દૃષ્ટ્વા જગત્પ્રસૂં શાન્તાં તુષ્ટાવૈતાં પુરન્દરઃ । પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગઃ સાશ્રુનેત્રઃ કૃતાઞ્જલિઃ
જગતની માતાને શાંતિથી ભરેલી જોઈને ઇન્દ્રે આનંદથી ભરી આંખે, રોમાંચિત શરીરે અને જોડેલા હાથથી તેમની સ્તુતિ કરી.
બ્રહ્મણા ચ પ્રદત્તેન સ્તોત્રરાજેન સંયુતઃ । સર્વાભીષ્ટપ્રદેનૈવ વૈદિકેનૈવ તત્ર ચ
બ્રહ્માજી દ્વારા અપાયેલા સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરનાર વૈદિક સ્તોત્રરાજ સાથે ઇન્દ્રે મહાલક્ષ્મીની સ્તુતિ કરી.
પુરન્દર ઉવાચ નમઃ કમલવાસિન્યૈ નારાયણ્યૈ નમો નમઃ । કૃષ્ણપ્રિયાયૈ સતતં મહાલક્ષ્યૈ નમો નમઃ
પુરંદરે કહ્યું: કમળમાં વસનારી, નારાયણી, કૃષ્ણપ્રિયા અને મહાલક્ષ્મી, તમને વારંવાર વંદન છે.
પદ્મપત્રેક્ષણાયૈ ચ પદ્માસ્યાયૈ નમો નમઃ । પદ્માસનાયૈ પદ્મિન્યૈ વૈષ્ણવ્યૈ ચ નમો નમઃ
કમળપાંખ જેવી આંખવાળી, કમળમુખવાળી, કમળાસન પર બેસનારી, પદ્મિની અને વૈષ્ણવી, તમને વારંવાર વંદન છે.
સર્વસમ્પત્સ્વરૂપિણ્યૈ સર્વારાધ્યૈ નમો નમઃ । હરિભક્તિપ્રદાત્ર્યૈ ચ હર્ષદાત્ર્યૈ નમો નમઃ
સમસ્ત સંપત્તિનું સ્વરૂપ, સર્વેની આરાધ્યા, હરિભક્તિ આપનારી અને આનંદ આપનારી માતા, તમને વારંવાર વંદન છે.
કૃષ્ણવક્ષઃસ્થિતાયૈ ચ કૃષ્ણેશાયૈ નમો નમઃ । ચન્દ્રશોભાસ્વરૂપાયૈ રત્નપદ્મે ચ શોભને
કૃષ્ણના વક્ષ પર વસનારી, કૃષ્ણની ઈશ્વરી, ચંદ્ર જેવી કાંતિવાળી અને રત્નકમળમાં શોભતી માતા, તમને વારંવાર વંદન છે.
સમ્પત્ત્યધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ મહાદેવ્યૈ નમો નમઃ । નમો વૃદ્ધિસ્વરૂપાયૈ વૃદ્ધિદાયૈ નમો નમઃ
સંપત્તિની અધિષ્ઠાત્રી દેવી, મહાદેવી, વૃદ્ધિનું સ્વરૂપ અને વૃદ્ધિ આપનારી માતા, તમને વારંવાર વંદન છે.
વૈકુણ્ઠે યા મહાલક્ષ્મીર્યા લક્ષ્મીઃ ક્ષીરસાગરે । સ્વર્ગલક્ષ્મીરિન્દ્રગેહે રાજલક્ષ્મીર્નૃપાલયે
વૈકુંઠમાં મહાલક્ષ્મી, ક્ષીરસાગરમાં લક્ષ્મી, સ્વર્ગમાં ઇન્દ્રગૃહમાં સ્વર્ગલક્ષ્મી અને રાજમહલમાં રાજલક્ષ્મી, એ તમે જ છો.
ગૃહલક્ષ્મીશ્ચ ગૃહિણાં ગેહે ચ ગૃહદેવતા । સુરભિઃ સાગરે જાતા દક્ષિણા યજ્ઞકામિની
ગૃહસ્થોના ઘરમાં ગૃહલક્ષ્મી, ગૃહદેવી, સાગરમાં જન્મેલી સુરભિ અને યજ્ઞમાં ઇચ્છિત દક્ષિણા પણ તમે જ છો.
અદિતિર્દેવમાતા ત્વં કમલા કમલાલયા । સ્વાહા ત્વં ચ હવિર્દાને કવ્યદાને સ્વધા સ્મૃતા
તમે દેવમાતા અદિતિ, કમળા અને કમળાલય છો. હવન સમયે સ્વાહા અને પિતૃઓને અર્પણ સમયે સ્વધા રૂપે સ્મરણ થાઓ છો.
ત્વં હિ વિષ્ણુસ્વરૂપા ચ સર્વાધારા વસુન્ધરા । શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપા ત્વં નારાયણપરાયણા
તમે વિષ્ણુ સ્વરૂપ, સર્વનો આધાર, ધરતી સ્વયં, શુદ્ધ સત્વનું સ્વરૂપ અને નારાયણમાં પૂર્ણતઃ તલીન છો.
ક્રોધહિંસાવર્જિતા ચ વરદા શારદા શુભા । પરમાર્થપ્રદા ત્વં ચ હરિદાસ્યપ્રદા પરા
કરોધ અને હિંસા રહિત, વરદાન આપનારી, શુભ શારદા, પરમાર્થ આપનારી અને હરિની શ્રેષ્ઠ ભક્તિ આપનારી માતા, તમે જ છો.
યયા વિના જગત્સર્વં ભસ્મીભૂતમસારકમ્ । જીવન્મૃતં ચ વિશ્વં ચ શશ્વત્સર્વં યયા વિના
તમારા વિના આખું જગત બિનમૂલ્ય અને રાખ સમાન બની જાય છે; તમારા વિના આખું વિશ્વ જીવતું હોય છતાં મરેલું જ લાગે છે અને બધું શાશ્વત રીતે ખાલી બની જાય છે.
સર્વેષાં ચ પરા માતા સર્વબાન્ધવરૂપિણી । ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં ત્વં ચ કારણરૂપિણી
તમે બધા માટે સર્વોચ્ચ માતા છો, દરેક સંબંધના રૂપમાં દેખાવ છો; ધર્મ, સંપત્તિ, ઇચ્છા અને મુક્તિનું મૂળ કારણ પણ તમે જ છો.
યથા માતા સ્તનાન્ધાનાં શિશૂનાં શૈશવે સદા । તથા ત્વં સર્વદા માતા સર્વેષાં સર્વરૂપતઃ
જેમ માતા પોતાના દૂધ માટે રડતા બાળકને હંમેશા પોષે છે, તેમ તમે પણ દરેક રૂપે સર્વેના માટે હંમેશા માતા બની રહો છો.
માતૃહીનઃ સ્તનાન્ધસ્તુ સ ચ જીવતિ દૈવતઃ । ત્વયા હીનો જનઃ કોઽપિ ન જીવત્યેવ નિશ્ચિતમ્
માતા અને દૂધથી વંચિત બાળક પણ ક્યારેક નસીબે જીવતો રહે છે, પણ તમારા વિના કોઈ પણ જીવતો રહી શકે નહીં, એ તો નિશ્ચિત છે.
સુપ્રસન્નસ્વરૂપા ત્વં માં પ્રસન્ના ભવામ્બિકે । વૈરિગ્રસ્તં ચ વિષયં દેહિ મહ્યં સનાતનિ
હે અમ્બિકા, તમારી કૃપા સ્વરૂપે મને પ્રસન્ન થાઓ; હે સનાતની, દુશ્મનો પર વિજય અને જગત પર અધિકાર મને આપો.
અહં યાવત્ત્વયા હીનો બન્ધુહીનશ્ચ ભિક્ષુકઃ । સર્વસમ્પદ્વિહીનશ્ચ તાવદેવ હરિપ્રિયે
હે હરિપ્રિયે, તમારા વિના હું તો સંબંધવિહિન, ભીખારી અને સર્વસંપત્તિથી ખાલી જ છું.
જ્ઞાનં દેહિ ચ ધર્મં ચ સર્વસૌભાગ્યમીપ્સિતમ્ । પ્રભાવઞ્ચ પ્રતાપં ચ સર્વાધિકારમેવ ચ
મને જ્ઞાન, ધર્મ, ઇચ્છિત સૌભાગ્ય, શક્તિ, તેજ અને સર્વાધિકાર આપો.
જયં પરાક્રમં યુદ્ધે પરમૈશ્વર્યમેવ ચ । ઇત્યુક્ત્વા ચ મહેન્દ્રશ્ચ સર્વૈઃ સુરગણૈઃ સહ
મને યુદ્ધમાં વિજય, પરાક્રમ અને સર્વોચ્ચ રાજ્ય આપો; આવું કહી મહેન્દ્રે બધા દેવતાઓ સાથે—
પ્રણનામ સાશ્રુનેત્રો મૂર્ધ્ના ચૈવ પુનઃ પુનઃ । બ્રહ્મા ચ શઙ્કરશ્ચૈવ શેષો ધર્મશ્ચ કેશવઃ
આંખોમાં આંસુ સાથે વારંવાર માથું ઝુકાવી નમસ્કાર કર્યો; બ્રહ્મા, શંકર, શેષ, ધર્મ અને કેશવ પણ એમ જ નમ્યા.
સર્વે ચક્રુઃ પરીહારં સુરાર્થે ચ પુનઃ પુનઃ । દેવેભ્યશ્ચ વરં દત્ત્વા પુષ્પમાલાં મનોહરામ્
બધાએ દેવોના હિત માટે વારંવાર નમસ્કાર કર્યા; અને દેવતાઓને વર આપ્યા પછી, તેમણે સુંદર પુષ્પમાળા આપી.
કેશવાય દદૌ લક્ષ્મીઃ સન્તુષ્ટા સુરસંસદિ । યયુર્દેવાશ્ચ સન્તુષ્ટાઃ સ્વં સ્વં સ્થાનં ચ નારદ
દેવસભામાં પ્રસન્ન થઈ, તેમણે લક્ષ્મીને કેશવને આપી; અને બધા દેવતાઓ ખુશ થઈને પોતાના સ્થાન પર પરત ગયા, હે નારદ.
દેવી યયૌ હરેઃ સ્થાનં હૃષ્ટા ક્ષીરોદશાયિનઃ । યયતુશ્ચૈવ સ્વગૃહં બ્રહ્મેશાનૌ ચ નારદ
દેવી આનંદિત થઈને ક્ષીરસાગર પર શયન કરતા હરિના સ્થાન પર ગઈ; અને બ્રહ્મા તથા ઈશાન પણ પોતાના ઘરમાં પરત ગયા, હે નારદ.
દત્ત્વા શુભાશિષં તૌ ચ દેવેભ્યઃ પ્રીતિપૂર્વકમ્ । ઇદં સ્તોત્રં મહાપુણ્યં ત્રિસન્ધ્યં યઃ પઠેન્નરઃ
બન્નેએ પ્રેમપૂર્વક શુભ આશીર્વાદ આપ્યા પછી, જે મનુષ્ય આ મહાપુણ્યમય સ્તોત્રને ત્રણેય સંધ્યાએ પઢે—
કુબેરતુલ્યઃ સ ભવેદ્રાજરાજેશ્વરો મહાન્ । પઞ્ચલક્ષજપેનૈવ સ્તોત્રસિદ્ધિર્ભવેન્નૃણામ્
એ કુબેર જેટલો ધનવાન અને રાજાઓમાં મહારાજા બની જાય છે; આ સ્તોત્રના પાંચ લાખ જપથી મનુષ્યને પૂર્ણ ફળ મળે છે.
સિદ્ધસ્તોત્રં યદિ પઠેન્માસમેકં તુ સન્તતમ્ । મહાસુખી ચ રાજેન્દ્રો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
જો કોઈ આ સિદ્ધ સ્તોત્રને એક મહિનો સતત પઢે, તો એ નિઃસંદેહ મહાસુખી અને રાજાઓમાં રાજા બની જાય છે.
સ્વાહોપાખ્યાનવર્ણનમ્ નારદ ઉવાચ નારાયણ મહાભાગ નારાયણ મહાપ્રભો । રૂપેણૈવ ગુણેનૈવ યશસા તેજસા ત્વિષા
સ્વાહાની કથા વર્ણન નારદે કહ્યું: હે નારાયણ મહાભાગ, હે નારાયણ મહાપ્રભુ, તમે રૂપ, ગુણ, યશ, તેજ અને કાંતિથી—
ત્વમેવ જ્ઞાનિનાં શ્રેષ્ઠઃ સિદ્ધાનાં યોગિનાં મુને । તપસ્વિનાં મુનીનાં ચ પરો વેદવિદાંવર
મુને, તમે જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ, સિદ્ધોમાં, યોગીઓમાં, તપસ્વીઓમાં અને મુનિઓમાં સર્વોચ્ચ છો; અને વેદજ્ઞોમાં પણ સર્વોપરી છો.
મહાલક્ષ્મ્યા ઉપાખ્યાનં વિજ્ઞાતં મહદદ્ભુતમ્ । અન્યત્કિઞ્ચિદુપાખ્યાનં નિગૂઢં વદ સામ્પ્રતમ્
મહાલક્ષ્મીની અદ્ભુત કથા મેં જાણી લીધી છે; હવે બીજી કોઈ ગુપ્ત અને રહસ્યમય કથા કહો.