દેવાનાં દૈત્યગ્રસ્તાનાં પુરા સેના બભૂવ સા । જયં દદૌ સા તેભ્યશ્ચ દેવસેના ચ તેન સા
ક્યારેક, જ્યારે દેવતાઓ દૈત્યો દ્વારા પીડાતા હતા, ત્યારે હું તેમની સેના બની હતી; મેં તેમને વિજય આપ્યો, એટલે મને દેવસેના કહેવામાં આવી.
શ્રીદેવસેનોવાચ બ્રહ્મણો માનસી કન્યા દેવસેનાહમીશ્વરી । સૃષ્ટ્વા તાં મનસા ધાતા દદૌ સ્કન્દાય ભૂમિપ
દેવસેનાએ કહ્યું: હું બ્રહ્માનો મનથી ઉત્પન્ન થયેલી દીકરી દેવસેના છું, ભગવાને મને મનથી સર્જી અને પછી સ્કંદને આપી હતી, હે રાજા.
માતૃકાસુ ચ વિખ્યાતા સ્કન્દભાર્યા ચ સુવ્રતા । વિશ્વે ષષ્ઠીતિ વિખ્યાતા ષષ્ઠાંશા પ્રકૃતેઃ પરા
માતૃકાઓમાં હું પ્રસિદ્ધ છું, સ્કંદની પવિત્ર પત્ની તરીકે ઓળખાય છું; સર્વમાં હું ષષ્ટી તરીકે જાણીતી છું, પ્રકૃતિને પાર જતી છઠ્ઠી શક્તિ છું.
અપુત્રાય પુત્રદાહં પ્રિયાદાત્રી પ્રિયાય ચ । ધનદાહં દરિદ્રેભ્યઃ કર્મિભ્યશ્ચ સ્વકર્મદા
જેનાં સંતાન નથી તેમને હું સંતાન આપું છું, પ્રિયને પ્રેમ આપું છું; ગરીબને ધન આપું છું અને દરેકને તેના કર્મ પ્રમાણે ફળ આપું છું.
સુખં દુઃખં ભયં શોકો હર્ષો મઙ્ગલમેવ ચ । સમ્પત્તિશ્ચ વિપત્તિશ્ચ સર્વં ભવતિ કર્મણા
સુખ, દુઃખ, ભય, શોક, આનંદ, શુભતા, સંપત્તિ અને અપત્તિ — બધું કર્મથી જ મળે છે.
કર્મણા બહુપુત્રશ્ચ વંશહીનઃ સ્વકર્મણા । કર્મણા મૃતપુત્રશ્ચ કર્મણા ચિરજીવનઃ
કર્મથી કોઈને અનેક સંતાન મળે છે, તો કોઈનું વંશ નાશ પામે છે; કર્મથી દીકરો મૃત્યુ પામે છે, તો કોઈ લાંબું જીવન જીવે છે.
કર્મણા ગુણવાંશ્ચૈવ કર્મણા ચાઙ્ગહીનકઃ । કર્મણા બહુભાર્યશ્ચ ભાર્યાહીનશ્ચ કર્મણા
કોઈ પુણ્યવાન બને છે તો પોતાના કર્મથી, તો કોઈના અંગ કટાઈ જાય છે એ પણ કર્મથી. કોઈને ઘણી પત્નીઓ મળે છે, તો કોઈને એક પણ પત્ની મળતી નથી—આ બધું કર્મના ફળથી જ થાય છે.
કર્મણા રૂપવાન્ધર્મી રોગી શશ્વત્સ્વકર્મણા । કર્મણા ચ ભવેદ્વ્યાધિઃ કર્મણાઽઽરોગ્યમેવ ચ
કોઈ સુંદર અને ધર્મનિષ્ઠ બને છે તો એ પણ પોતાના કર્મથી, તો કોઈ રોગી બને છે એ પણ કર્મથી. રોગ પણ કર્મથી આવે છે અને આરોગ્ય પણ કર્મથી જ મળે છે.
તસ્માત્કર્મ પરં રાજન્ સર્વેભ્યશ્ચ શ્રુતૌ શ્રુતમ્ । ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી ગૃહીત્વા બાલકં મુને
એથી, રાજા, બધાંમાં સર્વોપરી તો કર્મ જ છે—આ વાત બધા શાસ્ત્રોમાં સાંભળવામાં આવે છે. આવું કહીને દેવી એ બાળકને લઈ લઈ મুনি, તૈયાર થઈ ગઈ.
મહાજ્ઞાનેન સા દેવી જીવયામાસ લીલયા । રાજા દદર્શ તં બાલં સસ્મિતં કનકપ્રભમ્
દેવી એ મહાન જ્ઞાનથી અને રમતમાં જ બાળકને જીવંત કરી દીધો. રાજાએ એ બાળકને હસતાં અને સોનાની જેમ તેજસ્વી જોઈને આનંદ અનુભવ્યો.
દેવસેના ચ પશ્યન્તં નૃપમાપૃચ્છ્ય સા તદા । ગૃહીત્વા બાલકં દેવી ગગનં ગન્તુમુદ્યતા
દેવી એ દેવસેના સાથે અને રાજાને વિદાય આપી, બાળકને લઈને આકાશમાં જવા તૈયાર થઈ.
પુનસ્તુષ્ટાવ તાં રાજા શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકઃ । નૃપસ્તોત્રેણ સા દેવી પરિતુષ્ટા બભૂવ હ
પછી રાજાએ ફરીથી, ગળો અને હોઠ સુકાઈ ગયા હોવા છતાં, દેવીની સ્તુતિ કરી. રાજાની સ્તુતિથી દેવી સંપૂર્ણ પ્રસન્ન થઈ.
ઉવાચ તં નૃપં બ્રહ્મન્ વેદોક્તં કર્મનિર્મિતમ્ । દેવ્યુવાચ ત્રિષુ લોકેષુ ત્વં રાજા સ્વાયમ્ભુવમનોઃ સુતઃ
દેવી એ રાજાને કહ્યું—'બ્રાહ્મણ, જે કર્મ વેદોમાં લખાયું છે એ બધું કર્મથી જ બને છે.' પછી દેવી બોલી: 'ત્રણે લોકમાં તું રાજા છે, સ્વાયંભુવ મનુનો પુત્ર છે.'
મમ પૂજાં ચ સર્વત્ર કારયિત્વા સ્વયં કુરુ । તદા દાસ્યામિ પુત્રં તે કુલપદ્મં મનોહરમ્
મારી પૂજા સર્વત્ર કરાવજે અને તું પોતે પણ કરજે. ત્યારે હું તને એક સુંદર અને વંશને ગૌરવ આપનાર પુત્ર આપીછ.
સુવ્રતં નામ વિખ્યાતં ગુણવન્તં સુપણ્ડિતમ્ । જાતિસ્મરં ચ યોગીન્દ્રં નારાયણકલાત્મકમ્
એ પુત્રનું નામ સુવ્રત હશે, એ ગુણવાન, વિદ્વાન અને પોતાના જન્મોની યાદ રાખનાર યોગી અને નારાયણની શક્તિથી ભરપૂર હશે.
શતક્રતુકરં શ્રેષ્ઠં ક્ષત્રિયાણાં ચ વન્દિતમ્ । મત્તમાતઙ્ગલક્ષાણાં ધૃતવન્તં બલં શુભમ્
એ પુત્ર શતયજ્ઞ કરનારામાં શ્રેષ્ઠ, ક્ષત્રિયોમાં માન્ય અને એકસો ઉગ્ર હાથી જેટલું બળ ધરાવનાર અને શુભ શક્તિથી ભરેલો હશે.
ધનિનં ગુણિનં શુદ્ધં વિદુષાં પ્રિયમેવ ચ । યોગિનાં જ્ઞાનિનાં ચૈવ સિદ્ધિરૂપં તપસ્વિનામ્
એ ધનવાન, ગુણવાન, શુદ્ધ અને વિદ્વાનોમાં પ્રિય હશે. યોગીઓ અને જ્ઞાનીમાં એ તપસ્વીઓ માટે સિદ્ધિરૂપ બની રહેશે.
યશસ્વિનં ચ લોકેષુ દાતારં સર્વસમ્પદામ્ । ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી તસ્મૈ તદ્બાલકં દદૌ
એ પુત્ર ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ અને સર્વ સંપત્તિ આપનાર દાતા હશે. આવું કહીને દેવી એ બાળક રાજાને આપી દીધો.
રાજા ચકાર સ્વીકારં પૂજાર્થં ચ પ્રિયવ્રતઃ । જગામ દેવી સ્વર્ગં ચ દત્ત્વા તસ્મૈ શુભં વરમ્
રાજાએ ભક્તિપૂર્વક પૂજાનો સ્વીકાર કર્યો. પછી દેવી એ શુભ વરદાન આપી સ્વર્ગે ચાલી ગઈ.
આજગામ સહામાત્યઃ સ્વગૃહં હૃષ્ટમાનસઃ । આગત્ય કથયામાસ વૃત્તાન્તં પુત્રહેતુકમ્
પછી રાજા પોતાના મંત્રીઓ સાથે આનંદિત મનથી ઘરે પાછો ગયો. ઘરે જઈને તેણે પુત્રને લઈને જે ઘટનાઓ બની એ બધું વર્ણન કર્યું.
શ્રુત્વા બભૂવુઃ સન્તુષ્ટા નરા નાર્યશ્ચ નારદ । મઙ્ગલં કારયામાસ સર્વત્ર પુત્રહેતુકમ્
આ સાંભળીને, નારદ, બધા પુરુષો અને સ્ત્રીઓ ખુશ થઈ ગયા. પુત્રના અવસર પર સર્વત્ર શુભ કાર્ય કરવામાં આવ્યું.
દેવીં ચ પૂજયામાસ બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં દદૌ । રાજા ચ પ્રતિમાસેષુ શુક્લષષ્ઠ્યાં મહોત્સવમ્
રાજાએ દેવીની પૂજા કરી અને બ્રાહ્મણોને ધન આપ્યું. દર મહિને શુક્લ પક્ષની છઠ્ઠી દિવસે મહોત્સવ ઉજવ્યો.
ષષ્ટ્યા દેવ્યાશ્ચ યત્નેન કારયામાસ સર્વતઃ । બાલાનાં સૂતિકાગારે ષષ્ઠાહે યત્નપૂર્વકમ્
દેવીની છઠ્ઠીનો ઉત્સવ રાજાએ દરેક જગ્યાએ ઉત્સાહપૂર્વક કરાવ્યો. બાળકોના જન્મ પછી છઠ્ઠા દિવસે, સૂતિકાગૃહમાં પણ એ ઉત્સવ ખૂબ જ যত્નપૂર્વક થયો.
તત્પૂજાં કારયામાસ ચૈકવિંશતિવાસરે । બાલાનાં શુભકાર્યે ચ શુભાન્નપ્રાશને તથા
એકવીસમા દિવસે પણ દેવીની પૂજા કરાવી. બાળકોના શુભ કાર્ય અને તેમના પ્રથમ અન્નપ્રાશનના પ્રસંગે પણ એ પૂજા કરવામાં આવી.
સર્વત્ર વર્ધયામાસ સ્વયમેવ ચકાર હ । ધ્યાનં પૂજાવિધાનં ચ સ્તોત્રં મત્તો નિશામય
માતાજીએ સર્વત્ર આ ઉપાસનાને ફેલાવી અને પોતે જ સ્થાપિત કરી. હવે મારી પાસેથી ધ્યાન, પૂજાની રીત અને સ્તોત્ર સાંભળો.
યચ્છ્રુતં ધર્મવક્ત્રેણ કૌથુમોક્તં ચ સુવ્રત । શાલગ્રામે ઘટે વાથ વટમૂલેઽથવા મુને
હે સદ્ગુણે, ધર્મના વચનથી કે કૌથુમે કહેલું જે કશું સાંભળ્યું છે, શાલગ્રામે, ઘડામાં કે વટવૃક્ષની નીચે, હે મુનિ—
ભિત્ત્યાં પુત્તલિકાં કૃત્વા પૂજયેદ્વા વિચક્ષણઃ । ષષ્ઠાંશાં પ્રકૃતેઃ શુદ્ધાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચ સુપ્રભામ્
કોઈ બુદ્ધિશાળી ભીંત પર માટીની પ્રતિમા બનાવીને તેની પૂજા કરે, અથવા પ્રકૃતિના શુદ્ધ અને તેજસ્વી છઠ્ઠા ભાગની સ્થાપના કરે.
સુપુત્રદાં ચ શુભદા દયારૂપાં જગત્પ્રસૂમ્ । શ્વેતચમ્પકવર્ણાભાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્
જે સુપુત્ર આપનારી, શુભદાયિ, દયાની મૂર્તિ, જગતની જનની, શ્વેત ચંપકના રંગ જેવી તેજવાળી અને રત્નોથી શોભાયમાન છે—
પવિત્રરૂપાં પરમાં દેવસેનાં પરાં ભજે । ઇતિ ધ્યાત્વા સ્વશિરસિ પુષ્પં દત્ત્વા વિચક્ષણઃ
એ પવિત્ર સ્વરૂપવાળી, સર્વોચ્ચ, દેવસેનાની આરાધના કરું છું. આવું ધ્યાન કરીને, બુદ્ધિશાળી પોતાના માથે ફૂલ મૂકે.
પુનર્ધ્યાત્વા ચ મૂલેન પૂજયેત્સુવ્રતાં સતીમ્ । પાદ્યાર્ઘ્યાચમનીયૈશ્ચ ગન્ધપુષ્પપ્રદીપકૈઃ
પછી ફરીથી મૂળથી ધ્યાન કરીને, સદ્વ્રતા અને પવિત્ર માતાજીની પાદ્ય, અર્ઘ્ય, આચમન, સુગંધ, ફૂલ અને દીવા વડે પૂજા કરે.