કામશાસ્ત્રે યન્નિરુક્તં રસિકાનાં યથેપ્સિતમ્ । અઙ્ગપ્રત્યઙ્ગસંશ્લેષપૂર્વકં સ્ત્રીમનોહરમ્
કામશાસ્ત્રમાં જે જે વાતો વર્ણવાઈ છે, રસિકોને જે જે ગમતું હોય છે અને સ્ત્રીઓને જે આકર્ષે છે, એ બધું અંગપ્રત્યંગના આલિંગનથી શરૂ થયું.
તત્સર્વં રસશૃઙ્ગારં ચકાર રસિકેશ્વરઃ । અતીવ રમ્યદેશે ચ સર્વજન્તુવિવર્જિતે
એ બધું આનંદ અને પ્રેમથી ભરેલું રમણ રસિકેશ્વરે ખૂબ જ સુંદર અને નિર્વિઘ્ન સ્થળે કર્યું.
પુષ્પચન્દનતલ્પે ચ પુષ્પચન્દનવાયુના । પુષ્પોદ્યાને નદીતીરે પુષ્પચન્દનચર્ચિતે
પુષ્પ અને ચંદનના પથારી પર, પુષ્પ અને ચંદનના સુગંધિત પવનમાં, નદીના કિનારે આવેલા પુષ્પોદ્યાનમાં, જ્યાં સર્વત્ર પુષ્પ અને ચંદનથી શોભા વધતી હતી.
ગહીત્વા રસિકો રાસે પુષ્પચન્દનચર્ચિતામ્ । ભૂષિતો ભૂષણેનૈવ રત્નભૂષણભૂષિતામ્
રસિકએ નૃત્યમાં પુષ્પ અને ચંદનથી શોભાયમાન થયેલી, રત્ન અને આભૂષણોથી સજ્જ થયેલી તુલસીનો હાથ પકડી લીધો.
સુરતે વિરતિર્નાસ્તિ તયોઃ સુરતિવિજ્ઞયોઃ । જહાર માનસં ભર્તુર્લોલયા લીલયા સતી
એ બંને પ્રેમકલા જાણનારા હતા, એમને પ્રેમરમણમાં ક્યારેય વિરામ આવતો ન હતો. પવિત્ર તુલસીએ રમૂજી રીતે પતિનું મન જીતી લીધું.
ચેતનાં રસિકાયાશ્ચ જહાર રસભાવવિત્ । વક્ષસશ્ચન્દનં રાજ્ઞસ્તિલકં વિજહાર સા
રસભાવે પારંગત એણે પણ રસિક તુલસીનું મન જીતી લીધું. એણે રાજાના વક્ષસ્થળ પરથી ચંદન અને તિલક દૂર કરી દીધું.
સ ચ જહાર તસ્યાશ્ચ સિન્દૂરં બિન્દુપત્રકમ્ । તદ્વક્ષસ્યુરોજે ચ નખરેખાં દદૌ મુદા
એણે તુલસીના માથેથી સિંદૂર અને બીંદુ-પત્રક પણ દૂર કરી દીધું. આનંદપૂર્વક એણે તુલસીના વક્ષસ્થળ પર પોતાના નખની રેખા છોડી.
સા દદૌ તદ્વામપાર્શ્વે કરભૂષણલક્ષણમ્ । રાજા તદોષ્ઠપુટકે દદૌ રદનદંશનમ્
તુલસીએ પોતાના ડાબા ભાગે હાથીના આભૂષણનું ચિહ્ન આપ્યું. રાજાએ એના હોઠ પર દાંતના નિશાન મૂક્યા.
તદ્ગણ્ડયુગલે સા ચ પ્રદદૌ તચ્ચતુર્ગુણમ્ । આલિઙ્ગનં ચુમ્બનં ચ જઙ્ઘાદિમર્દનં તથા
એણે રાજાના ગાલ પર એના કરતાં ચારગણું વધારે ચિહ્ન મૂક્યું. આલિંગન, ચુંબન અને જાંઘ વગેરેના મર્દન પણ કર્યા.
એવં પરસ્પરં ક્રીડાં ચક્રતુસ્તૌ વિજાનતૌ । સુરતે વિરતે તૌ ચ સમુત્થાય પરસ્પરમ્
આ રીતે બંને જાણકારોએ Paraspar રમ્યા. જ્યારે પ્રેમરમણ પૂર્ણ થયું, ત્યારે બંને સાથે ઊભા થયા.
સુવેષં ચક્રતુસ્તત્ર યદ્યન્મનસિ વાઞ્છિતમ્ । ચન્દનૈઃ કુઙ્કુમારક્તૈઃ સા તસ્ય તિલકં દદૌ
ત્યાં એમના મનમાં જે ઇચ્છા હતી, એ પ્રમાણે બંનેએ પોતાને શણગાર્યા. તુલસીએ ચંદન અને લાલ કુંકુમથી રાજાને તિલક કર્યું.
સર્વાઙ્ગે સુન્દરે રમ્યે ચકાર ચાનુલેપનમ્ । સુવાસં ચૈવ તામ્બૂલં વહ્નિશુદ્ધે ચ વાસસી
સુંદર અને આકર્ષક શરીર પર એણે સુગંધિત લેપ લગાવ્યો. સુંદર વસ્ત્રો, પાન અને અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા કપડાં પણ પહેરાવ્યા.
પારિજાતસ્ય કુસુમં જરારોગહરં પરમ્ । અમૂલ્યરત્નનિર્માણમઙ્ગુલીયકમુત્તમમ્
પારિજાતનું ફૂલ, જે વૃદ્ધાપન અને રોગ દૂર કરે છે, અને અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલું ઉત્તમ અંગૂઠી પણ આપી.
સુન્દરં ચ મણિવરં ત્રિષુ લોકેષુ દુર્લભમ્ । દાસી તવાહમિત્યેવં સમુચ્ચાર્ય પુનઃ પુનઃ
ત્રણે લોકમાં દુર્લભ એવું સુંદર મણિ પણ આપ્યું. એ વારંવાર કહેતી, 'હું તમારી દાસી છું.'
નનામ પરયા ભક્ત્યા સ્વામિનં ગુણશાલિનમ્ । સસ્મિતા તન્મુખામ્ભોજં લોચનાભ્યાં પુનઃ પુનઃ
એણે પરમ ભક્તિથી ગુણવંત સ્વામીને વંદન કર્યું. હસતાં હસતાં એણે વારંવાર પોતાની આંખોથી રાજાના કમળ જેવા ચહેરા તરફ જોયું.
નિમેષરહિતાભ્યાં ચાપ્યપશ્યત્કામસુન્દરમ્ । સ ચ તાં ચ સમાકૃષ્ય ચકાર વક્ષસિ પ્રિયામ્
એણે પલક ન ઝપકાવીને પ્રેમથી મનમોહક સ્વામી તરફ જોયું. રાજાએ પણ એને નજીક ખેંચી પોતાના વક્ષસ્થળ પર બેસાડી દીધી.
સસ્મિતં વાસસાચ્છન્નં દદર્શ મુખપઙ્કજમ્ । ચુચુમ્બ કઠિને ગણ્ડે બિમ્બોષ્ઠૌ પુનરેવ ચ
તેને હસતું અને વસ્ત્રથી ઢાંકાયેલું તેનું કમળ જેવું મુખ જોયું, પછી તેણે મજબૂતીથી તેના ગાલ પર ચુંબન કર્યું અને ફરીથી તેના બિંબફળ જેવી લાલ ઓઠ પર ચુંબન કર્યું.
દદૌ તસ્યૈ વસ્ત્રયુગ્મં વરુણાદાહૃતં ચ યત્ । તદાહૃતાં રત્નમાલાં ત્રિષુ લોકેષુ દુર્લભામ્
તેને વરુણે લાવેલા બે વસ્ત્ર આપ્યા અને ત્રણેય લોકમાં દુર્લભ એવી રત્નમાળ પણ આપી.
દદૌ મઞ્જીરયુગ્મં ચ સ્વાહાયા આહૃતં ચ યત્ । કેયૂરયુગ્મં છાયાયા રોહિણ્યાશ્ચૈવ કુણ્ડલમ્
તેને સ્વાહાએ લાવેલા બે પાયલ આપ્યા, છાયાએ લાવેલા બે કડાં આપ્યા અને રોહિણી દ્વારા લાવેલા કાનના કુંડળ આપ્યા.
અઙ્ગુલીયકરત્નાનિ રત્યાશ્ચ કરભૂષણમ્ । શઙ્ખં ચ રુચિરં ચિત્રં યદ્દત્તં વિશ્વકર્મણા
તેને રતિએ લાવેલી રત્નજડિત આંગળીની મુદ્રિકા અને હાથના શણગાર આપ્યા, અને વિશ્વકર્માએ બનાવેલો સુંદર રંગબેરંગી શંખ પણ આપ્યો.
વિચિત્રપદ્મકશ્રેણીં શય્યાં ચાપિ સુદુર્લભામ્ । ભૂષણાનિ ચ દત્ત્વા સ ભૂપો હાસં ચકાર હ
તેને અદભુત કમળોથી શોભતા અને અત્યંત દુર્લભ એવા શયન અને અનેક આભૂષણો આપ્યા, પછી રાજાએ હસ્યો.
નિર્મમે કબરીભારે તસ્યા માઙ્ગલ્યભૂષણમ્ । સુચિત્રં પત્રકં ગણ્ડમણ્ડલેઽસ્યાઃ સમં તથા
તેના વાળમાં શુભ suchitra patrak mangalભૂષણ તૈયાર કર્યું અને તેના ગાલ પર સુંદર પાંદડું પણ શોભાવ્યું.
ચન્દ્રલેખાત્રિભિર્યુક્તં ચન્દનેન સુગન્ધિના । પરીતં પરિતશ્ચિત્રૈઃ સાર્ધં કુઙ્કુમબિન્દુભિઃ
તેમાં ત્રણ ચાંદની રેખાઓ, સુગંધિત ચંદન અને આસપાસ રંગબેરંગી આકારો તથા કુંકુમના ટપકાંથી શણગાર કર્યો.
જ્વલત્પ્રદીપાકારં ચ સિન્દૂરતિલકં દદૌ । તત્પાદપદ્મયુગલે સ્થલપદ્મવિનિન્દિતે
તેના કમળ જેવા પગ પર, જે શ્રેષ્ઠ કમળને પણ લજાવતાં હતાં, તેજસ્વી સિંધૂરનું ટીકું આપ્યું.
ચિત્રાલક્તકરાગં ચ નખરેષુ દદૌ મુદા । સ્વવક્ષસિ મુહુર્ન્યસ્ય સરાગં ચરણામ્બુજમ્
આનંદપૂર્વક તેના નખ પર તેજદાર લાલ લાક લગાવી અને વારંવાર તેના લાલ પડેલા કમળ જેવા પગને પોતાના છાતી પર રાખ્યા.
હે દેવિ તવ દાસોઽહમિત્યુચ્ચાર્ય પુનઃ પુનઃ । રત્નભૂષિતહસ્તેન તાં ચ કૃત્વા સ્વવક્ષસિ
'હે દેવી, હું તારો દાસ છું' એમ વારંવાર ઉચ્ચારી, રત્નોથી શોભતા હાથથી તેને પોતાના છાતી પર ખેંચી લીધી.
તપોવનં પરિત્યજ્ય રાજા સ્થાનાન્તરં યયૌ । મલયે દેવનિલયે શૈલે શૈલે તપોવને
તપovana છોડીને રાજા બીજા સ્થળે ગયો—મલય પર્વત પર, દેવોના નિવાસસ્થાને, દરેક પર્વત અને દરેક તપovanaમાં.
સ્થાને સ્થાનેઽતિરમ્યે ચ પુષ્પોદ્યાને ચ નિર્જને । કન્દરે કન્દરે સિન્ધુતીરે ચૈવાતિસુન્દરે
દરેક અતિ સુંદર સ્થળે, એકાંત ફૂલવાટિકામાં, દરેક ગુફામાં અને અતિ સુંદર નદીકાંઠે.
પુષ્પભદ્રાનદીતીરે નીરવાતમનોહરે । પુલિને પુલિને દિવ્યે નદ્યાં નદ્યાં નદે નદે
પુષ્પભદ્રા નદીના કાંઠે, જ્યાં શીતળ પવન વહેતો હતો, દરેક દિવ્ય રેતીકાંઠે, દરેક નદી અને દરેક નાળામાં.
મધૌ મધુકરાણાં ચ મધુરધ્વનિનાદિતે । વિસ્પન્દને સુરસને નન્દને ગન્ધમાદને
વસંત ઋતુમાં, જ્યાં મધમાખીઓની મીઠી ગૂંજ હતી, સુખદ નંદન અને ગંધમાદન વનમાં અને દેવોના ઉદ્યાનમાં.