ચકાર દેવીયજ્ઞં સ પુરા દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ । ધર્મશ્ચ કશ્યપશ્ચૈવ શેષશ્ચાપિ ચ કર્દમઃ
પ્રજાપતિ દક્ષે પૂર્વે દેવીયજ્ઞ કર્યો હતો; ધર્મ, કશ્યપ, શેષ અને કર્દમે પણ આ યજ્ઞ કર્યો હતો.
સ્વાયમ્ભુવો મનુશ્ચૈવ તત્પુત્રશ્ચ પ્રિયવ્રતઃ । શિવઃ સનત્કુમારશ્ચ કપિલશ્ચ ધ્રુવસ્તથા
સ્વાયંભુવ મનુ, તેનો પુત્ર પ્રિયવ્રત, શિવ, સનતકુમાર, કપિલ અને ધ્રુવે પણ આ યજ્ઞ કર્યો હતો.
રાજસૂયસહસ્રાણાં ફલમાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્ । દેવીયજ્ઞાત્પરો યજ્ઞો નાસ્તિ વેદે ફલપ્રદઃ
દેવીયજ્ઞથી ચોક્કસપણે હજાર રાજસૂય યજ્ઞનું ફળ મળે છે; વેદમાં દેવીયજ્ઞથી વધુ ફળ આપતો બીજો કોઈ યજ્ઞ નથી.
વર્ષાણાં શતજીવી ચ જીવન્મુક્તો ભવેદ્ધ્રુવમ્ । જ્ઞાનેન તેજસા ચૈવ વિષ્ણુતુલ્યો ભવેદિહ
એ વ્યક્તિ સો વર્ષ જીવે છે અને જીવતો મુક્ત બને છે; જ્ઞાન અને તેજથી એ અહીં વિષ્ણુ સમાન બને છે.
દેવાનાં ચ યથા વિષ્ણુર્વૈષ્ણવાનાં ચ નારદ । શાસ્ત્રાણાં ચ યથા વેદા વર્ણાનાં બ્રાહ્મણો યથા
જેમ દેવોમાં વિષ્ણુ સર્વોચ્ચ છે, વૈષ્ણવોમાં નારદ, શાસ્ત્રોમાં વેદો, અને વર્ણોમાં બ્રાહ્મણ સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે,
તીર્થાનાં ચ યથા ગઙ્ગા પવિત્રાણાં શિવો યથા । એકાદશી વ્રતાનાં ચ પુષ્પાણાં તુલસી યથા
જેમ તીર્થોમાં ગંગા, પવિત્રોમાં શિવ, વ્રતોમાં એકાદશી, અને ફૂલોમાં તુલસી સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે,
નક્ષત્રાણાં યથા ચન્દ્રઃ પક્ષિણાં ગરુડો યથા । યથા સ્ત્રીણાં ચ પ્રકૃતી રાધા વાણી વસુન્ધરા
જેમ નક્ષત્રોમાં ચંદ્ર, પક્ષીઓમાં ગરુડ, અને સ્ત્રીઓમાં પ્રકૃતિ, રાધા, વાણી અને વસુંધરા સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે,
શીઘ્રાણાં ચેન્દ્રિયાણાં ચ ચઞ્ચલાનાં મનો યથા । પ્રજાપતીનાં બ્રહ્મા ચ પ્રજાનાં ચ પ્રજાપતિઃ
જેમ ઇન્દ્રિયો અને ચંચળમાં મન સૌથી ઝડપી છે, પ્રજાપતિઓમાં બ્રહ્મા, અને પ્રજાઓમાં પ્રજાપતિ સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે,
વૃન્દાવનં વનાનાં ચ વર્ષાણાં ભારતં યથા । શ્રીમતાં ચ યથા શ્રીશ્ચ વિદુષાં ચ સરસ્વતી
જેમ વનોમાં વૃંદાવન, દેશોમાં ભારત, શ્રીમંતોમાં શ્રી, અને વિદ્વानोंમાં સરસ્વતી સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે,
પતિવ્રતાનાં દુર્ગા ચ સૌભાગ્યાનાં ચ રાધિકા । દેવીયજ્ઞસ્તથા વત્સે સર્વયજ્ઞેષુ ભામિનિ
પતિવ્રતાઓમાં દુર્ગા, સૌભાગ્યવંતોમાં રાધિકા, અને યજ્ઞોમાં દેવીયજ્ઞ સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે, હે સુંદર,
અશ્વમેધશતેનૈવ શક્રત્વં ચ લભેદ્ધ્રુવમ્ । સહસ્રેણ વિષ્ણુપદં સમ્પ્રાપ્તઃ પૃથુરેવ ચ
સૌ અશ્વમેધ યજ્ઞથી નિશ્ચિત રીતે ઇન્દ્રપદ પ્રાપ્ત થાય છે; હજાર યજ્ઞથી પૃથુએ વિષ્ણુનું ધામ મેળવ્યું હતું.
સ્નાનં ચ સર્વતીર્થાનાં સર્વયજ્ઞેષુ દીક્ષણમ્ । સર્વેષાં ચ વ્રતાનાં ચ તપસાં ફલમેવ ચ
બધા તીર્થોમાં સ્નાન, બધા યજ્ઞોમાં દીક્ષા, અને બધા વ્રતો તથા તપસ્યાનું ફળ—
પાઠે ચતુર્ણાં વેદાનાં પ્રાદક્ષિણ્યં ભુવસ્તથા । ફલભૂતમિદં સર્વં મુક્તિદં શક્તિસેવનમ્
ચારેય વેદોનું પાઠ, પૃથ્વીનું પ્રદક્ષિણ—all આ ફળો અને મુક્તિ શક્તિની સેવા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે.
પુરાણેષુ ચ વેદેષુ ચેતિહાસેષુ સર્વતઃ । નિરૂપિતં સારભૂતં દેવીપાદામ્બુજાર્ચનમ્
બધા પુરાણો, વેદો અને ઇતિહાસોમાં, દેવીના પદપદ્મની પૂજા જ સર્વત્ર સારરૂપ છે.
તદ્વર્ણનં ચ તદ્ધ્યાનં તન્નામગુણકીર્તનમ્ । તત્સ્તોત્રસ્મરણં ચૈવ વન્દનં જપમેવ ચ
દેવીનું વર્ણન, ધ્યાન, નામ અને ગુણોનું ગાન, સ્તોત્રોનું સ્મરણ, વંદન અને જપ—
તત્પાદોદકનૈવેદ્યં ભક્ષણં નિત્યમેવ ચ । સર્વસમ્મતમિત્યેવં સર્વેપ્સિતમિદં સતિ
દેવીના પદપદ્મનું જળ અને પ્રસાદ રોજ ગ્રહણ કરવું—આ બધાની સર્વે સ્વીકાર કરે છે અને ઇચ્છે છે.
ભજ નિત્યં પરં બ્રહ્મ નિર્ગુણં પ્રકૃતિં પરામ્ । ગૃહાણ સ્વામિનં વત્સે સુખં વસ ચ મન્દિરે
સદા પરમ બ્રહ્મ, નિર્ગુણ, પરમ પ્રકૃતિની ભક્તિ કરો; સ્વામી સ્વીકારો, હે વત્સે, અને ઘરમાં આનંદથી રહો.
અયં તે કથિતઃ કર્મવિપાકો મઙ્ગલો નૃણામ્ । સર્વેપ્સિતઃ સર્વમતસ્તત્ત્વજ્ઞાનપ્રદઃ પરઃ
આ શુભ કર્મફળ તને કહ્યું છે, જે લોકોની સૌથી ઇચ્છિત છે, સર્વોચ્ચ છે અને તત્વજ્ઞાન આપે છે.
યમાષ્ટકવર્ણનમ્ શ્રીનારાયણ ઉવાચ શક્તેરુત્કીર્તનં શ્રુત્વા સાવિત્રી યમવક્ત્રતઃ । સાશ્રુનેત્રા સપુલકા યમં પુનરુવાચ સા
યમાષ્ટકનું વર્ણન શ્રીનારાયણ કહે છે: યમના મુખેથી શક્તિનું સ્તુતિ સાંભળી, સાવિત્રીના આંખોમાં આંસુ અને શરીરે આનંદથી રોમાચા આવ્યા, અને તેણે યમને ફરીથી કહ્યું.
સાવિત્ર્યુવાચ શક્તેરુત્કીર્તનં ધર્મ સકલોદ્ધારકારણમ્ । શ્રોતૄણાં ચૈવ વક્તૄણાં જન્મમૃત્યુજરાહરમ્
સાવિત્રી કહે છે: હે ધર્મ, શક્તિનું સ્તુતિ સર્વના ઉદ્ધારનું કારણ છે; સાંભળનાર અને બોલનાર માટે તે જન્મ, મૃત્યુ અને વૃદ્ધાપુ દૂર કરે છે.
દાનવાનાં ચ સિદ્ધાનાં તપસાં ચ પરં પદમ્ । યોગાનાં ચૈવ વેદાનાં કીર્તનં સેવનં વિભો
દાનવો, સિદ્ધો અને તપસ્વીઓ માટે એ પરમ પદ છે; યોગ અને વેદો માટે એ સ્તુતિ અને સેવા છે, હે વિભો.
મુક્તિત્વમમરત્વં ચ સર્વસિદ્ધિત્વમેવ ચ । શ્રીશક્તિસેવકસ્યૈવ કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્
મુક્તિ, અમરતા અને સર્વ સિદ્ધિઓ—આ બધાનો સોળમો ભાગ પણ શ્રી શક્તિની સેવા વિના પ્રાપ્ત થતો નથી.
ભજામિ કેન વિધિના વદ વેદવિદાંવર । શુભકર્મવિપાકં ચ શ્રુતં નૄણાં મનોહરમ્
હું કઈ રીતે પૂજા કરું? કહો, વેદ જાણનારામાં શ્રેષ્ઠ. લોકોમાં સારા કર્મોના સુખદ ફળ વિશે મેં સાંભળ્યું છે.
કર્માશુભવિપાકં ચ તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ । ઇત્યુક્ત્વા ચ સતી બ્રહ્મન્ ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરા
અને ખરાબ કર્મોના ફળ વિશે પણ મને સમજાવો. એમ કહીને, સતી ભક્તિપૂર્વક નમ્રતાથી માથું ઝુકાવી ઊભી રહી.
તુષ્ટાવ ધર્મરાજં ચ વેદોક્તેન સ્તવેન ચ । સાવિત્ર્યુવાચ તપસા ધર્મમારાધ્ય પુષ્કરે ભાસ્કરઃ પુરા
સતીએ ધર્મરાજાને વેદમાં વર્ણવેલા સ્તવથી સ્તુતિ કરી. સાવિત્રી બોલી: પુષ્કર ખાતે તપથી ધર્મની પૂજા કરીને, સૂર્યે ધર્મને પુત્ર રૂપે મેળવ્યો હતો.
ધર્મં સૂર્યઃ સુતં પ્રાપ ધર્મરાજં નમામ્યહમ્ । સમતા સર્વભૂતેષુ યસ્ય સર્વસ્ય સાક્ષિણઃ
હું ધર્મરાજાને નમું છું, જે સૂર્યના પુત્ર છે. જે સર્વ જીવમાં સમતા રાખે છે અને બધાનો સાક્ષી છે.
અતો યન્નામ શમનમિતિ તં પ્રણમામ્યહમ્ । યેનાન્તશ્ચ કૃતો વિશ્વે સર્વેષાં જીવિનાં પરમ્
શમન નામ ધરાવતા તેને હું નમું છું, જેના દ્વારા સર્વ જીવોમાં અંત આવે છે.
કામાનુરૂપં કાલેન તં કૃતાન્તં નમામ્યહમ્ । બિભર્તિ દણ્ડં દણ્ડાય પાપિનાં શુદ્ધિહેતવે
કામ પ્રમાણે અને યોગ્ય સમયે અંત લાવનાર કૃતાંતને હું નમું છું. તે પાપીઓની શુદ્ધિ માટે દંડ ધારણ કરે છે.
નમામિ તં દણ્ડધરં યઃ શાસ્તા સર્વજીવિનામ્ । વિશ્વં ચ કલયત્યેવ યઃ સર્વેષુ ચ સન્તતમ્
હું દંડધારીને નમું છું, જે સર્વ જીવનો શાસક છે. તે સતત સર્વમાં વિશ્વને જુએ છે.
અતીવ દુર્નિવાર્યં ચ તં કાલં પ્રણમામ્યહમ્ । તપસ્વી બ્રહ્મનિષ્ઠો યઃ સંયમી સઞ્જિતેન્દ્રિયઃ
હું કાળને નમું છું, જે ખૂબ જ અડગ છે. તે તપસ્વી, બ્રહ્મમાં સ્થિત, સંયમી અને ઇન્દ્રિયજિત છે.