સર્વકુણ્ડપ્રધાનં ચ કુમ્ભીપાકં પ્રકીર્તિતમ્ । કાલનિર્મિતસૂત્રેણ નિબદ્ધા યત્ર પાપિનઃ
બધા કુંડમાં કુંભીપાક મુખ્ય ગણાય છે; ત્યાં પાપીઓ કાળે બનાવેલી દોરથી બાંધવામાં આવ્યા છે.
ઉત્થાપિતાશ્ચ દૂતૈશ્ચ ક્ષણમેવ નિમજ્જિતાઃ । નિઃશ્વાસબદ્ધાઃ સુચિરં તથા મોહં ગતાઃ પુનઃ
યમના દૂતોએ ઉઠાવ્યા પછી ફરી ડૂબાડવામાં આવે છે; લાંબા સમય સુધી શ્વાસથી બાંધાયેલા રહે છે અને ફરીથી ભ્રમમાં પડી જાય છે.
અતીવ ક્લેશસંયુક્તા દેહભોગેન સુન્દરિ । પ્રતપ્તતોયયુક્તં ચ કાલસૂત્રં પ્રકીર્તિતમ્
શરીરથી મળતા અતિ દુઃખથી પીડાય છે, સુંદરે; કાળની દોર ગરમ પાણી સાથે જોડાયેલી કહેવાય છે.
અવટઃ કૂપભેદશ્ચ મત્સ્યોદઃ સ ઉદાહૃતઃ । પ્રતપ્તતોયપૂર્ણં ચ ચતુર્વિંશત્પ્રમાણકમ્
અવટ, કૂવો જેવું ભાગ અને માછલીનું પાણી છે, એવું કહેવાય છે; તે ગરમ પાણીથી ભરેલું છે અને ચોવીસ એકમ જેટલું મોટું છે.
વ્યાપ્તં મહાપાતકિભિર્વ્યાદગ્ધાઙ્ગૈશ્ચ સન્તતમ્ । મદ્દૂતૈસ્તાડિતૈઃ શશ્વદવટોદં પ્રકીર્તિતમ્
મહાપાપીઓથી ભરેલું છે, તેમનાં અંગો સતત દાઝે છે; મારા દૂતોએ હંમેશા માર્યા છે, માછલીના પાણીનું કુંડ કહેવાય છે.
યત્રોદસ્પર્શમાત્રેણ સર્વવ્યાધિશ્ચ પાપિનામ્ । ભવેદકસ્માત્પતતાં યસ્મિન્કુણ્ડે ધનુઃશતે
જ્યાં પાણીનો સ્પર્શ થતાં જ પાપીઓને બધી બીમારીઓ થાય છે; અચાનક ધનુષની શત જેટલા કુંડમાં પડી જાય છે.
અરુન્તુદૈર્ભક્ષિતૈસ્તુ પ્રાણિભિર્યચ્ચ સઙ્કુલમ્ । હાહેતિ શબ્દં કુર્વદ્ભિસ્તદેવારુન્તુદં વિદુઃ
અરુન્તુદ નામના જીવોથી ભરેલું છે, જે પડેલા પાપીઓને ખાય છે; 'હા હે'નો અવાજ કરતા, તેને અરુન્તુદ કહેવાય છે.
તપ્તપાંસુભિરાકીર્ણં જ્વલદ્ભિસ્તુષદગ્ધકૈઃ । તદ્ભક્ષૈઃ પાપિભિર્યુક્તં પાંસુભોજૈર્ધનુઃશતમ્
ગરમ રેતથી ભરેલું છે, જ્વલંત અને તુષથી દાઝેલું છે; પાપીઓ રેત ખાવા વાળાંથી ખાય છે, ધનુષની શત જેટલું મોટું છે.
પાતમાત્રેણ પાપી ચ પાશેન વેષ્ટિતો ભવેત્ । ક્રોશમાત્રેણ કુણ્ડં ચ તત્પાશવેષ્ટનં વિદુઃ
પડતાં જ પાપી પાશથી બાંધાઈ જાય છે; એક ક્રોશ જેટલા અંતરે એ કુંડ પાશથી બાંધવામાં આવે છે, એવું કહેવાય છે.
પાતમાત્રેણ પાપી ચ શૂલેન વેષ્ટિતો ભવેત્ । ધનુર્વિંશત્પ્રમાણં ચ શૂલપ્રોતં પ્રકીર્તિતમ્
પડતાં જ પાપી શૂળથી બાંધાઈ જાય છે; ધનુષના વીસ જેટલું મોટું, શૂળથી છિદ્રિત કુંડ કહેવાય છે.
પતતાં પાપિનાં યત્ર ભવેદેવ પ્રકમ્પનમ્ । અતીવ હિમતોયાક્તં ક્રોશાર્ધં ચ પ્રકમ્પનમ્
પાપીઓ પડતાં જ કંપન થાય છે; અત્યંત ઠંડા પાણીથી ભરેલું છે, અર્ધ ક્રોશ જેટલું છે અને કંપન કહેવાય છે.
દદત્યેવ હિ મે દૂતા યત્રોલ્કાઃ પાપિનાં મુખે । ધનુર્વિંશત્પ્રમાણં તદુલ્કાભિશ્ચ સુસઙ્કુલમ્
મારા દૂતોએ હંમેશા પાપીઓના મોઢામાં ઉલ્કા મૂકે છે; ધનુષના વીસ જેટલું મોટું, ઉલ્કાથી ભરેલું છે.
લક્ષપૌરુષમાનં ચ ગમ્ભીરં ચ ધનુઃશતમ્ । નાનાપ્રકારકૃમિભિઃ સંયુક્તં ચ ભયાનકમ્
એક ખાડો, જેની ઊંડાઈ અને પહોળાઈ સો પુરુષ જેટલી છે અને સો ધનુષ જેટલી પહોળી છે, અંદર અનેક પ્રકારના જીવાતોથી ભરેલી, ભયાનક છે.
અત્યન્ધકારવ્યાપ્તં ચ કૂપાકારં ચ વર્તુલમ્ । તદ્ભક્ષ્યૈઃ પાપિભિર્યુક્તં પ્રણશ્યદ્ભિઃ પરસ્પરમ્
તે ખાડો ગાઢ અંધકારથી ઢંકાયેલો છે, ગોળ છે અને કૂવામાં જેવો દેખાય છે, તેમાં પાપી જીવો એકબીજાને ખાતા અને નાશ પામતા રહે છે.
તપ્તતોયપ્રદગ્ધૈશ્ચ જ્વલદ્ભિઃ કીટભક્ષિતૈઃ । ધ્વાન્તેન ચક્ષુષા ચાન્ધૈરન્ધકૂપઃ પ્રકીર્તિતઃ
ત્યાં પાપી લોકો તપેલા પાણીથી દાઝે છે, અગ્નિ સમાન જીવાતો તેમને ખાય છે અને ઘોર અંધકારથી તેઓ અંધ બની જાય છે—આને અંધકૂવો કહે છે.
નાનાપ્રકારશસ્ત્રૌઘૈર્યત્ર વિદ્ધાશ્ચ પાપિનઃ । ધનુર્વિંશત્પ્રમાણં ચ વેધનં તત્પ્રકીર્તિતમ્
જ્યાં પાપીઓને અનેક પ્રકારના શસ્ત્રોથી છિદ્ર કરવામાં આવે છે અને એ છિદ્ર ધનુષના વીસ જેટલા પહોળા હોય છે.
દણ્ડેન તાડિતા યત્ર મમ દૂતૈશ્ચ પાપિનઃ । ધનુઃષોડશમાનં ચ તત્કુણ્ડં દણ્ડતાડનમ્
જ્યાં મારા દૂતોએ પાપીઓને લાકડીઓથી માર મારવામાં આવે છે અને એ ખાડો ધનુષના સોળ જેટલો છે, તેને દંડમારણનું કુંડ કહેવાય છે.
નિરુદ્ધાશ્ચ મહાજાલૈર્યથા મીનાશ્ચ પાપિનઃ । ધનુર્વિંશત્પ્રમાણં ચ જાલરન્ધ્રં પ્રકીર્તિતમ્
જ્યાં પાપીઓને મોટા જાળમાં માછલીઓ જેમ ફસાડવામાં આવે છે અને એ જાળનું છિદ્ર ધનુષના વીસ જેટલું છે.
પતતાં પાપિનાં કુણ્ડે દેહશ્ચૂર્ણો ભવેદિહ । લોહબન્દીનિબદ્ધાનાં કોટિપૌરુષમાનકમ્
જે ખાડામાં પાપી લોકો પડે છે, ત્યાં તેમનું શરીર ભૂક્કા થઈ જાય છે; અને જે લોકો લોખંડની સાંકળમાં બંધાયેલા હોય છે, એ ખાડો કરોડો પુરુષ જેટલો મોટો છે.
ગમ્ભીરં ધ્વાન્તસંયુક્તં ધનુર્વિંશત્પ્રમાણકમ્ । મૂર્ચ્છિતાનાં જડાનાં ચ દેહચૂર્ણં પ્રકીર્તિતમ્
ગાઢ અંધકારથી ભરેલો અને ધનુષના વીસ જેટલો ઊંડો એ ખાડો, જ્યાં બેભાન અને મૂર્ખ લોકોના શરીર ભૂક્કા થઈ જાય છે.
દલિતાઃ પાપિનો યત્ર મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતાઃ । ધનુઃષોડશમાનં ચ તત્કુણ્ડં દલનં સ્મૃતમ્
જ્યાં પાપીઓને મારા દૂતોએ દબાવી અને માર મારીને પીસી નાખ્યા છે, એ ખાડો ધનુષના સોળ જેટલો છે અને તેને પીસવાની જગ્યા કહેવાય છે.
પતનેનૈવ પાપી ચ શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકઃ । બાલુકાસુ ચ તપ્તાસુ ધનુસ્ત્રિંશત્પ્રમાણકમ્
પાપી વ્યક્તિ જ્યારે એ ખાડામાં પડે છે, ત્યારે તેનો ગળો, હોઠ અને જીભ સુકાઈ જાય છે; એ ખાડો તપેલી રેતીથી ભરેલો છે અને ધનુષના ત્રીસ જેટલો છે.
શતપૌરુષમાનં ચ ગમ્ભીરં ધ્વાન્તસંયુતમ્ । શોષણં કુણ્ડમેતદ્ધિ પાપિનાં પરદુઃખદમ્
એક ખાડો, જે સો પુરુષ જેટલો ઊંડો છે, ગાઢ અંધકારથી ભરેલો છે અને ધનુષના ત્રીસ જેટલો છે, તેને સુકાવાનું કુંડ કહે છે, જે પાપીઓને દુઃખ આપે છે.
નાનાચર્મકષાયોદપરિપૂર્ણં ધનુઃશતમ્ । દુર્ગન્ધિયુક્તતદ્ભક્ષ્યૈઃ પ્રાણિભિઃ સઙ્કુલં કષમ્
એક ખાડો, જે ધનુષના સો જેટલો મોટો છે, તેમાં વિવિધ ચામડાં અને તીખા રસોથી ભરેલું છે, દુર્ગંધયુક્ત છે અને પાપીઓને ખાવા વાળા જીવોથી ભરેલું છે.
શૂર્પાકારમુખં કુણ્ડં ધનુર્દ્વાદશમાનકમ્ । તપ્તલોહબાલુકાભિઃ પૂર્ણં પાતકિસંયુતમ્
એક ખાડો, જેનું મુખ સુર્પ જેવું છે, ધનુષના બાર જેટલું છે, તે તપેલા લોખંડની રેતીથી ભરેલું છે અને પતિતો ત્યાં વસે છે.
દુર્ગન્ધિયુક્તં તદ્ભક્ષ્યૈઃ પાપિભિઃ સઙ્કુલં સતિ । શૂર્પાકારમુખં કુણ્ડં ધનુર્દ્વાદશમાત્રકમ્
દુર્ગંધયુક્ત અને પાપીઓને ખાવા વાળા જીવોથી ભરેલું, એ સુર્પમુખવાળું ખાડો ધનુષના બાર જેટલું છે.
પ્રતપ્તબાલુકાપૂર્ણં મહાપાતકિભિર્યુતમ્ । અન્તરગ્નિશિખાનાં ચ જ્વાલાવ્યાપ્તમુખં સદા
તપેલી રેતીથી ભરેલું, મહાપાપીઓથી ભરેલું અને અંદરથી સતત અગ્નિશિખાઓ ઉઠતી રહે છે.
ધનુર્વિંશતિમાત્રં ચ પ્રમાણં યસ્ય સુન્દરિ । જ્વાલાભિર્દગ્ધગાત્રૈશ્ચ પાપિભિર્વ્યાપ્તમેવ ચ
હે સુંદરિ, એ ખાડો ધનુષના વીસ જેટલો છે અને તેમાં પાપી લોકો અગ્નિની જ્વાળાઓથી દાઝેલા શરીર સાથે ભરેલા છે.
તન્મહાક્લેશદં શશ્વત્કુણ્ડં જ્વાલામુખં સ્મૃતમ્ । પાતમાત્રાદ્યત્ર પાપી મૂર્ચ્છિતો વૈ નરો ભવેત્
એ ખાડો સતત ભારે પીડા આપનાર છે, તેને જ્વાળામુખવાળું કુંડ કહે છે, જ્યાં પાપી વ્યક્તિ પડતાં જ બેભાન થઈ જાય છે.
તપ્તેષ્ટકાભ્યન્તરિતં વાપ્યર્ધં જિહ્મકુણ્ડકમ્ । ધૂમાન્ધકારસંયુક્તં ધૂમ્રાન્ધૈઃ પાપિભિર્યુતમ્
આધું તળાવ જેટલું, તપેલા ઈંટોથી ઘેરાયેલું, વાંકું, ધૂમ્ર અને અંધકારથી ભરેલું અને ધૂમ્રથી અંધ બનેલા પાપીઓથી ભરેલું છે.