મણ્ડિતાં મણ્ડલાકારૈ રત્નદર્પણકોટિભિઃ । વિચિત્રૈશ્ચિત્રરેખાભિર્નાનાચિત્રવિચિત્રિતામ્
એમાં રત્નના દર્પણોના વર્તુળો થી શણગારી હતી, અનેક પ્રકારની સુંદર અને કલાત્મક રેખાઓથી સજાવટ કરેલી હતી.
પદ્મરાગેન્દ્રરચિતાં રુચિરાં મણિપઙ્કજૈઃ । સોપાનશતકૈર્યુક્તાં સ્યમન્તકવિનિર્મિતૈઃ
પદ્મરાગના રાજાએ બનાવેલી મણિના કમળોથી શોભતી, શ્યામંતકના બનાવેલા સૈંકડો સોપાનોથી સજ્જ એવી સુંદર સભા હતી.
પટ્ટસૂત્રગ્રન્થિયુક્તૈશ્ચારુચન્દનપલ્લવૈઃ । ઇન્દ્રનીલસ્તમ્ભવર્યૈર્વેષ્ટિતાં સુમનોહરામ્
રેશમી દોરા અને ગાંઠો વડે શોભાયમાન, સુંદર ચંદનપાનાં પાંદડાંથી સુશોભિત અને ઇન્દ્રનીલના ભવ્ય થંભલોથી ઘેરાયેલ, ખૂબ જ મનમોહક.
સદ્રત્નપૂર્ણકુમ્ભાનાં સમૂહૈશ્ચ સમન્વિતામ્ । પારિજાતપ્રસૂનાનાં માલાજાલૈર્વિરાજિતામ્
અનમોલ રત્નોથી ભરેલા સુવર્ણ કળશોના સમૂહોથી શોભાયમાન અને પારિજાતના ફૂલોની હારોથી વિભૂષિત.
કસ્તૂરીકુઙ્કુમારક્તૈઃ સુગન્ધિચન્દનદ્રુમૈઃ । સુસંસ્કૃતાં તુ સર્વત્ર વાસિતાં ગન્ધવાયુના
કસ્તૂરી અને કુંકુમથી લાલ થયેલા સુગંધિત ચંદનના વૃક્ષોથી સર્વત્ર સુંદર રીતે સજાવેલું અને સુગંધિત પવનથી મહેકતું.
વિદ્યાધરીસમૂહાનાં નૃત્યજાલૈર્વિરાજિતામ્ । સહસ્રયોજનાયામાં પરિપૂર્ણાં ચ કિઙ્કરૈઃ
વિદ્યાધરીઓના નૃત્યથી શોભાયમાન, હજારો યોજન જેટલી વિશાળ અને સેવકો થી સંપૂર્ણ ભરેલી.
દદર્શ શ્રીહરિં બ્રહ્મા શઙ્કરશ્ચ સુરૈઃ સહ । વસન્તં તન્મધ્યદેશે યથેન્દું તારકાવૃતમ્
ત્યાં બ્રહ્મા, શ્રીહરિ, શંકર અને દેવતાઓએ તેમને મધ્યમાં વસતા જોયા, જેમ ચાંદ્રમાને તારાઓ ઘેરી રાખે છે.
અમૂલ્યરત્નનિર્માણચિત્રસિંહાસને સ્થિતમ્ । કિરીટિનં કુણ્ડલિનં વનમાલાવિભૂષિતમ્
અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા અદભુત સિંહાસન પર બેસેલા, મસ્તક પર મુગટ, કાનમાં કુંડળ અને વનમાલાથી શોભિત.
ચન્દનોક્ષિતસર્વાઙ્ગં બિભ્રતં કેલિપઙ્કજમ્ । પુરતો નૃત્યગીતં ચ પશ્યન્તં સસ્મિતં મુદા
સંપૂર્ણ શરીરે ચંદનનો લેપ, હાથમાં રમણિય કમળ, સામે નૃત્ય અને ગીત જોતા, આનંદથી સ્મિત કરતો.
શાન્તં સરસ્વતીકાન્તં લક્ષ્મીધૃતપદામ્બુજમ્ । લક્ષ્મ્યા પ્રદત્તં તામ્બૂલં ભુક્તવન્તં સુવાસિતમ્
શાંત, સરસ્વતીના પ્રિય, લક્ષ્મી પદપદ્મે સ્થિત, લક્ષ્મી દ્વારા અપાયેલ સુગંધિત પાનનો આસ્વાદ કરેલો.
ગઙ્ગયા પરયા ભક્ત્યા સેવિતં શ્વેતચામરૈઃ । સર્વૈશ્ચ સ્તૂયમાનં ચ ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરૈઃ
ગંગા દ્વારા શુદ્ધ ભક્તિથી સફેદ ચામરથી સેવા પામતા અને સર્વે ભક્તિભાવે નમન કરીને સ્તુતિ કરતા.
એવં વિશિષ્ટં તં દૃષ્ટ્વા પરિપૂર્ણતમં પ્રભુમ્ । બ્રહ્માદયઃ સુરાઃ સર્વે પ્રણમ્ય તુષ્ટુવુસ્તદા
એવા વિશિષ્ટ અને પરિપૂર્ણ પ્રભુને જોઈ, બ્રહ્માદિ સર્વે દેવતાઓએ નમન કરીને સ્તુતિ કરી.
પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગાઃ સાશ્રુનેત્રાશ્ચ ગદ્ગદાઃ । ભક્તાશ્ચ પરયા ભક્ત્યા ભીતા નમ્રાત્મકન્ધરાઃ
સંપૂર્ણ શરીર રોમાંચિત, આંખોમાં આંસુ, ગળો ભીનો, ભયમિશ્ર ભક્તિથી શિર નમાવતાં ભક્તો.
કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા વિધાતા જગતામપિ । વૃત્તાન્તં કથયામાસ વિનયેન હરેઃ પુરઃ
હાથ જોડીને જગતના સર્જનહાર બ્રહ્માએ વિનમ્રતાપૂર્વક શ્રીહરિ સમક્ષ સમગ્ર ઘટના વર્ણવી.
હરિસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા સર્વજ્ઞઃ સર્વભાવવિત્ । પ્રહસ્યોવાચ બ્રહ્માણં રહસ્યં ચ મનોહરમ્
શ્રીહરિએ એ વચન સાંભળી, સર્વજ્ઞ અને સર્વહૃદયજ્ઞાનીએ સ્મિત સાથે બ્રહ્માને મનોહર રહસ્ય જણાવ્યું.
શ્રીભગવાનુવાચ શઙ્ખચૂડસ્ય વૃત્તાન્તં સર્વં જાનામિ પદ્મજ । મદ્ભક્તસ્ય ચ ગોપસ્ય મહાતેજસ્વિનઃ પુરા
શ્રીભગવાને કહ્યું: હે કમળજ, શંખચૂડના તમામ કાર્યો અને મારા મહાતેજસ્વી ગોપભક્તના પૂર્વજિવનને હું જાણું છું.
શૃણુ તત્સર્વવૃત્તાન્તમિતિહાસં પુરાતનમ્ । ગોલોકસ્યૈવ ચરિતં પાપઘ્નં પુણ્યકારકમ્
હવે એ પ્રાચીન સમગ્ર વાર્તા, ગોલોકનું પાવન ઇતિહાસ, જે પાપ નાશક અને પુણ્યદાયક છે, સાંભળ.
સુદામા નામ ગોપશ્ચ પાર્ષદપ્રવરો મમ । સ પ્રાપ દાનવીં યોનિં રાધાશાપાત્સુદારુણાત્
સુદામા નામનો ગોપ, મારા પરિષદોમાં શ્રેષ્ઠ, રાધાના ભયાનક શ્રાપથી દાનવ યોનિમાં જન્મ્યો.
તત્રૈકદાહમગમં સ્વાલયાદ્રાસમણ્ડલમ્ । વિરજામપિ નીત્વા ચ મમ પ્રાણાધિકા પરા
એક વખત હું મારા ધામમાંથી રાસમંડળમાં ગયો અને મારી પ્રાણપ્રિય વિરજાને પણ સાથે લઈ ગયો.
સા માં વિરજયા સાર્ધં વિજ્ઞાય કિઙ્કરીમુખાત્ । પશ્ચાત્ક્રુદ્ધા સાજગામ ન દદર્શ ચ તત્ર મામ્
એ વાત દાસી પાસેથી જાણીને, રાધા ગુસ્સે ભરાઈ વિરજાને સાથે લઈ ત્યાં આવી, પણ મને ત્યાં જોઈ શકી નહીં.
વિરજાં ચ નદીરૂપાં માં જ્ઞાત્વા ચ તિરોહિતમ્ । પુનર્જગામ સા દૃષ્ટ્વા સ્વાલયં સખિભિઃ સહ
મને વિરજા નદીરૂપે ઓળખીને અને મને અદૃશ્ય થયેલી જોઈને, તે પોતાની સાથિનીઓ સાથે પોતાના ઘેર પાછી ગઈ.
માં દૃષ્ટ્વા મન્દિરે દેવી સુદામ્ના સહિતં પુરા । ભૃશં સા ભર્ત્સયામાસ મૌનીભૂતં ચ સુસ્થિરમ્
મંદિરમાં સુદામા સાથે મને જોઈને, દેવીએ મને ખૂબ જ ઠપકો આપ્યો અને પોતે શાંત અને સ્થિર રહી.
તચ્છ્રુત્વાસહમાનશ્ચ સુદામા તાં ચુકોપ હ । સ ચ તાં ભર્ત્સયામાસ કોપેન મમ સનિધૌ
આ સાંભળીને સુદામા સહન ન કરી શક્યો અને ગુસ્સે થયો; મારા હાજર રહેતાં તેણે ગુસ્સામાં તેને ઠપકો આપ્યો.
તચ્છ્રુત્વા કોપયુક્તા સા રક્તપઙ્કજલોચના । બહિષ્કર્તું ચકારાજ્ઞાં સંત્રસ્તં મમ સંસદિ
આ સાંભળીને, તે ગુસ્સાથી ભરાઈ ગઈ અને તેની આંખો લાલ કમળ જેવી થઈ ગઈ; તેણે મારા સભામાં ડરી ગયેલા સુદામાને બહાર કાઢવાની આજ્ઞા આપી.
સખીલક્ષં સમુત્તસ્થૌ દુર્વારં તેજસોલ્બણમ્ । બહિશ્ચકાર તં તૂર્ણં જલ્પન્તં ચ પુનઃ પુનઃ
તેની બધી સાથિનીઓ ઊભી રહી, તેમનું તેજ રોકી શકાય તેમ નહોતું; અને તેણે વારંવાર બોલતા સુદામાને ઝડપથી બહાર કાઢી મૂક્યો.
સા ચ તત્તાડનં તાસાં શ્રુત્વા રુષ્ટા શશાપ હ । યાહિ રે દાનવીં યોનિમિત્યેવં દારુણં વચઃ
તેણે તેની સાથિનીઓએ તેને માર્યો એ સાંભળીને ગુસ્સે થઈને કહ્યું, 'જા, હવે તું દાનવીના પેટમાં જન્મ લે,' એમ કઠોર શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.
તં ગચ્છન્તં શપન્તં ચ રુદન્તં માં પ્રણમ્ય ચ । વારયામાસ તુષ્ટા સા રુદતી કૃપયા પુનઃ
જ્યારે તે શાપ આપતો, રડતો અને મને વંદન કરીને જતો હતો, ત્યારે તે પણ રડતી અને દયાથી પ્રસન્ન થઈ ફરી તેને રોકવા આવી.
હે વત્સ તિષ્ઠ મા ગચ્છ ક્વ યાસીતિ પુનઃ પુનઃ । સમુચ્ચાર્ય ચ તત્પશ્ચાજ્જગામ સા ચ વિક્લવમ્
'બાળક, ઊભો રહી, જતો નહીં, તું ક્યાં જશ?' એમ તે વારંવાર બોલાવતી રહી, અને પછી દુઃખી થઈને ત્યાંથી ચાલી ગઈ.
ગોપ્યશ્ચ રુરુદુઃ સર્વા ગોપાશ્ચાપિ સુદુઃખિતાઃ । તે સર્વે રાધિકા ચાપિ તત્પશ્ચાદ્ બોધિતા મયા
બધી ગોપીઓ રડી પડી અને ગોપાલો પણ ખૂબ દુઃખી થયા; પછી મેં બધાને, રાધિકા સહિત, શાંત પાડ્યા.
આયાસ્યતિ ક્ષણાર્ધેન કૃત્વા શાપસ્ય પાલનમ્ । સુદામંસ્ત્વમિહાગચ્છેત્યુક્ત્વા સા ચ નિવારિતા
'શાપ પૂર્ણ કરીને તે અડધા ક્ષણમાં પાછો આવી જશે,' એમ કહીને મેં સુદામાને રોક્યો.