદ્રને આગળ રાખીને, ડરતા-કાંપતા ઝડપથી વૈકુંઠલોક તરફ ગયા.
શ્રીવિષ્ણુના દેવેભ્યો વરપ્રદાનમ્ સૂત ઉવાચ તે ગત્વા દેવદેવેશં રમાનાથં જગદ્ગુરુમ્ । વિષ્ણું કમલપત્રાક્ષં દદૃશુઃ પ્રભયાન્વિતમ્
સૂતજી બોલ્યા: તેઓ જગતના ગુરુ, દેવી લક્ષ્મીના પતિ એવા દેવોના સ્વામી શ્રીવિષ્ણુ પાસે ગયા અને કમળ જેવી આંખો ધરાવતા તેજસ્વી વિષ્ણુને જોયા.
સ્તોત્રેણ તુષ્ટુવુર્ભક્ત્યા ગદ્ગદસ્વરસત્કૃતાઃ । દેવા ઊચુઃ જય વિષ્ણો રમેશાદ્ય મહાપુરુષ પૂર્વજ
ભક્તિથી ભરાયેલા, ગળામાં ગાંઠ આવી જાય એવા સ્વરે દેવોએ સ્તુતિ કરી. દેવોએ કહ્યું: જય હો, હે વિષ્ણુ, લક્ષ્મીના સ્વામી, પ્રાચીન મહાપુરુષ!
દૈત્યારે કામજનક સર્વકામફલપ્રદ । મહાવરાહ ગોવિન્દ મહાયજ્ઞસ્વરૂપક
દૈત્યોના શત્રુ, ઈચ્છાઓના જન્મદાતા, સર્વ ઈચ્છિત ફળ આપનાર, મહાવરાહ, ગોવિંદ, મહાયજ્ઞના સ્વરૂપવાળા!
મહાવિષ્ણો ધ્રુવેશાદ્ય જગદુત્પત્તિકારણ । મત્સ્યાવતારે વેદાનામુદ્ધારાધારરૂપક
હે મહાવીષ્ણુ, ધ્રુવનાં સ્વામી, જગતની ઉત્પત્તિનો કારણ, માછલી અવતારમાં તું વેદોને ઉદ્ધરવા અને બચાવવા માટે સ્વરૂપ ધારણ કર્યુ.
સત્યવ્રત ધરાધીશ મત્સ્યરૂપાય તે નમઃ । જયાકૂપાર દૈત્યારે સુરકાર્યસમર્પક
હે સત્યવ્રત, ધરતીના રાજા, માછલીના રૂપમાં તને વંદન! જય હો, દૈત્યોના વિનાશક, દેવોના કાર્ય પૂર્ણ કરનાર!
અમૃતાપ્તિકરેશાન કૂર્મરૂપાય તે નમઃ । જયાદિદૈત્યનાશાર્થમાદિસૂકરરૂપધૃક્
અમૃત આપનાર સ્વામી, કચ્છપના રૂપમાં તને વંદન! જય હો, પ્રાચીન દૈત્યોના વિનાશ માટે પહેલું વરાહરૂપ ધારણ કરનાર!
મહ્યુદ્ધારકૃતોદ્યોગકોલરૂપાય તે નમઃ । નારસિંહં વપુઃ કૃત્વા મહાદૈત્યં દદાર યઃ
પૃથ્વી ઉદ્ધાર કરવા માટે કૂળના રૂપમાં તને વંદન! નરસિંહ રૂપ ધારણ કરીને મહાદૈત્યને ફાડી નાખનાર તને વંદન!
કરજૈર્વરદૃપ્તાઙ્ગં તસ્મૈ નૃહરયે નમઃ । વામનં રૂપમાસ્થાય ત્રૈલોક્યૈશ્વર્યમોહિતમ્
વરદાનથી ગર્વિત દૈત્યના અંગોને નખોથી ફાડનાર નૃસિંહને વંદન! વામન રૂપ ધારણ કરીને ત્રણેય લોકના ઈશ્વર્યોને મોહિત કરનાર તને વંદન!
બલિં સઞ્છલયામાસ તસ્મૈ વામનરૂપિણે । દુષ્ટક્ષત્રવિનાશાય સહસ્રકરશત્રવે
વામન રૂપ ધારણ કરીને બલિને ડગમગાવનાર તને વંદન! હજારો હાથ ધરનારા દુશ્મન અને દુષ્ટ ક્ષત્રિયોના વિનાશક તને વંદન!
રેણુકાગર્ભજાતાય જામદગ્ન્યાય તે નમઃ । દુષ્ટરાક્ષસપૌલસ્ત્યશિરશ્છેદપટીયસે
રેણુકાના ગર્ભમાં જન્મેલા, જમદગ્નિના પુત્ર તને વંદન! દુષ્ટ રાક્ષસો અને પૌલસ્ત્યના મસ્તક છેદવામાં સૌથી નિપુણ તને વંદન!
શ્રીમદ્દાશરથે તુભ્યં નમોઽનન્તક્રમાય ચ । કંસદુર્યોધનાદ્યૈશ્ચ દૈત્યૈઃ પૃથ્વીશલાઞ્છનૈઃ
શ્રી દશરથના પુત્ર, અનંત પગલાં ભરનાર તને વંદન! કંસ અને દુર્યોધન જેવા દૈત્યો, જેમણે પૃથ્વી પર કલંક લગાવ્યો,
ભારાક્રાન્તાં મહીં યોઽસાવુજ્જહાર મહાવિભુઃ । ધર્મં સંસ્થાપયામાસ પાપં કૃત્વા સુદૂરતઃ
જ્યારે પૃથ્વી ભારથી પીડાઈ રહી હતી, ત્યારે મહાસ્વામી તું એ ભાર દૂર કર્યો; ધર્મની સ્થાપના કરી અને પાપને દૂર હાંકી દીધું.
તસ્મૈ કૃષ્ણાય દેવાય નમોઽસ્તુ બહુધા વિભો । દુષ્ટયજ્ઞવિઘાતાય પશુહિંસાનિવૃત્તયે
કૃષ્ણ દેવને અનેક રીતે વંદન, હે વિભુ! દુષ્ટ યજ્ઞોના વિનાશ અને પશુહિંસા રોકવા માટે તું અવતાર લીધો.
બૌદ્ધરૂપં દધૌ યોઽસૌ તસ્મૈ દેવાય તે નમઃ । મ્લેચ્છપ્રાયેઽખિલે લોકે દુષ્ટરાજન્યપીડિતે
જે ભગવાને બૌદ્ધ રૂપ ધારણ કર્યું, એ તને વંદન! જ્યારે આખું જગત મ્લેચ્છોથી ભરાઈ ગયું અને દુષ્ટ રાજાઓએ પીડાવ્યું,
કલ્કિરૂપં સમાદધ્યૌ દેવદેવાય તે નમઃ । દશાવતારાસ્તે દેવ ભક્તાનાં રક્ષણાય વૈ
કલ્કિ રૂપ ધારણ કરનાર દેવોના દેવ તને વંદન! હે દેવ, આ દસ અવતાર ભક્તોની રક્ષા માટે જ છે.
દુષ્ટદૈત્યવિઘાતાય તસ્માત્ત્વં સર્વદુઃખહૃત્ । જય ભક્તાર્તિનાશાય ધૃતં નારીજલાત્મસુ
દુષ્ટ દૈત્યોના વિનાશ માટે તું સર્વ દુઃખ દૂર કરનાર છે. ભક્તોના દુઃખનો નાશ કરનાર, સ્ત્રી અને જળમાં જન્મેલા રૂપ ધારણ કરનાર તને જય હો!
રૂપં યેન ત્વયા દેવ કોઽન્યસ્ત્વત્તો દયાનિધિઃ । ઇત્યેવં દેવદેવેશં સ્તુત્વા શ્રીપીતવાસસમ્
હે દેવ, આ બધા રૂપ તું જ ધારણ કર્યાં છે—તારા સિવાય દયાનો ખજાનો બીજું કોણ હોઈ શકે? આવી રીતે પીળા વસ્ત્રધારી દેવોના દેવની સ્તુતિ કરી.
પ્રણેમુર્ભક્તિસહિતાઃ સાષ્ટાઙ્ગં વિબુધર્ષભાઃ । તેષાં સ્તવં સમાકર્ણ્ય દેવઃ શ્રીપુરુષોત્તમઃ
દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકો ભક્તિપૂર્વક, સશટાંગ દંડવત્ પ્રણામ કરીને નમ્યા. તેમનો સ્તોત્ર સાંભળીને, પરમ પુરૂષોત્તમ દેવ પ્રસન્ન થયા.
ઉવાચ વિબુધાન્સર્વાન્ હર્ષયચ્છ્રીગદાધરઃ । શ્રીભગવાનુવાચ - પ્રસન્નોઽસ્મિ સ્તવેનાહં દેવાસ્તાપં વિમુઞ્ચથ
ગદાધર ભગવાને બધા દેવતાઓને આનંદિત કરીને કહ્યું:
ભવતાં નાશયિષ્યામિ દુઃખં પરમદુઃસહમ્ । વૃણુધ્વં ચ વરં મત્તો દેવાઃ પરમદુર્લભમ્
"હું આ સ્તોત્રથી ખુબ જ પ્રસન્ન છું. હે દેવતાઓ, તમારો દુઃખ છોડો. જે દુઃખ બહુ જ અહેન્ય છે, તે હું દૂર કરીશ. હવે મારા પાસેથી કોઈપણ દુર્લભ વર માંગો."
દદામિ પરમપ્રીતઃ સ્તવસ્યાસ્ય પ્રસાદતઃ । ય એતત્પઠતે સ્તોત્રં કલ્ય ઉત્થાય માનવઃ
"આ સ્તોત્રના પ્રસાદથી હું અત્યંત પ્રસન્ન થઈને વચન આપું છું કે જે મનુષ્ય સવારે ઉઠીને ભક્તિપૂર્વક આ સ્તોત્રનું પઠન કરશે—
મયિ ભક્તિં પરાં કૃત્વા ન તં શોકઃ સ્પૃશેત્કદા । અલક્ષ્મીઃ કાલકર્ણી ચ નાક્રામેત્તદ્ગૃહં સુરાઃ
મારા પર શ્રેષ્ઠ ભક્તિ રાખીને—તેને ક્યારેય શોક નહીં થાય. હે દેવતાઓ, તેના ઘરમાં ક્યારેય દુર્ભાગ્ય કે કાળકારિણી પ્રવેશશે નહીં.
નોપસર્ગા ન વેતાલા ન ગ્રહા બ્રહ્મરાક્ષસાઃ । ન રોગા વાતિકાઃ પૈત્તાઃ શ્લેષ્મસમ્ભવિનસ્તથા
કોઈ વિઘ્ન, ભૂતપ્રેત, ગ્રહ કે બ્રહ્મરાક્ષસ, તેમજ વાયુ, પિત્ત કે કફથી થતા રોગો પણ તેને ક્યારેય પીડશે નહીં.