તથાપિ પુષ્ટા ન ક્લિષ્ટા નવયૌવનસંયુતા । સુશ્રાવ સા ચ સહસા સુવાચમશરીરિણીમ્
છતાં પણ એ તંદુરસ્ત, નિરોગ અને યુવાન રહી. અચાનક તેણે એક અમૂર્ત, શુભ વાણી સાંભળી.
જન્માન્તરે ચ તે ભર્તા ભવિષ્યતિ હરિઃ સ્વયમ્ । બ્રહ્માદિભિર્દુરારાધ્યં પતિં લપ્સ્યસિ સુન્દરિ
'અગાઉના જન્મમાં તારો પતિ પોતે હરિ બનશે. સુંદરે, તને એવો પતિ મળશે જેને બ્રહ્મા અને દેવતાઓ પણ સરળતાથી પ્રસન્ન કરી શકતા નથી.'
ઇતિ શ્રુત્વા ચ સા હૃષ્ટા ચકાર હ પુનસ્તપઃ । અતીવ નિર્જનસ્થાને પર્વતે ગન્ધમાદને
આ સાંભળી એ ખૂબ ખુશ થઈ અને ફરીથી ગંધમાદન પર્વત પર એકાંત સ્થળે તપ કરવા લાગી.
તત્રૈવ સુચિરં તપ્ત્વા વિશ્વસ્ય સમુવાસ સા । દદર્શ પુરતસ્તત્ર રાવણં દુર્નિવારણમ્
ત્યાં લાંબા સમય સુધી તપ કરીને, એ જગતમાં રહી. ત્યાં જ, એના સામે અટકાવી ન શકાય એવો રાવણ આવ્યો.
દૃષ્ટ્વા સાતિથિભક્ત્યા ચ પાદ્યં તસ્મૈ દદૌ કિલ । સુસ્વાદુભૂતં ચ ફલં જલં ચાપિ સુશીતલમ્
એને જોઈને, આતિથ્યભાવથી તેણે રાવણને પાદ્ય, સ્વાદિષ્ટ ફળ અને ઠંડું પાણી આપ્યું.
તચ્ચ ભુક્ત્વા સ પાપિષ્ઠશ્ચોવાસ તત્સમીપતઃ । ચકાર પ્રશ્નમિતિ તાં કા ત્વં કલ્યાણિ વર્તસે
એ બધું ભોજન કરીને, પાપી રાવણ એના નજીક રહ્યો અને પૂછ્યું: 'કોણ છે તું, શુભે, અહીં કેમ છે?'
તાં દૃષ્ટ્વા સ વરારોહાં પીનશ્રોણિપયોધરામ્ । શરત્પદ્મોત્સવાસ્યાં ચ સસ્મિતાં સુદતીં સતીમ્
તેને જોઈને—સુંદર આકાર, ભરાવદાર કટિ અને સ્તન, શરદના કમળ જેવી ચમકતી મુખાકૃતિ, સ્મિતભરી, સુંદર દાંતવાળી અને સતી—
મૂર્ચ્છામવાપ કૃપણઃ કામબાણપ્રપીડિતઃ । સ કરેણ સમાકૃષ્ય શૃઙ્ગારં કર્તુમુદ્યતઃ
કામના બાણોથી પીડાઈ, દુર્ભાગ્યશાળી રાવણ બેભાન થઈ ગયો. તેણે એના હાથ પકડીને દુશ્ચેતન્યથી વર્તવા પ્રયત્ન કર્યો.
સતી ચુકોપ દૃષ્ટ્વા તં સ્તમ્ભિતં ચ ચકાર હ । સ જડો હસ્તપાદૈશ્ચ કિઞ્ચિદ્વક્તું ન ચ ક્ષમઃ
સતી એના આ વર્તનથી કુપિત થઈ અને તેને સ્થિર કરી દીધો. રાવણ જડ બની ગયો, હાથપગ હલાવી શક્યો નહીં, બોલી પણ શક્યો નહીં.
તુષ્ટાવ મનસા દેવીં પ્રયયૌ પદ્મલોચનામ્ । સા તુષ્ટા તસ્ય સ્તવનં સુકૃતં ચ ચકાર હ
એ પછી તેણે મનથી દેવીની સ્તુતિ કરી અને કમલનેત્ર પાસે ગયો. દેવી પ્રસન્ન થઈ અને એની સ્તુતિને પુણ્યમય માન્ય કરી.
સા શશાપ મદર્થે ત્વં વિનંક્ષ્યસિ સબાન્ધવઃ । સ્પૃષ્ટાહં ચ ત્વયા કામાદ્ બલં ચાપ્યવલોકય
તે દેવીએ શાપ આપ્યો: 'મારા કારણે તું અને તારા બધા સગાં-સંબંધીઓ સાથે નાશ પામશે; અને તું કામવશ મને સ્પર્શ કર્યો છે, હવે તારો બળ જોઈ લે.'
ઇત્યુક્ત્વા સા ચ યોગેન દેહત્યાગં ચકાર હ । ગઙ્ગાયાં તાં ચ સંન્યસ્ય સ્વગૃહં રાવણો યયૌ
આ રીતે કહી, તે સ્ત્રીએ યોગબળથી શરીર ત્યાગ કર્યો; તેને ગંગામાં મૂકીને રાવણ પોતાના ઘરે પાછો ગયો.
અહો કિમદ્ભુતં દૃષ્ટં કિં કૃતં વાનયાધુના । ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સઞ્ચિન્ત્ય વિલલાપ પુનઃ પુનઃ
હાય! શું અદ્ભુત ઘટના જોઈ! હવે તેણે શું કર્યું હશે? આમ વારંવાર વિચારતો, રાવણ ફરીથી દુઃખી થઈને રડતો રહ્યો.
સા ચ કાલાન્તરે સાધ્વી બભૂવ જનકાત્મજા । સીતાદેવીતિ વિખ્યાતા યદર્થે રાવણો હતઃ
સમય જતાં એ પવિત્ર સ્ત્રી જનકની પુત્રી બની જન્મી, અને 'સીતા દેવી' તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ, જેના માટે રાવણનો વિનાશ થયો.
મહાતપસ્વિની સા ચ તપસા પૂર્વજન્મતઃ । લેભે રામં ચ ભર્તારં પરિપૂર્ણતમં હરિમ્
એ મહાન તપસ્વિ સ્ત્રીએ પોતાના પૂર્વજન્મના તપના બળે પરિપૂર્ણ હરિ એવા રામને પતિ રૂપે પ્રાપ્ત કર્યા.
સમ્પ્રાપ તપસાઽઽરાધ્ય દુરારાધ્યં જગત્પતિમ્ । સા રમા સુચિરં રેમે રામેણ સહ સુન્દરી
તપ દ્વારા આરાધના કરીને, તેણે દુર્લભ જગતના સ્વામી રામને મેળવ્યા; એ સુંદર રામા રામ સાથે લાંબા સમય સુધી આનંદથી રહી.
જાતિસ્મરા ન સ્મરતિ તપસશ્ચ ક્લમં પુરા । સુખેન તજ્જહૌ સર્વં દુઃખં ચાપિ સુખં ફલે
એ જન્મસ્મરણવાળી હોવા છતાં, તેણે પોતાના તપના કષ્ટો યાદ કર્યા નહીં; સુખ મળતાં બધું દુઃખ સહેલાઈથી છોડી દીધું, કેમ કે સુખ એ ફળ છે.
નાનાપ્રકારવિભવં ચકાર સુચિરં સતી । સમ્પ્રાપ્ય સુકુમારં તમતીવ નવયૌવના
એ પતિવ્રતા સ્ત્રીએ લાંબા સમય સુધી અનેક પ્રકારની સમૃદ્ધિ ભોગવી, કારણ કે તેને એ કોમળ અને યુવાન પતિ મળ્યા.
ગુણિનં રસિકં શાન્તં કાન્તં દેવમનુત્તમમ્ । સ્ત્રીણાં મનોજ્ઞં રુચિરં તથા લેભે યથેપ્સિતમ્
તેને પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે ગુણવાન, રસિક, શાંત, અપ્રતિમ અને સ્ત્રીઓના મનને ભાવે એવા મનોહર પતિ મળ્યા.
પિતુઃ સત્યપાલનાર્થં સત્યસન્ધો રઘૂદ્વહઃ । જગામ કાનનં પશ્ચાત્કાલેન ચ બલીયસા
પિતાના વચન પાળવા માટે, સત્યનિષ્ઠ રઘુવંશી રામ પછી જંગલમાં ગયા, અને તેઓ બળવાન હતા.
તસ્થૌ સમુદ્રનિકટે સીતયા લક્ષ્મણેન ચ । દદર્શ તત્ર વહ્નિં ચ વિપ્રરૂપધરં હરિઃ
રામે સીતાજી અને લક્ષ્મણ સાથે સમુદ્રકાંઠે નિવાસ કર્યો; ત્યાં હરિએ બ્રાહ્મણરૂપે આવેલા અગ્નિદેવને જોયા.
રામં ચ દુઃખિતં દૃષ્ટ્વા સ ચ દુઃખી બભૂવ હ । ઉવાચ કિઞ્ચિત્સત્યેષ્ટં સત્યં સત્યપરાયણઃ
રામને દુઃખી જોઈ, તો એ અગ્નિદેવ પણ દુઃખી થયા; અને સત્યપ્રેમી હોવાથી થોડાં સચ્ચોટ શબ્દો બોલ્યા.
દ્વિજ ઉવાચ ભગવચ્છ્રૂયતાં રામ કાલોઽયં યદુપસ્થિતઃ । સીતાહરણકાલોઽયં તવૈવ સમુપસ્થિતઃ
દ્વિજએ કહ્યું: 'હે રામ, ભગવાન! સાંભળો, હવે એ સમય આવી ગયો છે; સીતાજીનું અપહરણ થવાનું સમય તારા માટે આવી પહોંચ્યું છે.'
દૈવં ચ દુર્નિવાર્યં ચ ન ચ દૈવાત્પરો બલી । જગત્પ્રસૂં મયિ ન્યસ્ય છાયાં રક્ષાન્તિકેઽધુના
'ભાગ્યને રોકવું અઘરું છે, અને ભાગ્ય કરતાં કોઈ શક્તિશાળી નથી; હવે જગતજનની સીતાને મારી પાસે રાખી દે, રાક્ષસની નજીક.'
દાસ્યામિ સીતાં તુભ્યં ચ પરીક્ષાસમયે પુનઃ । દેવૈઃ પ્રસ્થાપિતોઽહં ચ ન ચ વિપ્રો હુતાશનઃ
'પરીક્ષા સમયે હું સીતાને તને પાછી આપી દઈશ; દેવતાઓએ મને મોકલ્યો છે, હું બ્રાહ્મણ નથી પણ અગ્નિદેવ છું.'
રામસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા ન પ્રકાશ્ય ચ લક્ષ્મણમ્ । સ્વીકારં વચસશ્ચક્રે હૃદયેન વિદૂયતા
આ વચન સાંભળી, રામે લક્ષ્મણને કંઈ કહ્યા વિના, દુઃખથી ભરેલા હૃદયથી એ વાત સ્વીકારી.
વહ્નિર્યોગેન સીતાયા માયાસીતાં ચકાર હ । તત્તુલ્યગુણસર્વાઙ્ગાં દદૌ રામાય નારદ
અગ્નિદેવે યોગબળથી સીતાજીની સમાન ગુણવાળી માયાસીતા બનાવી, અને એ રામને આપી, હે નારદ.
સીતાં ગૃહીત્વા સ યયૌ ગોપ્યં વક્તું નિષિધ્ય ચ । લક્ષ્મણો નૈવ બુબુધે ગોપ્યમન્યસ્ય કા કથા
સીતાને લઈને અગ્નિદેવ ચાલ્યા ગયા, અને બધાને એ વાત ગુપ્ત રાખવા કહ્યું; લક્ષ્મણને પણ ખબર પડી નહીં, તો બીજાને શું ખબર પડે?
એતસ્મિન્નન્તરે રામો દદર્શ કાનકં મૃગમ્ । સીતા તં પ્રેરયામાસ તદર્થે યત્નપૂર્વકમ્
એ દરમિયાન રામે એક સોનાનો હરણ જોયો. સીતાએ ખૂબ જ આગ્રહપૂર્વક રામને એ હરણ પકડવા માટે કહ્યું.
સંન્યસ્ય લક્ષ્મણં રામો જાનક્યા રક્ષણે વને । સ્વયં જગામ તૂર્ણં તં વિવ્યાધ સાયકેન ચ
રામે લક્ષ્મણને જાનકીની રક્ષા માટે વનમાં રાખી, પોતે ઝડપથી હરણ પાછળ દોડી ગયો અને તીર માર્યો.