શ્મશાનં ચ યયૌ રાજા ગૃહીત્વા બાલકં મુને । રુરોદ તત્ર કાન્તારે પુત્રં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ
રાજા એ બાળકને લઈને, હે મુનિ, શમશાનમાં ગયો; ત્યાં જંગલમાં પોતાના છોકરાને છાતી સાથે લગાડી રડવા લાગ્યો.
નોત્સૃજદ્ બાલકં રાજા પ્રાણાંસ્ત્યક્તું સમુદ્યતઃ । જ્ઞાનયોગં વિસસ્માર પુત્રશોકાત્સુદારુણાત્
રાજા એ બાળકને છોડતો નહોતો, પોતાનું જીવન પણ ત્યાગવા તૈયાર હતો; દીકરાના ઘેરા દુઃખમાં એ પોતાનું જ્ઞાન અને યોગ બધું ભૂલી ગયો હતો.
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર વિમાનં ચ દદર્શ સઃ । શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં મણિરાજવિનિર્મિતમ્
એ સમયે ત્યાં રાજાએ એક દિવ્ય વિમાન જોયું, જે શુદ્ધ સ્ફટિક જેવું ચમકતું અને મોતી-મણિથી બનેલું હતું.
તેજસા જ્વલિતં શશ્વચ્છોભિતં ક્ષૌમવાસસા । નાનાચિત્રવિચિત્રાઢ્યં પુષ્પમાલાવિરાજિતમ્
એ વિમાન હંમેશાં તેજથી ઝગમગતું, સુંદર વસ્ત્રોથી શોભિત, અનેક રંગીન શણગાર અને ફૂલમાળાથી સજ્જ હતું.
દદર્શ તત્ર દેવીં ચ કમનીયાં મનોહરામ્ । શ્વેતચમ્પકવર્ણાભાં શશ્વત્સુસ્થિરયૌવનામ્
ત્યાં રાજાએ એક અતિ સુંદર અને મનોહર દેવીને જોયા, જેઓ સફેદ ચંપાના ફૂલ જેવી કાંતિવાળી અને હંમેશાં યુવાન દેખાતી હતી.
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્ । કૃપામયીં યોગસિદ્ધાં ભક્તાનુગ્રહકાતરામ્
દેવીનું મુખ હળવું સ્મિત અને શાંતિથી ભરેલું હતું, રત્નોના આભૂષણોથી શોભિત, દયાળુ, યોગમાં પારંગત અને ભક્તોને કૃપા આપવા તત્પર હતી.
દૃષ્ટ્વા તાં પુરતો રાજા તુષ્ટાવ પરમાદરાત્ । ચકાર પૂજનં તસ્યા વિહાય બાલકં ભુવિ
એ દેવીને સામે જોઈને, રાજાએ ખૂબ આદરપૂર્વક તેની પૂજા કરી, દીકરાને જમીન પર મૂકી દેવીની આરાધના કરી.
પપ્રચ્છ રાજા તાં તુષ્ટાં ગ્રીષ્મસૂર્યસમપ્રભામ્ । તેજસા જ્વલિતાં શાન્તાં કાન્તાં સ્કન્દસ્ય નારદ
પછી રાજાએ, હે નારદ, ઉનાળાના સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, શાંત અને સુંદર, સ્કંદની પત્ની જેવી દેવીને પ્રશ્ન કર્યો.
રાજોવાચ કા ત્વં સુશોભને કાન્તે કસ્ય કાન્તાસિ સુવ્રતે । કસ્ય કન્યા વરારોહે ધન્યા માન્યા ચ યોષિતામ્
રાજાએ કહ્યું: 'હે સુંદર અને કાંતિવાળી સ્ત્રી, તમે કોણ છો? તમે કોની પ્રિય છો, હે સદ્ગુણે? કોની દીકરી છો, હે સૌભાગ્યવતી અને માનનીય સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ?'
નૃપેન્દ્રસ્ય વચઃ શ્રુત્વા જગન્મઙ્ગલચણ્ડિકા । ઉવાચ દેવસેના સા દેવાનાં રણકારિણી
રાજાના વચન સાંભળીને, જગતને કલ્યાણ આપનારી ચંડિકા બોલી; દેવસેના, દેવતાઓની સેનાપતિ, ઉત્તર આપી.
દેવાનાં દૈત્યગ્રસ્તાનાં પુરા સેના બભૂવ સા । જયં દદૌ સા તેભ્યશ્ચ દેવસેના ચ તેન સા
ક્યારેક, જ્યારે દેવતાઓ દૈત્યો દ્વારા પીડાતા હતા, ત્યારે હું તેમની સેના બની હતી; મેં તેમને વિજય આપ્યો, એટલે મને દેવસેના કહેવામાં આવી.
શ્રીદેવસેનોવાચ બ્રહ્મણો માનસી કન્યા દેવસેનાહમીશ્વરી । સૃષ્ટ્વા તાં મનસા ધાતા દદૌ સ્કન્દાય ભૂમિપ
દેવસેનાએ કહ્યું: હું બ્રહ્માનો મનથી ઉત્પન્ન થયેલી દીકરી દેવસેના છું, ભગવાને મને મનથી સર્જી અને પછી સ્કંદને આપી હતી, હે રાજા.
માતૃકાસુ ચ વિખ્યાતા સ્કન્દભાર્યા ચ સુવ્રતા । વિશ્વે ષષ્ઠીતિ વિખ્યાતા ષષ્ઠાંશા પ્રકૃતેઃ પરા
માતૃકાઓમાં હું પ્રસિદ્ધ છું, સ્કંદની પવિત્ર પત્ની તરીકે ઓળખાય છું; સર્વમાં હું ષષ્ટી તરીકે જાણીતી છું, પ્રકૃતિને પાર જતી છઠ્ઠી શક્તિ છું.
અપુત્રાય પુત્રદાહં પ્રિયાદાત્રી પ્રિયાય ચ । ધનદાહં દરિદ્રેભ્યઃ કર્મિભ્યશ્ચ સ્વકર્મદા
જેનાં સંતાન નથી તેમને હું સંતાન આપું છું, પ્રિયને પ્રેમ આપું છું; ગરીબને ધન આપું છું અને દરેકને તેના કર્મ પ્રમાણે ફળ આપું છું.
સુખં દુઃખં ભયં શોકો હર્ષો મઙ્ગલમેવ ચ । સમ્પત્તિશ્ચ વિપત્તિશ્ચ સર્વં ભવતિ કર્મણા
સુખ, દુઃખ, ભય, શોક, આનંદ, શુભતા, સંપત્તિ અને અપત્તિ — બધું કર્મથી જ મળે છે.
કર્મણા બહુપુત્રશ્ચ વંશહીનઃ સ્વકર્મણા । કર્મણા મૃતપુત્રશ્ચ કર્મણા ચિરજીવનઃ
કર્મથી કોઈને અનેક સંતાન મળે છે, તો કોઈનું વંશ નાશ પામે છે; કર્મથી દીકરો મૃત્યુ પામે છે, તો કોઈ લાંબું જીવન જીવે છે.
કર્મણા ગુણવાંશ્ચૈવ કર્મણા ચાઙ્ગહીનકઃ । કર્મણા બહુભાર્યશ્ચ ભાર્યાહીનશ્ચ કર્મણા
કોઈ પુણ્યવાન બને છે તો પોતાના કર્મથી, તો કોઈના અંગ કટાઈ જાય છે એ પણ કર્મથી. કોઈને ઘણી પત્નીઓ મળે છે, તો કોઈને એક પણ પત્ની મળતી નથી—આ બધું કર્મના ફળથી જ થાય છે.
કર્મણા રૂપવાન્ધર્મી રોગી શશ્વત્સ્વકર્મણા । કર્મણા ચ ભવેદ્વ્યાધિઃ કર્મણાઽઽરોગ્યમેવ ચ
કોઈ સુંદર અને ધર્મનિષ્ઠ બને છે તો એ પણ પોતાના કર્મથી, તો કોઈ રોગી બને છે એ પણ કર્મથી. રોગ પણ કર્મથી આવે છે અને આરોગ્ય પણ કર્મથી જ મળે છે.
તસ્માત્કર્મ પરં રાજન્ સર્વેભ્યશ્ચ શ્રુતૌ શ્રુતમ્ । ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી ગૃહીત્વા બાલકં મુને
એથી, રાજા, બધાંમાં સર્વોપરી તો કર્મ જ છે—આ વાત બધા શાસ્ત્રોમાં સાંભળવામાં આવે છે. આવું કહીને દેવી એ બાળકને લઈ લઈ મুনি, તૈયાર થઈ ગઈ.
મહાજ્ઞાનેન સા દેવી જીવયામાસ લીલયા । રાજા દદર્શ તં બાલં સસ્મિતં કનકપ્રભમ્
દેવી એ મહાન જ્ઞાનથી અને રમતમાં જ બાળકને જીવંત કરી દીધો. રાજાએ એ બાળકને હસતાં અને સોનાની જેમ તેજસ્વી જોઈને આનંદ અનુભવ્યો.
દેવસેના ચ પશ્યન્તં નૃપમાપૃચ્છ્ય સા તદા । ગૃહીત્વા બાલકં દેવી ગગનં ગન્તુમુદ્યતા
દેવી એ દેવસેના સાથે અને રાજાને વિદાય આપી, બાળકને લઈને આકાશમાં જવા તૈયાર થઈ.
પુનસ્તુષ્ટાવ તાં રાજા શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકઃ । નૃપસ્તોત્રેણ સા દેવી પરિતુષ્ટા બભૂવ હ
પછી રાજાએ ફરીથી, ગળો અને હોઠ સુકાઈ ગયા હોવા છતાં, દેવીની સ્તુતિ કરી. રાજાની સ્તુતિથી દેવી સંપૂર્ણ પ્રસન્ન થઈ.
ઉવાચ તં નૃપં બ્રહ્મન્ વેદોક્તં કર્મનિર્મિતમ્ । દેવ્યુવાચ ત્રિષુ લોકેષુ ત્વં રાજા સ્વાયમ્ભુવમનોઃ સુતઃ
દેવી એ રાજાને કહ્યું—'બ્રાહ્મણ, જે કર્મ વેદોમાં લખાયું છે એ બધું કર્મથી જ બને છે.' પછી દેવી બોલી: 'ત્રણે લોકમાં તું રાજા છે, સ્વાયંભુવ મનુનો પુત્ર છે.'
મમ પૂજાં ચ સર્વત્ર કારયિત્વા સ્વયં કુરુ । તદા દાસ્યામિ પુત્રં તે કુલપદ્મં મનોહરમ્
મારી પૂજા સર્વત્ર કરાવજે અને તું પોતે પણ કરજે. ત્યારે હું તને એક સુંદર અને વંશને ગૌરવ આપનાર પુત્ર આપીછ.
સુવ્રતં નામ વિખ્યાતં ગુણવન્તં સુપણ્ડિતમ્ । જાતિસ્મરં ચ યોગીન્દ્રં નારાયણકલાત્મકમ્
એ પુત્રનું નામ સુવ્રત હશે, એ ગુણવાન, વિદ્વાન અને પોતાના જન્મોની યાદ રાખનાર યોગી અને નારાયણની શક્તિથી ભરપૂર હશે.
શતક્રતુકરં શ્રેષ્ઠં ક્ષત્રિયાણાં ચ વન્દિતમ્ । મત્તમાતઙ્ગલક્ષાણાં ધૃતવન્તં બલં શુભમ્
એ પુત્ર શતયજ્ઞ કરનારામાં શ્રેષ્ઠ, ક્ષત્રિયોમાં માન્ય અને એકસો ઉગ્ર હાથી જેટલું બળ ધરાવનાર અને શુભ શક્તિથી ભરેલો હશે.
ધનિનં ગુણિનં શુદ્ધં વિદુષાં પ્રિયમેવ ચ । યોગિનાં જ્ઞાનિનાં ચૈવ સિદ્ધિરૂપં તપસ્વિનામ્
એ ધનવાન, ગુણવાન, શુદ્ધ અને વિદ્વાનોમાં પ્રિય હશે. યોગીઓ અને જ્ઞાનીમાં એ તપસ્વીઓ માટે સિદ્ધિરૂપ બની રહેશે.
યશસ્વિનં ચ લોકેષુ દાતારં સર્વસમ્પદામ્ । ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી તસ્મૈ તદ્બાલકં દદૌ
એ પુત્ર ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ અને સર્વ સંપત્તિ આપનાર દાતા હશે. આવું કહીને દેવી એ બાળક રાજાને આપી દીધો.
રાજા ચકાર સ્વીકારં પૂજાર્થં ચ પ્રિયવ્રતઃ । જગામ દેવી સ્વર્ગં ચ દત્ત્વા તસ્મૈ શુભં વરમ્
રાજાએ ભક્તિપૂર્વક પૂજાનો સ્વીકાર કર્યો. પછી દેવી એ શુભ વરદાન આપી સ્વર્ગે ચાલી ગઈ.
આજગામ સહામાત્યઃ સ્વગૃહં હૃષ્ટમાનસઃ । આગત્ય કથયામાસ વૃત્તાન્તં પુત્રહેતુકમ્
પછી રાજા પોતાના મંત્રીઓ સાથે આનંદિત મનથી ઘરે પાછો ગયો. ઘરે જઈને તેણે પુત્રને લઈને જે ઘટનાઓ બની એ બધું વર્ણન કર્યું.