શતકોટિભિરન્યૈશ્ચ ભ્રમદ્ભિરસ્ત્રપાણિભિઃ । એવંભૂતઞ્ચ તં દૃષ્ટ્વા પુષ્પદન્તઃ સવિસ્મયઃ
અને અન્ય સો કરોડ યોદ્ધાઓ, હથિયાર લઈને ફરતા હતા; આવું દૃશ્ય જોઈને પુષ્પદંત આશ્ચર્યચકિત થયો.
ઉવાચ સ ચ વૃત્તાન્તં યદુક્તં શઙ્કરેણ ચ । પુષ્પદન્ત ઉવાચ રાજેન્દ્ર શિવભૃત્યોઽહં પુષ્પદન્તાભિધઃ પ્રભો
પછી તેણે શંકરે જે કહ્યું તે બધું વર્ણન કર્યું; પુષ્પદંતે કહ્યું: 'રાજાધિરાજ, હું શિવભક્ત પુષ્પદંત છું, પ્રભુ.'
યદુક્તં શઙ્કરેણૈવ તદ્ બ્રવીમિ નિશામય । રાજ્યં દેહિ ચ દેવાનામધિકારં ચ સામ્પ્રતમ્
શંકરે જે કહ્યું તે હું કહું છું, સાંભળો: દેવતાઓને રાજ્ય અને અધિકાર આપો, હવે એ તેમનું છે.
દેવાશ્ચ શરણાપન્ના દેવેશં શ્રીહરિં પરમ્ । હરિર્દત્ત્વાસ્ય શૂલં ચ તેન પ્રસ્થાપિતઃ શિવઃ
દેવતાઓએ શ્રીહરિ પાસે આશરો લીધો, હરિએ તેમને ત્રિશૂલ આપ્યો અને એથી શિવને મોકલવામાં આવ્યા.
પુષ્પભદ્રાનદીતીરે વટમૂલે ત્રિલોચનઃ । વિષયં દેહિ તેષાં ચ યુદ્ધં વા કુરુ નિશ્ચિતમ્
પુષ્પભદ્રા નદીના કાંઠે, વટવૃક્ષની છાંયમાં, ત્રિનેત્રધારી કહે છે: 'તેમને રાજ્ય આપો, નહિ તો નિશ્ચિત યુદ્ધ કરો.'
ગત્વા વક્ષ્યામિ કિં શમ્ભુમથ તદ્વદ મામપિ । દૂતસ્ય વચનં શ્રુત્વા શઙ્ખચૂડઃ પ્રહસ્ય ચ
'જાઓ અને શંભુને કહો, અથવા મને પણ જણાવો,' એમ કહ્યું; દૂતની વાત સાંભળી શંખચૂડ હસી ઉઠ્યો.
પ્રભાતેઽહં ગમિષ્યામિ ત્વં ચ ગચ્છેત્યુવાચ હ । સ ગત્વોવાચ તં તૂર્ણં વટમૂલસ્થમીશ્વરમ્
'હું સવારે જઈશ, તું પણ જઈશ,' એમ કહ્યું; પછી દૂત ઝડપથી જઈ વટમૂળે બેઠેલા ઈશ્વરને વાત કરી.
શઙ્ખચૂડસ્ય વચનં તદીયં તન્મુખોદિતમ્ । એતસ્મિન્નન્તરે સ્કન્દ આજગામ શિવાન્તિકમ્
તે દૂતે શંખચૂડના મોઢેથી નીકળેલા શબ્દો શિવને કહી આપ્યા; એ દરમ્યાન સ્કંદ શિવની પાસે આવ્યો.
વીરભદ્રશ્ચ નન્દી ચ મહાકાલઃ સુભદ્રકઃ । વિશાલાક્ષશ્ચ બાણશ્ચ પિઙ્ગલાક્ષો વિકમ્પનઃ
વીરભદ્ર, નંદી, મહાકાલ, સુભદ્રક, વિશાલાક્ષ, બાણ, પિંગલાક્ષ અને વિકમ્પન આવ્યા.
વિરૂપો વિકૃતિશ્ચૈવ મણિભદ્રશ્ચ બાષ્કલઃ । કપિલાખ્યો દીર્ઘદંષ્ટ્રો વિકટસ્તામ્રલોચનઃ
વીરૂપ, વિકૃતિ, મણિભદ્ર, બાષ્કલ, કપિલ, દીર્ધદંષ્ટ્ર, વિકટ અને તામ્રલોચન આવ્યા.
કાલકણ્ઠો બલીભદ્રઃ કાલજિહ્નઃ કુટીચરઃ । બલોન્મત્તો રણશ્લાઘી દુર્જયો દુર્ગમસ્તથા
કાલકંઠ, બલિભદ્ર, કાલજિહ્ન, કુટીચર, બલોનમત્ત, રણશ્લાઘી, દુર્જય અને દુર્ગમ આવ્યા.
અષ્ટૌ ચ ભૈરવા રૌદ્રા રુદ્રાશ્ચૈકાદશ સ્મૃતાઃ । વસવોઽષ્ટૌ વાસવશ્ચ આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ
આઠ ભયાનક ભૈરવ, અગિયાર રુદ્ર, આઠ વસુ, વાસવ અને બાર અદિત્ય યાદ કરવામાં આવે છે.
હુતાશનશ્ચ ચન્દ્રશ્ચ વિશ્વકર્માશ્વિનૌ ચ તૌ । કુબેરશ્ચ યમશ્ચૈવ જયન્તો નલકૂબરઃ
હુતાશન (અગ્નિ), ચંદ્ર, વિશ્વકર્મા, બંને અશ્વિનીકુમાર, કુબેર, યમ, જયંત અને નલકુબેર આવ્યા.
વાયુશ્ચ વરુણશ્ચૈવ બુધશ્ચ મઙ્ગલસ્તથા । ધર્મશ્ચ શનિરીશાનઃ કામદેવશ્ચ વીર્યવાન્
વાયુ, વરુણ, બુધ, મંગળ, ધર્મ, શનિ, ઈશાન અને પરાક્રમી કામદેવ આવ્યા.
ઉગ્રદંષ્ટ્રા ચોગ્રદણ્ડા કોટરા કૈટભી તથા । સ્વયં ચાષ્ટભુજા દેવી ભદ્રકાલી ભયઙ્કરી
ભયાનક દાંતવાળી, ભયંકર દંડ ધરાવતી, ખોખલી આંખોવાળી, કૈટભ જેવી, અને પોતે આઠ હાથવાળી, ભદ્રકાળી, ભય પેદા કરનારી દેવી છે.
રત્નેન્દ્રસારનિર્માણવિમાનોપરિ સંસ્થિતા । રક્તવસ્ત્રપરીધાના રક્તમાલ્યાનુલેપના
સૌથી ઉત્તમ રત્નોથી બનેલા વિમાન પર ઊભી છે, લાલ વસ્ત્રો પહેરેલા છે અને લાલ ફૂલોની માળા તથા લાલ ચંદનથી શોભાયમાન છે.
નૃત્યન્તી ચ હસન્તી ચ ગાયન્તી સુસ્વરં મુદા । અભયં દદાતિ ભક્તેભ્યોઽભયા સા ચ ભયં રિપુમ્
દેવી આનંદથી નૃત્ય કરે છે, હસે છે અને મીઠા સ્વરે ગાય છે; પોતાના ભક્તોને નિર્ભયતા આપે છે અને દુશ્મનોમાં ભય ફેલાવે છે.
બિભ્રતી વિકટાં જિહ્વાં સુલોલાં યોજનાયતામ્ । શઙ્ખચક્રગદાપદ્મખડ્ગચર્મધનુઃશરાન્
દેવી ભયાનક અને સતત હલનારી લાંબી જીભ દેખાડે છે, જે યોજન જેટલી લાંબી છે; અને શંખ, ચક્ર, ગદા, કમળ, ખડગ, ઢાલ, ધનુષ્ય અને બાણ પકડી રાખે છે.
ખર્પરં વર્તુલાકારં ગમ્ભીરં યોજનાયતમ્ । ત્રિશૂલં ગગનસ્પર્શિ શક્તિં ચ યોજનાયતામ્
દેવી ગોળ અને ઊંડું, યોજન જેટલું મોટું ખોપરું પકડી છે; આકાશને અડકતો ત્રિશૂલ અને યોજન જેટલી લાંબી શક્તિ પણ ધરાવે છે.
મુદ્ગરં મુસલં વજ્રં ખેટં ફલકમુજ્જ્વલમ્ । વૈષ્ણવાસ્ત્રં વારુણાસ્ત્રં વાહ્નેયં નાગપાશકમ્
દેવી હાથમાં મુગદર, મસલ, વજ્ર, તેજસ્વી ઢાલ, વૈષ્ણવ અસ્ત્ર, વારુણ અસ્ત્ર, અગ્નિનું અસ્ત્ર અને સાપનો ફાંસો ધરાવે છે.
નારાયણાસ્ત્રં ગાન્ધર્વં બ્રહ્માસ્ત્રં ગારુડં તથા । પર્જન્યાસ્ત્રં પાશુપતં જૃમ્ભણાસ્ત્રં ચ પાર્વતમ્
દેવી નારાયણ અસ્ત્ર, ગાંધર્વ અસ્ત્ર, બ્રહ્માસ્ત્ર, ગરુડ અસ્ત્ર, પર્જન્ય અસ્ત્ર, પાશુપત, જૃંભણ અસ્ત્ર અને પાર્વતીનું અસ્ત્ર પકડી છે.
માહેશ્વરાસ્ત્રં વાયવ્યં દણ્ડં સમ્મોહનં તથા । અવ્યર્થમસ્ત્રકં દિવ્યં દિવ્યાસ્ત્રશતકં પરમ્
દેવી મહેશ્વર અસ્ત્ર, વાયુ અસ્ત્ર, દંડ, મોહન અસ્ત્ર, નિષ્ફળ ન થતું અસ્ત્ર, દિવ્ય અસ્ત્ર અને સો ઉત્તમ દિવ્ય અસ્ત્રો ધરાવે છે.
આગત્ય તત્ર તસ્થૌ ચ યોગિનીનાં ત્રિકોટિભિઃ । સાર્ધં ચ ડાકિનીનાં ચ વિકટાનાં ત્રિકોટિભિઃ
દેવી ત્યાં આવી અને ત્રીસ કરોડ યોગિનીઓ સાથે ઊભી રહી; અને એટલાં જ ત્રીસ કરોડ વિકટ ડાકિનીઓ પણ સાથે હતી.
ભૂતપ્રેતપિશાચાશ્ચ કૂષ્માણ્ડા બ્રહ્મરાક્ષસાઃ । વેતાલા રાક્ષસાશ્ચૈવ યક્ષાશ્ચૈવ તુ કિન્નરાઃ
તેમની સાથે ભૂત, પ્રેત, પિશાચ, કુસ્માંડા, બ્રહ્મરાક્ષસ, વેતાળ, રાક્ષસ, યક્ષ અને કિન્નર પણ હતા.
તાભિશ્ચૈવ સહ સ્કન્દઃ પ્રણમ્ય ચન્દ્રશેખરમ્ । પિતુઃ પાર્શ્વે સહાયાર્થં સમુવાસ તદાજ્ઞયા
તેમની સાથે સ્કંદે ચંદ્રશેખરને વંદન કરીને પિતાના બાજુએ સહાય માટે, પિતાની આજ્ઞાથી, રહ્યો.
અથ દૂતે ગતે તત્ર શઙ્ખચૂડઃ પ્રતાપવાન્ । ઉવાચ તુલસીં વાર્તાં ગત્વાભ્યન્તરમેવ ચ
પછી, દૂત ત્યાં ગયો ત્યારે, પ્રભુશાળી શંખચૂડ અંદર ગયો અને તુલસીને સમાચાર કહીને વાત કરી.
રણવાર્તાં ચ સા શ્રુત્વા શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકા । ઉવાચ મધુરં સાધ્વી હૃદયેન વિદૂયતા
યુદ્ધના સમાચાર સાંભળીને, તુલસીનો ગળો, હોઠ અને તાળું સુકાઈ ગયા; છતાં, સતી હૃદય દુ:ખી હોવા છતાં મીઠા શબ્દો બોલી.
તુલસ્યુવાચ હે પ્રાણબન્ધો હે નાથ તિષ્ઠ મે વક્ષસિ ક્ષણમ્ । હે પ્રાણાધિષ્ઠાતૃદેવ રક્ષ મે જીવિતં ક્ષણમ્
તુલસીએ કહ્યું: હે પ્રાણપ્રિય, હે સ્વામી, એક ક્ષણ માટે મારા હૃદય પર રહી જા; હે પ્રાણના આધાર દેવ, એક ક્ષણ માટે મારું જીવન બચાવી રાખ.
ભુંક્ષ્વ જન્મ સમાસાદ્ય યન્મે મનસિ વાઞ્છિતમ્ । પશ્યામિ ત્વાં ક્ષણં કિઞ્ચિલ્લોચનાભ્યાં ચ સાદરમ્
આ જન્મ પામીને, જે મારી મનમાં ઇચ્છા હતી તે ભોગવી લે; મને એક ક્ષણ માટે પણ, શ્રદ્ધાથી, તારા દર્શન થવા દે.
આન્દોલયન્તે પ્રાણા મે મનો દગ્ધં ચ સન્તતમ્ । દુઃસ્વપ્નશ્ચ મયા દૃષ્ટશ્ચાદ્યૈવ ચરમે નિશિ
મારા પ્રાણ હલચલ કરે છે, મન સતત દુ:ખી છે; અને આજે અંતિમ રાત્રે મેં દુઃસ્વપ્ન જોયું છે.