વિરજાં ચ નદીરૂપાં માં જ્ઞાત્વા ચ તિરોહિતમ્ । પુનર્જગામ સા દૃષ્ટ્વા સ્વાલયં સખિભિઃ સહ
મને વિરજા નદીરૂપે ઓળખીને અને મને અદૃશ્ય થયેલી જોઈને, તે પોતાની સાથિનીઓ સાથે પોતાના ઘેર પાછી ગઈ.
માં દૃષ્ટ્વા મન્દિરે દેવી સુદામ્ના સહિતં પુરા । ભૃશં સા ભર્ત્સયામાસ મૌનીભૂતં ચ સુસ્થિરમ્
મંદિરમાં સુદામા સાથે મને જોઈને, દેવીએ મને ખૂબ જ ઠપકો આપ્યો અને પોતે શાંત અને સ્થિર રહી.
તચ્છ્રુત્વાસહમાનશ્ચ સુદામા તાં ચુકોપ હ । સ ચ તાં ભર્ત્સયામાસ કોપેન મમ સનિધૌ
આ સાંભળીને સુદામા સહન ન કરી શક્યો અને ગુસ્સે થયો; મારા હાજર રહેતાં તેણે ગુસ્સામાં તેને ઠપકો આપ્યો.
તચ્છ્રુત્વા કોપયુક્તા સા રક્તપઙ્કજલોચના । બહિષ્કર્તું ચકારાજ્ઞાં સંત્રસ્તં મમ સંસદિ
આ સાંભળીને, તે ગુસ્સાથી ભરાઈ ગઈ અને તેની આંખો લાલ કમળ જેવી થઈ ગઈ; તેણે મારા સભામાં ડરી ગયેલા સુદામાને બહાર કાઢવાની આજ્ઞા આપી.
સખીલક્ષં સમુત્તસ્થૌ દુર્વારં તેજસોલ્બણમ્ । બહિશ્ચકાર તં તૂર્ણં જલ્પન્તં ચ પુનઃ પુનઃ
તેની બધી સાથિનીઓ ઊભી રહી, તેમનું તેજ રોકી શકાય તેમ નહોતું; અને તેણે વારંવાર બોલતા સુદામાને ઝડપથી બહાર કાઢી મૂક્યો.
સા ચ તત્તાડનં તાસાં શ્રુત્વા રુષ્ટા શશાપ હ । યાહિ રે દાનવીં યોનિમિત્યેવં દારુણં વચઃ
તેણે તેની સાથિનીઓએ તેને માર્યો એ સાંભળીને ગુસ્સે થઈને કહ્યું, 'જા, હવે તું દાનવીના પેટમાં જન્મ લે,' એમ કઠોર શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.
તં ગચ્છન્તં શપન્તં ચ રુદન્તં માં પ્રણમ્ય ચ । વારયામાસ તુષ્ટા સા રુદતી કૃપયા પુનઃ
જ્યારે તે શાપ આપતો, રડતો અને મને વંદન કરીને જતો હતો, ત્યારે તે પણ રડતી અને દયાથી પ્રસન્ન થઈ ફરી તેને રોકવા આવી.
હે વત્સ તિષ્ઠ મા ગચ્છ ક્વ યાસીતિ પુનઃ પુનઃ । સમુચ્ચાર્ય ચ તત્પશ્ચાજ્જગામ સા ચ વિક્લવમ્
'બાળક, ઊભો રહી, જતો નહીં, તું ક્યાં જશ?' એમ તે વારંવાર બોલાવતી રહી, અને પછી દુઃખી થઈને ત્યાંથી ચાલી ગઈ.
ગોપ્યશ્ચ રુરુદુઃ સર્વા ગોપાશ્ચાપિ સુદુઃખિતાઃ । તે સર્વે રાધિકા ચાપિ તત્પશ્ચાદ્ બોધિતા મયા
બધી ગોપીઓ રડી પડી અને ગોપાલો પણ ખૂબ દુઃખી થયા; પછી મેં બધાને, રાધિકા સહિત, શાંત પાડ્યા.
આયાસ્યતિ ક્ષણાર્ધેન કૃત્વા શાપસ્ય પાલનમ્ । સુદામંસ્ત્વમિહાગચ્છેત્યુક્ત્વા સા ચ નિવારિતા
'શાપ પૂર્ણ કરીને તે અડધા ક્ષણમાં પાછો આવી જશે,' એમ કહીને મેં સુદામાને રોક્યો.
ગોલોકસ્ય ક્ષણાર્ધેન ચૈકં મન્વન્તરં ભવેત્ । પૃથિવ્યાં જગતાં ધાતરિત્યેવ વચનં ધ્રુવમ્
ગોલોકમાં અડધો ક્ષણ એટલે પૃથ્વી પર એક મન્વંતર જેટલો સમય થાય છે; હે જગતના ધારક, આ નિશ્ચિત વાત છે.
ઇત્યેવં શઙ્ખચૂડશ્ચ પુનસ્તત્રૈવ યાસ્યતિ । મહાબલિષ્ઠો યોગેશઃ સર્વમાયાવિશારદઃ
આ રીતે શંખચૂડ ફરી ત્યાં પાછો જશે, તે મહાબળવાન, યોગમાં નિપુણ અને બધાં માયામાં પારંગત છે.
મમ શૂલં ગૃહીત્વા ચ શીઘ્રં ગચ્છત ભારતમ્ । શિવઃ કરોતુ સંહારં મમ શૂલેન રક્ષસઃ
મારું ત્રિશૂલ લઈને તું ઝડપથી ભારતભૂમિ પર જા; શિવ મારાં ત્રિશૂલથી રાક્ષસનો વિનાશ કરે.
મમૈવ કવચં કણ્ઠે સર્વમઙ્ગલકારકમ્ । બિભર્તિ દાનવઃ શશ્વત્સંસારે વિજયી તતઃ
તે દાનવ હંમેશા મારા શુભ કવચને ગળામાં પહેરે છે; તેથી તે સંસારમાં સદા વિજયી રહે છે.
તસ્મિન્ બ્રહ્મન્ સ્થિતે ચૈવ ન કોઽપિ હિંસિતું ક્ષમઃ । તદ્યાચનાં કરિષ્યામિ વિપ્રરૂપોઽહમેવ ચ
હે બ્રાહ્મણ, જ્યારે તે એ રીતે રહે છે, ત્યારે કોઈ પણ તેને નુકસાન કરી શકતો નથી; હું જ બ્રાહ્મણરૂપે જઈને તેની પાસે વિનંતી કરીશ.
સતીત્વહાનિસ્તત્પત્ન્યા યત્ર કાલે ભવિષ્યતિ । તત્રૈવ કાલે તન્મૃત્યુરિતિ દત્તો વરસ્ત્વયા
જ્યારે તેની પત્નીનું પતિવ્રત્ય ખોવાઈ જશે, ત્યારે એ જ ક્ષણે તેની મરણ આવી જશે; આ વરદાન તું આપ્યું છે.
તત્પત્ન્યાશ્ચોદરે વીર્યમર્પયિષ્યામિ નિશ્ચિતમ્ । તત્ક્ષણે ચૈવ તન્મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
હું ચોક્કસ તેની પત્નીના ગર્ભમાં પોતાનું વીર્ય મૂકીશ; એ જ ક્ષણે તેની મરણ નિશ્ચિત છે.
પશ્ચાત્સા દેહમુત્સજ્ય ભવિષ્યતિ મમ પ્રિયા । ઇત્યુક્ત્વા જગતાં નાથો દદૌ શૂલં હરાય ચ
પછી તે પોતાનું શરીર ત્યજીને મારી પ્રિય બનશે; આમ કહીને જગતના સ્વામી એ ત્રિશૂલ હરાને આપ્યું.
શૂલં દત્ત્વા યયૌ શીઘ્રં હરિરભ્યન્તરે મુદા । ભારતં ચ યયુર્દેવા બ્રહ્યરુદ્રપુરોગમાઃ
શૂળ આપીને હરિ આનંદથી અંદર ગયા; બ્રહ્મા અને રુદ્ર સહિત બધા દેવતાઓ ભારત તરફ ગયા.
શઙ્ખચૂડેન સહ દેવાનાં સઙ્ગ્રામોદ્યોગવર્ણનમ્ શ્રીનારાયણ ઉવાચ બ્રહ્મા શિવં સંનિયોજ્ય સંહારે દાનવસ્ય ચ । જગામ સ્વાલયં તૂર્ણં યથાસ્થાનં સુરોત્તમાઃ
શંખચૂડ અને દેવતાઓ વચ્ચે યુદ્ધની તૈયારીનું વર્ણન. શ્રીનારાયણ કહે છે: બ્રહ્માએ દાનવના સંહાર માટે શિવને નિમણૂક કરી, પછી પોતાનું સ્થાન ઝડપથી ગયા; શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ પણ પોતાના-પોતાના સ્થાને પાછા ગયા.
ચન્દ્રભાગાનદીતીરે વટમૂલે મનોહરે । તત્ર તસ્થૌ મહાદેવો દેવવિસ્તારહેતવે
ચંદ્રભાગા નદીના સુંદર કિનારે, વટના ઝાડ નીચે, મહાદેવ દેવતાઓના હિત માટે ત્યાં ઊભા રહ્યા.
દૂતં કૃત્વા ચિત્રરથં ગન્ધર્વેશ્વરમીપ્સિતમ્ । શીઘ્રં પ્રસ્થાપયામાસ શઙ્ખચૂડાન્તિકં મુદા
ગંધર્વોના રાજા ચિત્રરથને દૂત બનાવી, આનંદથી તેને શંખચૂડ પાસે ઝડપથી મોકલ્યા.
સર્વેશ્વરાજ્ઞયા શીઘ્રં યયૌ તન્નગરં પરમ્ । મહેન્દ્રનગરોત્કૃષ્ટં કુબેરભવનાધિકમ્
સર્વેશ્વરની આજ્ઞાથી, તે દૂત એ મહાન શહેરમાં ઝડપથી ગયો, જે મહેન્દ્રના શહેર અને કુબેરના મહેલ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ હતું.
પઞ્ચયોજનવિસ્તીર્ણં દૈર્ઘ્યે તદ્ દ્વિગુણં ભવેત્ । સ્ફટિકાકારમણિભિર્નિર્મિતં યાનવેષ્ટિતમ્
એ શહેર પાંચ યોજન પહોળું અને બે ગણા લાંબું હતું, સ્ફટિક જેવા રત્નોથી બનેલું અને વાહનોથી ઘેરાયેલું હતું.
સપ્તભિઃ પરિખાભિશ્ચ દુર્ગમાભિઃ સમન્વિતમ્ । જ્વલદગ્નિનિભૈઃ શશ્વત્કલ્પિતં રત્નકોટિભિઃ
એ શહેર સાત કઠિન ખાઈઓથી સુરક્ષિત હતું, હંમેશા જ્વલંત અગ્નિ જેવા અનેક રત્નોથી શોભિત હતું.
યુક્તં ચ વીથીશતકૈર્મણિવેદિવિચિત્રિતૈઃ । પરિતો વણિજાં સૌધૈર્નાનાવસ્તુવિરાજિતૈઃ
એમાં સો જેટલી રસ્તાઓ, રત્નોથી સજ્જ મંચો અને ચારે બાજુ વેપારીઓના મકાનો, વિવિધ વસ્તુઓથી શોભિત હતા.
સિન્દૂરાકારમણિભિર્નિર્મિતૈશ્ચ વિચિત્રિતૈઃ । ભૂષિતં ભૂષિતૈર્દિવ્યૈરાશ્રમૈઃ શતકોટિભિઃ
સિંદૂર રંગના રત્નોથી સુંદર રીતે બનાવેલું, અને અનેક દિવ્ય આશ્રમોથી શોભિત હતું.
ગત્વા દદર્શ તન્મધ્યે શઙ્ખચૂડાલયં પરમ્ । અતીવ વલયાકારં યથા પૂર્ણેન્દુમણ્ડલમ્
અંદર જઈને, તેણે એ શહેરના મધ્યમાં શંખચૂડનું ઉત્તમ નિવાસ સ્થાન જોયું, જે ખૂબ જ ગોળ, પૂર્ણ ચાંદની જેમ હતું.
જ્વલદગ્નિશિખાક્તાભિઃ પરિખાભિશ્ચતસૃભિઃ । તદ્દુર્ગમં ચ શત્રૂણામન્યેષાં સુગમં સુખમ્
એ સ્થળ ચાર ખાઈઓથી, જ્વલંત અગ્નિની જ્વાળાઓથી ભરેલું, શત્રુઓ માટે અઘરું, પણ અન્ય માટે સરળ અને આનંદદાયક હતું.
અત્યુચ્ચૈર્ગગનસ્પર્શિમણિશૃઙ્ગવિરાજિતમ્ । રાજિતં દ્વાદશદ્વારૈર્દ્વારપાલસમન્વિતમ્
એમાં રત્નના શિખરો આકાશને સ્પર્શતા, ખૂબ ઊંચા, અને બાર દરવાજા હતા, દરેક પર એક દરવાજા રક્ષક હતો.