ગોલોકસ્ય ક્ષણાર્ધેન ચૈકં મન્વન્તરં ભવેત્ । પૃથિવ્યાં જગતાં ધાતરિત્યેવ વચનં ધ્રુવમ્
ગોલોકમાં અડધો ક્ષણ એટલે પૃથ્વી પર એક મન્વંતર જેટલો સમય થાય છે; હે જગતના ધારક, આ નિશ્ચિત વાત છે.
ઇત્યેવં શઙ્ખચૂડશ્ચ પુનસ્તત્રૈવ યાસ્યતિ । મહાબલિષ્ઠો યોગેશઃ સર્વમાયાવિશારદઃ
આ રીતે શંખચૂડ ફરી ત્યાં પાછો જશે, તે મહાબળવાન, યોગમાં નિપુણ અને બધાં માયામાં પારંગત છે.
મમ શૂલં ગૃહીત્વા ચ શીઘ્રં ગચ્છત ભારતમ્ । શિવઃ કરોતુ સંહારં મમ શૂલેન રક્ષસઃ
મારું ત્રિશૂલ લઈને તું ઝડપથી ભારતભૂમિ પર જા; શિવ મારાં ત્રિશૂલથી રાક્ષસનો વિનાશ કરે.
મમૈવ કવચં કણ્ઠે સર્વમઙ્ગલકારકમ્ । બિભર્તિ દાનવઃ શશ્વત્સંસારે વિજયી તતઃ
તે દાનવ હંમેશા મારા શુભ કવચને ગળામાં પહેરે છે; તેથી તે સંસારમાં સદા વિજયી રહે છે.
તસ્મિન્ બ્રહ્મન્ સ્થિતે ચૈવ ન કોઽપિ હિંસિતું ક્ષમઃ । તદ્યાચનાં કરિષ્યામિ વિપ્રરૂપોઽહમેવ ચ
હે બ્રાહ્મણ, જ્યારે તે એ રીતે રહે છે, ત્યારે કોઈ પણ તેને નુકસાન કરી શકતો નથી; હું જ બ્રાહ્મણરૂપે જઈને તેની પાસે વિનંતી કરીશ.
સતીત્વહાનિસ્તત્પત્ન્યા યત્ર કાલે ભવિષ્યતિ । તત્રૈવ કાલે તન્મૃત્યુરિતિ દત્તો વરસ્ત્વયા
જ્યારે તેની પત્નીનું પતિવ્રત્ય ખોવાઈ જશે, ત્યારે એ જ ક્ષણે તેની મરણ આવી જશે; આ વરદાન તું આપ્યું છે.
તત્પત્ન્યાશ્ચોદરે વીર્યમર્પયિષ્યામિ નિશ્ચિતમ્ । તત્ક્ષણે ચૈવ તન્મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
હું ચોક્કસ તેની પત્નીના ગર્ભમાં પોતાનું વીર્ય મૂકીશ; એ જ ક્ષણે તેની મરણ નિશ્ચિત છે.
પશ્ચાત્સા દેહમુત્સજ્ય ભવિષ્યતિ મમ પ્રિયા । ઇત્યુક્ત્વા જગતાં નાથો દદૌ શૂલં હરાય ચ
પછી તે પોતાનું શરીર ત્યજીને મારી પ્રિય બનશે; આમ કહીને જગતના સ્વામી એ ત્રિશૂલ હરાને આપ્યું.
શૂલં દત્ત્વા યયૌ શીઘ્રં હરિરભ્યન્તરે મુદા । ભારતં ચ યયુર્દેવા બ્રહ્યરુદ્રપુરોગમાઃ
શૂળ આપીને હરિ આનંદથી અંદર ગયા; બ્રહ્મા અને રુદ્ર સહિત બધા દેવતાઓ ભારત તરફ ગયા.
શઙ્ખચૂડેન સહ દેવાનાં સઙ્ગ્રામોદ્યોગવર્ણનમ્ શ્રીનારાયણ ઉવાચ બ્રહ્મા શિવં સંનિયોજ્ય સંહારે દાનવસ્ય ચ । જગામ સ્વાલયં તૂર્ણં યથાસ્થાનં સુરોત્તમાઃ
શંખચૂડ અને દેવતાઓ વચ્ચે યુદ્ધની તૈયારીનું વર્ણન. શ્રીનારાયણ કહે છે: બ્રહ્માએ દાનવના સંહાર માટે શિવને નિમણૂક કરી, પછી પોતાનું સ્થાન ઝડપથી ગયા; શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ પણ પોતાના-પોતાના સ્થાને પાછા ગયા.
ચન્દ્રભાગાનદીતીરે વટમૂલે મનોહરે । તત્ર તસ્થૌ મહાદેવો દેવવિસ્તારહેતવે
ચંદ્રભાગા નદીના સુંદર કિનારે, વટના ઝાડ નીચે, મહાદેવ દેવતાઓના હિત માટે ત્યાં ઊભા રહ્યા.
દૂતં કૃત્વા ચિત્રરથં ગન્ધર્વેશ્વરમીપ્સિતમ્ । શીઘ્રં પ્રસ્થાપયામાસ શઙ્ખચૂડાન્તિકં મુદા
ગંધર્વોના રાજા ચિત્રરથને દૂત બનાવી, આનંદથી તેને શંખચૂડ પાસે ઝડપથી મોકલ્યા.
સર્વેશ્વરાજ્ઞયા શીઘ્રં યયૌ તન્નગરં પરમ્ । મહેન્દ્રનગરોત્કૃષ્ટં કુબેરભવનાધિકમ્
સર્વેશ્વરની આજ્ઞાથી, તે દૂત એ મહાન શહેરમાં ઝડપથી ગયો, જે મહેન્દ્રના શહેર અને કુબેરના મહેલ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ હતું.
પઞ્ચયોજનવિસ્તીર્ણં દૈર્ઘ્યે તદ્ દ્વિગુણં ભવેત્ । સ્ફટિકાકારમણિભિર્નિર્મિતં યાનવેષ્ટિતમ્
એ શહેર પાંચ યોજન પહોળું અને બે ગણા લાંબું હતું, સ્ફટિક જેવા રત્નોથી બનેલું અને વાહનોથી ઘેરાયેલું હતું.
સપ્તભિઃ પરિખાભિશ્ચ દુર્ગમાભિઃ સમન્વિતમ્ । જ્વલદગ્નિનિભૈઃ શશ્વત્કલ્પિતં રત્નકોટિભિઃ
એ શહેર સાત કઠિન ખાઈઓથી સુરક્ષિત હતું, હંમેશા જ્વલંત અગ્નિ જેવા અનેક રત્નોથી શોભિત હતું.
યુક્તં ચ વીથીશતકૈર્મણિવેદિવિચિત્રિતૈઃ । પરિતો વણિજાં સૌધૈર્નાનાવસ્તુવિરાજિતૈઃ
એમાં સો જેટલી રસ્તાઓ, રત્નોથી સજ્જ મંચો અને ચારે બાજુ વેપારીઓના મકાનો, વિવિધ વસ્તુઓથી શોભિત હતા.
સિન્દૂરાકારમણિભિર્નિર્મિતૈશ્ચ વિચિત્રિતૈઃ । ભૂષિતં ભૂષિતૈર્દિવ્યૈરાશ્રમૈઃ શતકોટિભિઃ
સિંદૂર રંગના રત્નોથી સુંદર રીતે બનાવેલું, અને અનેક દિવ્ય આશ્રમોથી શોભિત હતું.
ગત્વા દદર્શ તન્મધ્યે શઙ્ખચૂડાલયં પરમ્ । અતીવ વલયાકારં યથા પૂર્ણેન્દુમણ્ડલમ્
અંદર જઈને, તેણે એ શહેરના મધ્યમાં શંખચૂડનું ઉત્તમ નિવાસ સ્થાન જોયું, જે ખૂબ જ ગોળ, પૂર્ણ ચાંદની જેમ હતું.
જ્વલદગ્નિશિખાક્તાભિઃ પરિખાભિશ્ચતસૃભિઃ । તદ્દુર્ગમં ચ શત્રૂણામન્યેષાં સુગમં સુખમ્
એ સ્થળ ચાર ખાઈઓથી, જ્વલંત અગ્નિની જ્વાળાઓથી ભરેલું, શત્રુઓ માટે અઘરું, પણ અન્ય માટે સરળ અને આનંદદાયક હતું.
અત્યુચ્ચૈર્ગગનસ્પર્શિમણિશૃઙ્ગવિરાજિતમ્ । રાજિતં દ્વાદશદ્વારૈર્દ્વારપાલસમન્વિતમ્
એમાં રત્નના શિખરો આકાશને સ્પર્શતા, ખૂબ ઊંચા, અને બાર દરવાજા હતા, દરેક પર એક દરવાજા રક્ષક હતો.
મણીન્દ્રસારનિર્માણૈઃ શોભિતં લક્ષમન્દિરૈઃ । શોભિતં રત્નસોપાનૈ રત્નસ્તમ્ભવિરાજિતમ્
એમાં લાખો મકાનો શ્રેષ્ઠ રત્નોથી બનેલા, રત્નની સોપાન અને રત્નના સ્તંભોથી શોભિત હતા.
તદ્ દૃષ્ટ્વા પુષ્પદન્તોઽપિ વરં દ્વારં દદર્શ સઃ । દ્વારે નિયુક્તં પુરુષં શૂલહસ્તં ચ સસ્મિતમ્
એ જોઈને પુષ્પદંતે ઉત્તમ દરવાજા જોયા, જ્યાં એક પુરુષ શૂળ હાથે, સ્મિત સાથે ઉભો હતો.
તિષ્ઠન્તં પિઙ્ગલાક્ષં ચ તામ્રવર્ણં ભયઙ્કરમ્ । કથયામાસ વૃત્તાન્તં જગામ તદનુજ્ઞયા
એ ત્યાં પીળા આંખો અને તાંબાં જેવી ત્વચાવાળો, ભયજનક પુરુષ ઊભો હતો; તેણે ઘટનાઓ કહી અને તેની મંજૂરીથી આગળ ગયો.
અતિક્રમ્ય ચ તદ્દ્વારં જગામાભ્યન્તરં પુનઃ । ન કોઽપિ રક્ષતિ શ્રુત્વા દૂતરૂપં રણસ્ય ચ
એ દરવાજા પાર કરીને, તે અંદર ગયો; દૂત અને યુદ્ધના સમાચાર સાંભળીને, કોઈએ તેને અટકાવ્યો નહીં.
ગત્વા સોઽભ્યન્તરદ્વારં દ્વારપાલમુવાચ હ । રણસ્ય સર્વવૃત્તાન્તં વિજ્ઞાપયત માચિરમ્
અંદરના દરવાજા પર જઈને, તેણે દરવાજા રક્ષકને કહ્યું, 'યુદ્ધની તમામ ઘટનાઓ ઝડપથી જાણ કરો.'
સ ચ તં કથયિત્વા ચ દૂતો ગન્તુમુવાચ હ । સ ગત્વા શઙ્ખચૂડં તં દદર્શ સુમનોહરમ્
તે કહેતાં, દૂતને અંદર જવા કહ્યું; અંદર જઈને, તેણે શંખચૂડને ખૂબ જ સુંદર દેખાયો.
રાજમણ્ડલમધ્યસ્થં સ્વર્ણસિંહાસને સ્થિતમ્ । મણીન્દ્રરચિતં દિવ્યં રત્નદણ્ડસમન્વિતમ્
રાજ્યના મધ્યમાં, સોનાના સિંહાસન પર બેસેલા, રત્નોના રાજાએ બનાવેલી દિવ્ય દંડથી શોભિત એવા મહારાજા હતા.
રત્નકૃત્રિમપુષ્પૈશ્ચ પ્રશસ્તૈઃ શોભિતં સદા । ભૃત્યેન મસ્તકન્યસ્તં સ્વર્ણચ્છત્રં મનોહરમ્
રત્નોથી બનેલા સુંદર કૃત્રિમ ફૂલોની હંમેશા શોભા ધરાવતો, અને દાસે માથા પર મુકેલું આકર્ષક સોનાનું છત્ર ધરાવતો હતો.
સેવિતં પાર્ષદગણૈ રુચિરૈઃ શ્વેતચામરૈઃ । સુવેષં સુન્દરં રમ્યં રત્નભૂષણભૂષિતમ્
પાર્ષદોના સમૂહે સેવા કરતાં, સફેદ ચામરોથી શોભિત, સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલા, મનોહર અને રત્નોના આભૂષણોથી શણગારેલા એવા રાજા હતા.
માલ્યેન લેપનં સૂક્ષ્મં સુવસ્ત્રં દધતં મુને । દાનવેન્દ્રૈઃ પરિવૃતં સુવેષૈશ્ચ ત્રિકોટિભિઃ
સૂક્ષ્મ સુગંધિત લેપ, સુંદર વસ્ત્રો અને ફૂલમાળા પહેરેલા, ત્રણ કરોડ દાનવરાજાઓ અને તેમનાં સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલા સાથેીઓથી ઘેરાયેલા હતા.