મન્ત્રં ચૈવ જગદ્ધાતા સ્તોત્રં ચ કવચં પરમ્ । સર્વં પૂજાવિધાનં ચ પુરશ્ચર્યાવિધિક્રમમ્
વિશ્વના સર્જનહારે મંત્ર, શ્રેષ્ઠ સ્તોત્ર, રક્ષણ આપતું કવચ, પૂજાની તમામ રીતો અને પૂર્વસંસ્કારના નિયમો આપ્યા.
પરાં શુભાશિષં ચૈવ પૂજાં ચૈવ ચકાર સા । બભૂવ સિદ્ધા સા દેવી તત્પ્રસાદાદ્રમા યથા
તેણીએ શ્રેષ્ઠ શુભ આશીર્વાદ અને પૂજા કરી, અને તેની કૃપાથી એ દેવી રામા જેવી સિદ્ધ બની.
સિદ્ધં મન્ત્રેણ તુલસી વરં પ્રાપ યથોદિતમ્ । બુભુજે ચ મહાભોગં યદ્વિશ્વેષુ ચ દુર્લભમ્
સિદ્ધ મંત્રથી તુલસીજીને જણાવ્યા પ્રમાણે વર મળ્યો અને તેમણે એ મહાન સુખ ભોગવ્યા, જે દુનિયામાં પણ દુર્લભ છે.
પ્રસન્નમનસા દેવી તત્યાજ તપસઃ ક્લમમ્ । સિદ્ધે ફલે નરાણાં ચ દુઃખં ચ સુખમુત્તમમ્
દેવી આનંદિત મનથી તપસ્યાનો થાક છોડીને, મનુષ્યોને મળતા દુઃખ અને શ્રેષ્ઠ સુખનું ફળ પ્રાપ્ત કર્યું.
ભુક્ત્યા પીત્વા ચ સન્તુષ્ટા શયનં ચ ચકાર સા । તલ્પે મનોરમે તત્ર પુષ્પચન્દનચર્ચિતે
ભોજન અને પાનથી સંતોષ પામી, તેણે ત્યાં ફૂલો અને ચંદનથી સુશોભિત મનોહર પથારી પર આરામ કર્યો.
શઙ્ખચૂડેન સહ તુલસ્યાઃ સઙ્ગતિવર્ણનમ્ નારાયણ ઉવાચ તુલસી પરિતુષ્ટા ચ સુષ્વાપ હૃષ્ટમાનસા । નવયૌવનસમ્પન્ના વૃષધ્વજવરાઙ્ગના
નારાયણ કહે છે: તુલસીજી પ્રસન્ન અને આનંદિત મનથી સુખથી સુઈ, નવી યુવાનીથી યુક્ત, વૃષધ્વજની શ્રેષ્ઠ પત્ની હતી.
ચિક્ષેપ પઞ્ચબાણશ્ચ પઞ્ચબાણાંશ્ચ તાં પ્રતિ । પુષ્પાયુધેન સા દગ્ધા પુષ્પચન્દનચર્ચિતા
પાંચ બાણવાળાએ પોતાના બાણ તુલસીજી પર છોડ્યા; પુષ્પધનુષધારીના પ્રભાવથી, ફૂલો અને ચંદનથી શોભાયમાન તુલસી દગ્ધ થઈ.
પુલકાઙ્કિતસર્વાઙ્ગી કમ્પિતારક્તલોચના । ક્ષણં સા શુષ્કતાં પ્રાપ ક્ષણં મૂર્ચ્છામવાપ હ
તેણું આખું શરીર રોમાંચથી ભરાઈ ગયું, આંખો કંપતી અને લાલ થઈ; ક્યારેક સૂકાઈ ગઈ, ક્યારેક બેભાન થઈ ગઈ.
ક્ષણમુદ્વિગ્નતાં પ્રાપ ક્ષણં તન્દ્રાં સુખાવહામ્ । ક્ષણં ચ દહનં પ્રાપ ક્ષણં પ્રાપ પ્રસન્નતામ્
ક્યારેક ચિંતિત થઈ, ક્યારેક સુખદ ઉંઘ આવી; ક્યારેક દહન અનુભવ્યો, ક્યારેક શાંત થઈ ગઈ.
ક્ષણં સા ચેતનાં પ્રાપ ક્ષણં પ્રાપ વિષણ્ણતામ્ । ઉત્તિષ્ઠન્તી ક્ષણં તલ્પાદ્ ગચ્છન્તી નિકટે ક્ષણમ્
ક્યારેક ચેતનામાં આવી, ક્યારેક ઉદાસ થઈ; ક્યારેક પથારી પરથી ઊઠી, ક્યારેક નજીક ગઈ.
ભ્રમન્તી ક્ષણમુદ્વેગાન્નિવસન્તી ક્ષણં પુનઃ । ક્ષણમેવ સમુદ્વેગાત્સુષ્વાપ પુનરેવ સા
ક્યારેક ઉદ્વેગથી ફરવા લાગી, ક્યારેક ફરી સ્થિર થઈ; અને ક્યારેક ઉદ્વેગથી ફરી ઊંઘી ગઈ.
પુષ્પચન્દનતલ્પં ચ તદ્ બભૂવાતિકણ્ટકમ્ । વિષહારિ સુખં દિવ્યં સુન્દરં ચ ફલં જલમ્
એ ફૂલો અને ચંદનથી સજ્જ પથારી કાંટાવાળી જેવી લાગી; સ્વર્ગીય આનંદ, સુંદર ફળ અને પાણી પણ સહન ન થાય એવું બન્યું.
નિલયં ચ બિલાકારં સૂક્ષ્મવસ્ત્રં હુતાશનઃ । સિન્દૂરપત્રકં ચૈવ વ્રણતુલ્યં ચ દુઃખદમ્
એનું નિવાસસ્થાન ગુફા જેવું લાગ્યું, નાજુક વસ્ત્ર અગ્નિ સમાન લાગ્યું; સિંદૂરપત્ર પણ ઘા જેવું દુઃખદાયક બન્યું.
ક્ષણં દદર્શ તન્દ્રાયાં સુવેષં પુરુષં સતી । સુન્દરં ચ યુવાનં ચ સસ્મિતં રસિકેશ્વરમ્
ઉંઘમાં, થોડા ક્ષણ માટે તેણે સુંદર વેશધારી, યુવાન, હસતો અને આનંદનો સ્વામી પુરુષ જોયો.
ચન્દનોક્ષિતસર્વાઙ્ગં રત્નભૂષણભૂષિતમ્ । આગચ્છન્તં માલ્યવન્તં પિબન્તં તન્મુખામ્બુજમ્
તેનો આખો દેહ ચંદનથી લિપ્ત હતો, રત્નોના આભૂષણોથી શોભતો; માળાવાળો એ પુરુષ તુલસીના કમળ જેવા મુખને નિહાળતો નજીક આવ્યો.
કથયન્તં રતિકથાં બ્રુવન્તં મધુરં મુહુઃ । સમ્ભુક્તવન્તં તલ્પે ચ સમાશ્લિષ્યન્તમીપ્સિતમ્
એ પ્રેમની વાતો કરતો, વારંવાર મીઠા શબ્દો બોલતો; પથારી પર તેની સાથે આનંદ માણતો અને મનગમતું આલિંગન કરતો.
પુનરેવ તુ ગચ્છન્તમાગચ્છન્તં ચ સન્નિધૌ । યાન્તં ક્વ યાસિ પ્રાણેશ તિષ્ઠત્યેવમુવાચ સા
પછી જ્યારે એ દૂર જતો અને ફરી નજીક આવતો, ત્યારે તુલસી કહે: 'પ્રાણનાથ, તમે ક્યાં જાઓ છો? અહીં જ રહો.'
પુનશ્ચ ચેતનાં પ્રાપ્ય વિલલાપ પુનઃ પુનઃ । એવં સા યૌવનં પ્રાપ્ય તસ્થૌ તત્રૈવ નારદ
પછી ફરી ચેતનામાં આવી, વારંવાર વિલાપ કરતી; એ રીતે યુવાની પ્રાપ્ત કરીને, તુલસીજી ત્યાં જ રહી, હે નારદ.
શઙ્ખચૂડો મહાયોગી જૈગીષવ્યાન્મનોહરમ્ । કૃષ્ણમન્ત્રં ચ સમ્પ્રાપ્ય કૃત્વા સિદ્ધં તુ પુષ્કરે
શંખચૂડ મહાન યોગી, જયગીષવ્ય પાસેથી મનમોહક કૃષ્ણમંત્ર મેળવીને, પુષ્કર તળાવે તેની સિદ્ધિ હાંસલ કરી.
કવચં ચ ગલે બદ્ધ્વા સર્વમઙ્ગલમઙ્ગલમ્ । બ્રહ્મણશ્ચ વરં પ્રાપ્ય યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્
ગળામાં સર્વમંગલ કવચ બાંધીને અને બ્રહ્માજી પાસેથી મનમાં ઇચ્છેલી દરેક વસ્તુનો વરદાન મેળવીને—
આજ્ઞયા બ્રહ્મણઃ સોઽપિ બદરીં ચ સમાયયૌ । આગચ્છન્તં શઙ્ખચૂડં દદર્શ તુલસી મુને
બ્રહ્માજીની આજ્ઞાથી એ પણ બદરીકાશ્રમ પહોંચ્યો; મુનિ, તુલસીજીએ શંખચૂડને આવતો જોયો.
નવયૌવનસમ્પન્નં કામદેવસમપ્રભમ્ । શ્વેતચમ્પકવર્ણાભં રત્નભૂષણભૂષિતમ્
તે યુવાન તાજગીથી ભરપૂર, કામદેવ જેવો તેજસ્વી, સફેદ ચંપકના ફૂલો જેવી કાંતિવાળો અને રત્નોથી શોભાયમાન હતો.
શરત્પાર્વણચન્દ્રાસ્યં શરત્પઙ્કજલોચનમ્ । રત્નસારવિનિર્માણવિમાનસ્થં મનોહરમ્
તેનું મુખ શરદ પૂર્ણિમાના ચંદ્ર જેવું તેજ ધરાવતું, આંખો શરદના કમળ જેવી, અને તે અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા વિમાનમાં બેસેલો, સૌને આકર્ષતો હતો.
રત્નકુણ્ડલયુગ્મેન ગણ્ડસ્થલવિરાજિતમ્ । પારિજાતપ્રસૂનાનાં માલાવન્તં ચ સુસ્મિતમ્
રત્નના સુંદર કુંડળોની જોડીથી તેના ગાલ શોભતા, પારિજાતના ફૂલોની માળા પહેરેલી અને મીઠી સ્મિતે ચહેરો ખીલી ઉઠેલો.
કસ્તૂરીકુઙ્કુમાયુક્તં સુગન્ધિચન્દનાન્વિતમ્ । સા દૃષ્ટ્વા સન્નિધાવેનં મુખમાચ્છાદ્ય વાસસા
તેના શરીરે કસ્તૂરી, કુંકુમ અને સુગંધિત ચંદન લગાવેલું હતું; તેને નજીક આવતો જોઈ, તુલસીજીએ લજ્જાથી પોતાનું મુખ વસ્ત્રથી ઢાંકી લીધું.
સસ્મિતા તં નિરીક્ષન્તી સકટાક્ષં પુનઃ પુનઃ । બભૂવાતિનમ્રમુખી નવસઙ્ગમલજ્જિતા
હસતાં હસતાં, વારંવાર કટાક્ષથી તેને જોઈ રહી, અને નવા સંગમની લજ્જાથી મુખ નીચે કરી, અત્યંત વિનમ્ર બની.
શરદિન્દુવિનિન્દ્યૈકસ્વમુખેન્દુવિરાજિતા । અમૂલ્યરત્નનિર્માણયાવકાવલિસંયુતા
તુલસીજીનું ચહેરું શરદચંદ્રને પણ લજ્જાવતું, અને તે અમૂલ્ય રત્નોની મોતીની માળા પહેરી શોભતી હતી.
મણીન્દ્રસારનિર્માણક્વણન્મઞ્જીરરઞ્જિતા । દધતી કબરીભારં માલતીમાલ્યસંયુતમ્
શ્રેષ્ઠ રત્નોથી બનેલા ઘુંઘરૂઓના રણકારથી પગ શોભતા, અને વાળમાં માલતીના ફૂલોની વેણી ગૂંથેલી હતી.
અમૂલ્યરત્નનિર્માણમકરાકૃતિકુણ્ડલા । ચિત્રકુણ્ડલયુગ્મેન ગણ્ડસ્થલવિરાજિતા
તેના કાનમાં અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા મકરાકૃતિના કુંડળો, અને ચિત્તાકર્ષક કુંડળોની જોડીથી ગાલ શોભતા.
રત્નેન્દ્રસારહારેણ સ્તનમધ્યસ્થલોજ્જ્વલા । રત્નકઙ્કણકેયૂરશઙ્ખભૂષણભૂષિતા
તેના ઉર પર શ્રેષ્ઠ રત્નોની હાર ઝગમગતી, અને હાથમાં રત્નના કંકણ, કયૂર અને શંખાકૃતિના આભૂષણોથી શોભિત હતી.