યથાદિતિઃ કશ્યપે ચ વસિષ્ઠેઽરુન્ધતી સખી । યથાહલ્યા ગૌતમે ચ દેવહૂતિશ્ચ કર્દમે
જેમ અદિતિ કશ્યપ માટે છે, અરુંધતી વસિષ્ઠ માટે છે, અહલ્યા ગૌતમ માટે છે અને દેવહૂતિ કર્દમ માટે છે—
યથા બૃહસ્પતૌ તારા શતરૂપા મનૌ યથા । યથા ચ દક્ષિણા યજ્ઞે યથા સ્વાહા હુતાશને
જેમ તારા બૃહસ્પતિ માટે છે, શતરૂપા મનુ માટે છે, દક્ષિણા યજ્ઞમાં છે અને સ્વાહા અગ્નિદેવ માટે છે—
યથા શચી મહેન્દ્રે ચ યથા પુષ્ટિર્ગણેશ્વરે । દેવસેના યથા સ્કન્દે ધર્મે ભૂર્તિર્યથા સતી
જેમ શચી ઇન્દ્ર માટે છે, પુષ્ટિ ગણેશ્વર માટે છે, દેવસેના સ્કંદ માટે છે અને સતી ભૂતિ ધર્મ માટે છે—
સૌભાગ્યા સુપ્રિયા ત્વં ચ શઙ્ખચૂડે તથા ભવ । અનેન સાર્ધં સુચિરં સુન્દરેણ ચ સુન્દરિ
એવી રીતે, સુંદર તું શંખચૂડ માટે સૌભાગ્યશાળી અને પ્રિય બની રહે. હે સુંદરિ, આ સુંદર પતિ સાથે લાંબું જીવન જીવીશ.
સ્થાને સ્થાને વિહારં ચ યથેચ્છં કુરુ સન્તતમ્ । પશ્ચાત્પ્રાપ્યસિ ગોલોકે શ્રીકૃષ્ણં પુનરેવ ચ । ચતુર્ભુજં ચ વૈકુણ્ઠે શઙ્ખચૂડે મૃતે સતિ
દરેક સ્થળે, તું મનગમતું વિહાર કરજે. પછી, શંખચૂડના અવસાન પછી, તું ફરીથી ગોલોકમાં શ્રીકૃષ્ણને અને વૈકુંઠમાં ચતુર્ભુજ સ્વરૂપને પ્રાપ્ત કરજે.
શઙ્ખચૂડેન સહ તુલસીસઙ્ગમવર્ણનમ્ નારદ ઉવાચ વિચિત્રમિદમાખ્યાનં ભવતા સમુદાહૃતમ્ । શ્રુતેન યેન મે તૃપ્તિર્ન કદાપિ હિ જાયતે
તુલસી અને શંખચૂડના મિલનનું વર્ણન થાય છે. નારદે કહ્યું: તમે જે આ અદ્ભુત કથા સંભળાવી, એ સાંભળીને મને ક્યારેય તૃપ્તિ થતી નથી.
તતઃ પરં તુ યજ્જાતં તત્ત્વં વદ મહામતે । શ્રીનારાયણ ઉવાચ ઇત્યેવમાશિષં દત્ત્વા સ્વાલયં ચ યયૌ વિધિઃ
હવે પછી શું બન્યું એ સાચું કહો, હે મહામતિ. શ્રીનારાયણે કહ્યું: આ રીતે આશીર્વાદ આપી, વિધિ પોતાના ધામે ચાલ્યા ગયા.
ગાન્ધર્વેણ વિવાહેન જગૃહે તાં ચ દાનવઃ । સ્વર્ગે દુન્દુભિવાદ્યં ચ પુષ્પવૃષ્ટિર્બભૂવ હ
દાનવે ગાંધર્વ વિધાનથી તેને પત્ની રૂપે સ્વીકારી. સ્વર્ગમાં દુંદુભિ વગાડાઈ અને પુષ્પવર્ષા થઈ.
સ રેમે રામયા સાર્ધં વાસગેહે મનોરમે । મૂર્ચ્છાં સા પ્રાપ તુલસી નવસઙ્ગમસઙ્ગતા
તે રામા સાથે મનોહર નિવાસસ્થાને આનંદથી રહેતો હતો. તુલસી, નવી નજીકતાથી એકદમ મગ્ન થઈ ગઈ અને બેભાન થઈ પડી.
નિમગ્ના નિર્જલે સાધ્વી સમ્ભોગસુખસાગરે । ચતુઃષષ્ટિકલામાનં ચતુઃષષ્ટિવિધં સુખમ્
પવિત્ર તુલસી સુખના દરિયામાં ડૂબી ગઈ હતી. એણે ચૌસઠ કલાઓ અને ચૌસઠ પ્રકારના આનંદનો અનુભવ કર્યો.
કામશાસ્ત્રે યન્નિરુક્તં રસિકાનાં યથેપ્સિતમ્ । અઙ્ગપ્રત્યઙ્ગસંશ્લેષપૂર્વકં સ્ત્રીમનોહરમ્
કામશાસ્ત્રમાં જે જે વાતો વર્ણવાઈ છે, રસિકોને જે જે ગમતું હોય છે અને સ્ત્રીઓને જે આકર્ષે છે, એ બધું અંગપ્રત્યંગના આલિંગનથી શરૂ થયું.
તત્સર્વં રસશૃઙ્ગારં ચકાર રસિકેશ્વરઃ । અતીવ રમ્યદેશે ચ સર્વજન્તુવિવર્જિતે
એ બધું આનંદ અને પ્રેમથી ભરેલું રમણ રસિકેશ્વરે ખૂબ જ સુંદર અને નિર્વિઘ્ન સ્થળે કર્યું.
પુષ્પચન્દનતલ્પે ચ પુષ્પચન્દનવાયુના । પુષ્પોદ્યાને નદીતીરે પુષ્પચન્દનચર્ચિતે
પુષ્પ અને ચંદનના પથારી પર, પુષ્પ અને ચંદનના સુગંધિત પવનમાં, નદીના કિનારે આવેલા પુષ્પોદ્યાનમાં, જ્યાં સર્વત્ર પુષ્પ અને ચંદનથી શોભા વધતી હતી.
ગહીત્વા રસિકો રાસે પુષ્પચન્દનચર્ચિતામ્ । ભૂષિતો ભૂષણેનૈવ રત્નભૂષણભૂષિતામ્
રસિકએ નૃત્યમાં પુષ્પ અને ચંદનથી શોભાયમાન થયેલી, રત્ન અને આભૂષણોથી સજ્જ થયેલી તુલસીનો હાથ પકડી લીધો.
સુરતે વિરતિર્નાસ્તિ તયોઃ સુરતિવિજ્ઞયોઃ । જહાર માનસં ભર્તુર્લોલયા લીલયા સતી
એ બંને પ્રેમકલા જાણનારા હતા, એમને પ્રેમરમણમાં ક્યારેય વિરામ આવતો ન હતો. પવિત્ર તુલસીએ રમૂજી રીતે પતિનું મન જીતી લીધું.
ચેતનાં રસિકાયાશ્ચ જહાર રસભાવવિત્ । વક્ષસશ્ચન્દનં રાજ્ઞસ્તિલકં વિજહાર સા
રસભાવે પારંગત એણે પણ રસિક તુલસીનું મન જીતી લીધું. એણે રાજાના વક્ષસ્થળ પરથી ચંદન અને તિલક દૂર કરી દીધું.
સ ચ જહાર તસ્યાશ્ચ સિન્દૂરં બિન્દુપત્રકમ્ । તદ્વક્ષસ્યુરોજે ચ નખરેખાં દદૌ મુદા
એણે તુલસીના માથેથી સિંદૂર અને બીંદુ-પત્રક પણ દૂર કરી દીધું. આનંદપૂર્વક એણે તુલસીના વક્ષસ્થળ પર પોતાના નખની રેખા છોડી.
સા દદૌ તદ્વામપાર્શ્વે કરભૂષણલક્ષણમ્ । રાજા તદોષ્ઠપુટકે દદૌ રદનદંશનમ્
તુલસીએ પોતાના ડાબા ભાગે હાથીના આભૂષણનું ચિહ્ન આપ્યું. રાજાએ એના હોઠ પર દાંતના નિશાન મૂક્યા.
તદ્ગણ્ડયુગલે સા ચ પ્રદદૌ તચ્ચતુર્ગુણમ્ । આલિઙ્ગનં ચુમ્બનં ચ જઙ્ઘાદિમર્દનં તથા
એણે રાજાના ગાલ પર એના કરતાં ચારગણું વધારે ચિહ્ન મૂક્યું. આલિંગન, ચુંબન અને જાંઘ વગેરેના મર્દન પણ કર્યા.
એવં પરસ્પરં ક્રીડાં ચક્રતુસ્તૌ વિજાનતૌ । સુરતે વિરતે તૌ ચ સમુત્થાય પરસ્પરમ્
આ રીતે બંને જાણકારોએ Paraspar રમ્યા. જ્યારે પ્રેમરમણ પૂર્ણ થયું, ત્યારે બંને સાથે ઊભા થયા.
સુવેષં ચક્રતુસ્તત્ર યદ્યન્મનસિ વાઞ્છિતમ્ । ચન્દનૈઃ કુઙ્કુમારક્તૈઃ સા તસ્ય તિલકં દદૌ
ત્યાં એમના મનમાં જે ઇચ્છા હતી, એ પ્રમાણે બંનેએ પોતાને શણગાર્યા. તુલસીએ ચંદન અને લાલ કુંકુમથી રાજાને તિલક કર્યું.
સર્વાઙ્ગે સુન્દરે રમ્યે ચકાર ચાનુલેપનમ્ । સુવાસં ચૈવ તામ્બૂલં વહ્નિશુદ્ધે ચ વાસસી
સુંદર અને આકર્ષક શરીર પર એણે સુગંધિત લેપ લગાવ્યો. સુંદર વસ્ત્રો, પાન અને અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા કપડાં પણ પહેરાવ્યા.
પારિજાતસ્ય કુસુમં જરારોગહરં પરમ્ । અમૂલ્યરત્નનિર્માણમઙ્ગુલીયકમુત્તમમ્
પારિજાતનું ફૂલ, જે વૃદ્ધાપન અને રોગ દૂર કરે છે, અને અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલું ઉત્તમ અંગૂઠી પણ આપી.
સુન્દરં ચ મણિવરં ત્રિષુ લોકેષુ દુર્લભમ્ । દાસી તવાહમિત્યેવં સમુચ્ચાર્ય પુનઃ પુનઃ
ત્રણે લોકમાં દુર્લભ એવું સુંદર મણિ પણ આપ્યું. એ વારંવાર કહેતી, 'હું તમારી દાસી છું.'
નનામ પરયા ભક્ત્યા સ્વામિનં ગુણશાલિનમ્ । સસ્મિતા તન્મુખામ્ભોજં લોચનાભ્યાં પુનઃ પુનઃ
એણે પરમ ભક્તિથી ગુણવંત સ્વામીને વંદન કર્યું. હસતાં હસતાં એણે વારંવાર પોતાની આંખોથી રાજાના કમળ જેવા ચહેરા તરફ જોયું.
નિમેષરહિતાભ્યાં ચાપ્યપશ્યત્કામસુન્દરમ્ । સ ચ તાં ચ સમાકૃષ્ય ચકાર વક્ષસિ પ્રિયામ્
એણે પલક ન ઝપકાવીને પ્રેમથી મનમોહક સ્વામી તરફ જોયું. રાજાએ પણ એને નજીક ખેંચી પોતાના વક્ષસ્થળ પર બેસાડી દીધી.
સસ્મિતં વાસસાચ્છન્નં દદર્શ મુખપઙ્કજમ્ । ચુચુમ્બ કઠિને ગણ્ડે બિમ્બોષ્ઠૌ પુનરેવ ચ
તેને હસતું અને વસ્ત્રથી ઢાંકાયેલું તેનું કમળ જેવું મુખ જોયું, પછી તેણે મજબૂતીથી તેના ગાલ પર ચુંબન કર્યું અને ફરીથી તેના બિંબફળ જેવી લાલ ઓઠ પર ચુંબન કર્યું.
દદૌ તસ્યૈ વસ્ત્રયુગ્મં વરુણાદાહૃતં ચ યત્ । તદાહૃતાં રત્નમાલાં ત્રિષુ લોકેષુ દુર્લભામ્
તેને વરુણે લાવેલા બે વસ્ત્ર આપ્યા અને ત્રણેય લોકમાં દુર્લભ એવી રત્નમાળ પણ આપી.
દદૌ મઞ્જીરયુગ્મં ચ સ્વાહાયા આહૃતં ચ યત્ । કેયૂરયુગ્મં છાયાયા રોહિણ્યાશ્ચૈવ કુણ્ડલમ્
તેને સ્વાહાએ લાવેલા બે પાયલ આપ્યા, છાયાએ લાવેલા બે કડાં આપ્યા અને રોહિણી દ્વારા લાવેલા કાનના કુંડળ આપ્યા.
અઙ્ગુલીયકરત્નાનિ રત્યાશ્ચ કરભૂષણમ્ । શઙ્ખં ચ રુચિરં ચિત્રં યદ્દત્તં વિશ્વકર્મણા
તેને રતિએ લાવેલી રત્નજડિત આંગળીની મુદ્રિકા અને હાથના શણગાર આપ્યા, અને વિશ્વકર્માએ બનાવેલો સુંદર રંગબેરંગી શંખ પણ આપ્યો.