રાજ્યભ્રષ્ટૌ શ્રિયા ભ્રષ્ટૌ કમલાતપસા રતૌ । તયોશ્ચ ભાર્યયોર્લક્ષ્મીઃ કલયા ચ ભવિષ્યતિ
રાજ્ય અને ધન ગુમાવ્યા પછી, કમલા અને લક્ષ્મીજીની તપસ્યામાં તત્પર રહ્યા; અને તેમના પત્નીઓમાં લક્ષ્મીji ભાગરૂપે અવતરશે.
સમ્પદ્યુક્તૌ તદા તૌ ચ નૃપશ્રેષ્ઠૌ ભવિષ્યતઃ । મૃતસ્તે સેવકઃ શમ્ભો ગચ્છ યૂયં ચ ગચ્છત
પછી એ બંને રાજાઓ સમૃદ્ધિથી યુક્ત અને શ્રેષ્ઠ રાજા બનશે; તારો સેવક મૃત્યુ પામ્યો છે, હે શંભુ, હવે તમે બધા પાછા જાઓ.
ઇત્યુક્ત્વા ચ સલક્ષ્મીકઃ સભાતોઽભ્યન્તરંગતઃ । દેવા જગ્મુઃ સમ્પ્રહૃષ્ટાઃ સ્વાશ્રમં પરયા મુદા । શિવશ્ચ તપસે શીઘ્રં પરિપૂર્ણતમો યયૌ
આ રીતે કહીને, લક્ષ્મીજી અને પોતાની સભા સાથે તે અંદર ગયો. દેવતાઓ ખૂબ આનંદથી પોતાના આશ્રમમાં પરત ગયા. શિવજી પણ સંપૂર્ણ સંતોષ સાથે ઝડપથી તપ કરવા ચાલ્યા ગયા.
મહાલક્ષમ્યા વેદવતીરૂપેણ રાજગૃહે જન્મવર્ણનમ્ શ્રીનારાયણ ઉવાચ લક્ષ્મીં તૌ ચ સમારાધ્ય ચોગ્રેણ તપસા મુને । વરમિષ્ટં ચ પ્રત્યેકં સમ્પ્રાપતુરભીપ્સિતમ્
શ્રીનારાયણે કહ્યું: મુનિ, બંનેએ ઉગ્ર તપ કરીને લક્ષ્મીજીની પૂજા કરી અને પોતપોતાની ઇચ્છિત વરદાન પ્રાપ્ત કરી.
મહાલક્ષ્મીવરેણૈવ તૌ પૃથ્વીશૌ બભૂવતુઃ । પુણ્યવન્તૌ પુત્રવન્તૌ ધર્મધ્વજકુશધ્વજૌ
મહાલક્ષ્મીજીના વરદાનથી એ બે પૃથ્વીના રાજા બન્યા, પુણ્યવાન અને પુત્રવંત, ધર્મધ્વજ અને કુશધ્વજ.
કુશધ્વજસ્ય પત્ની ચ દેવી માલાવતી સતી । સા સુષાવ ચ કાલેન કમલાંશાં સુતાં સતીમ્
કુશધ્વજની પત્ની, સતી માલાવતી, સમય આવે કમલાના અંશરૂપે એક સતી પુત્રીને જન્મ આપી.
સા ચ ભૂયિષ્ઠકાલેન જ્ઞાનયુક્તા બભૂવ હ । કૃત્વા વેદધ્વનિં સ્પષ્ટમુત્તસ્થૌ સૂતિકાગૃહાત્
સમય જતાં એ પુત્રી જ્ઞાનથી યુક્ત બની. જન્મ પછી તેણે સ્પષ્ટ વેદધ્વનિ ઉચ્ચારી અને સૂતિકાગૃહમાંથી ઊભી રહી.
વેદધ્વનિં સા ચકાર જાતમાત્રેણ કન્યકા । તસ્માત્તાં ચ વેદવતીં પ્રવદન્તિ મનીષિણઃ
એ કન્યાએ જન્મતાની સાથે જ વેદનો ધ્વનિ કર્યો, તેથી જ વિદ્વાનો તેને વેદવતી કહે છે.
જાતમાત્રેણ સુસ્નાતા જગામ તપસે વનમ્ । સર્વૈર્નિષિદ્ધા યત્નેન નારાયણપરાયણા
જન્મતાની સાથે જ સ્નાન કરીને, સૌએ રોકવા છતાં, નારાયણમાં તત્પર રહી, તે તપ માટે વનમાં ચાલી ગઈ.
એકમન્વન્તરં ચૈવ પુષ્કરે ચ તપસ્વિની । અત્યુગ્રાં ચ તપસ્યાં ચ લીલયા હિ ચકાર સા
એ તપસ્વિણે એક આખું મન્વંતર પુષ્કરક્ષેત્રે સરળતાથી અત્યંત ઉગ્ર તપ કર્યું.
તથાપિ પુષ્ટા ન ક્લિષ્ટા નવયૌવનસંયુતા । સુશ્રાવ સા ચ સહસા સુવાચમશરીરિણીમ્
છતાં પણ એ તંદુરસ્ત, નિરોગ અને યુવાન રહી. અચાનક તેણે એક અમૂર્ત, શુભ વાણી સાંભળી.
જન્માન્તરે ચ તે ભર્તા ભવિષ્યતિ હરિઃ સ્વયમ્ । બ્રહ્માદિભિર્દુરારાધ્યં પતિં લપ્સ્યસિ સુન્દરિ
'અગાઉના જન્મમાં તારો પતિ પોતે હરિ બનશે. સુંદરે, તને એવો પતિ મળશે જેને બ્રહ્મા અને દેવતાઓ પણ સરળતાથી પ્રસન્ન કરી શકતા નથી.'
ઇતિ શ્રુત્વા ચ સા હૃષ્ટા ચકાર હ પુનસ્તપઃ । અતીવ નિર્જનસ્થાને પર્વતે ગન્ધમાદને
આ સાંભળી એ ખૂબ ખુશ થઈ અને ફરીથી ગંધમાદન પર્વત પર એકાંત સ્થળે તપ કરવા લાગી.
તત્રૈવ સુચિરં તપ્ત્વા વિશ્વસ્ય સમુવાસ સા । દદર્શ પુરતસ્તત્ર રાવણં દુર્નિવારણમ્
ત્યાં લાંબા સમય સુધી તપ કરીને, એ જગતમાં રહી. ત્યાં જ, એના સામે અટકાવી ન શકાય એવો રાવણ આવ્યો.
દૃષ્ટ્વા સાતિથિભક્ત્યા ચ પાદ્યં તસ્મૈ દદૌ કિલ । સુસ્વાદુભૂતં ચ ફલં જલં ચાપિ સુશીતલમ્
એને જોઈને, આતિથ્યભાવથી તેણે રાવણને પાદ્ય, સ્વાદિષ્ટ ફળ અને ઠંડું પાણી આપ્યું.
તચ્ચ ભુક્ત્વા સ પાપિષ્ઠશ્ચોવાસ તત્સમીપતઃ । ચકાર પ્રશ્નમિતિ તાં કા ત્વં કલ્યાણિ વર્તસે
એ બધું ભોજન કરીને, પાપી રાવણ એના નજીક રહ્યો અને પૂછ્યું: 'કોણ છે તું, શુભે, અહીં કેમ છે?'
તાં દૃષ્ટ્વા સ વરારોહાં પીનશ્રોણિપયોધરામ્ । શરત્પદ્મોત્સવાસ્યાં ચ સસ્મિતાં સુદતીં સતીમ્
તેને જોઈને—સુંદર આકાર, ભરાવદાર કટિ અને સ્તન, શરદના કમળ જેવી ચમકતી મુખાકૃતિ, સ્મિતભરી, સુંદર દાંતવાળી અને સતી—
મૂર્ચ્છામવાપ કૃપણઃ કામબાણપ્રપીડિતઃ । સ કરેણ સમાકૃષ્ય શૃઙ્ગારં કર્તુમુદ્યતઃ
કામના બાણોથી પીડાઈ, દુર્ભાગ્યશાળી રાવણ બેભાન થઈ ગયો. તેણે એના હાથ પકડીને દુશ્ચેતન્યથી વર્તવા પ્રયત્ન કર્યો.
સતી ચુકોપ દૃષ્ટ્વા તં સ્તમ્ભિતં ચ ચકાર હ । સ જડો હસ્તપાદૈશ્ચ કિઞ્ચિદ્વક્તું ન ચ ક્ષમઃ
સતી એના આ વર્તનથી કુપિત થઈ અને તેને સ્થિર કરી દીધો. રાવણ જડ બની ગયો, હાથપગ હલાવી શક્યો નહીં, બોલી પણ શક્યો નહીં.
તુષ્ટાવ મનસા દેવીં પ્રયયૌ પદ્મલોચનામ્ । સા તુષ્ટા તસ્ય સ્તવનં સુકૃતં ચ ચકાર હ
એ પછી તેણે મનથી દેવીની સ્તુતિ કરી અને કમલનેત્ર પાસે ગયો. દેવી પ્રસન્ન થઈ અને એની સ્તુતિને પુણ્યમય માન્ય કરી.
સા શશાપ મદર્થે ત્વં વિનંક્ષ્યસિ સબાન્ધવઃ । સ્પૃષ્ટાહં ચ ત્વયા કામાદ્ બલં ચાપ્યવલોકય
તે દેવીએ શાપ આપ્યો: 'મારા કારણે તું અને તારા બધા સગાં-સંબંધીઓ સાથે નાશ પામશે; અને તું કામવશ મને સ્પર્શ કર્યો છે, હવે તારો બળ જોઈ લે.'
ઇત્યુક્ત્વા સા ચ યોગેન દેહત્યાગં ચકાર હ । ગઙ્ગાયાં તાં ચ સંન્યસ્ય સ્વગૃહં રાવણો યયૌ
આ રીતે કહી, તે સ્ત્રીએ યોગબળથી શરીર ત્યાગ કર્યો; તેને ગંગામાં મૂકીને રાવણ પોતાના ઘરે પાછો ગયો.
અહો કિમદ્ભુતં દૃષ્ટં કિં કૃતં વાનયાધુના । ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સઞ્ચિન્ત્ય વિલલાપ પુનઃ પુનઃ
હાય! શું અદ્ભુત ઘટના જોઈ! હવે તેણે શું કર્યું હશે? આમ વારંવાર વિચારતો, રાવણ ફરીથી દુઃખી થઈને રડતો રહ્યો.
સા ચ કાલાન્તરે સાધ્વી બભૂવ જનકાત્મજા । સીતાદેવીતિ વિખ્યાતા યદર્થે રાવણો હતઃ
સમય જતાં એ પવિત્ર સ્ત્રી જનકની પુત્રી બની જન્મી, અને 'સીતા દેવી' તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ, જેના માટે રાવણનો વિનાશ થયો.
મહાતપસ્વિની સા ચ તપસા પૂર્વજન્મતઃ । લેભે રામં ચ ભર્તારં પરિપૂર્ણતમં હરિમ્
એ મહાન તપસ્વિ સ્ત્રીએ પોતાના પૂર્વજન્મના તપના બળે પરિપૂર્ણ હરિ એવા રામને પતિ રૂપે પ્રાપ્ત કર્યા.
સમ્પ્રાપ તપસાઽઽરાધ્ય દુરારાધ્યં જગત્પતિમ્ । સા રમા સુચિરં રેમે રામેણ સહ સુન્દરી
તપ દ્વારા આરાધના કરીને, તેણે દુર્લભ જગતના સ્વામી રામને મેળવ્યા; એ સુંદર રામા રામ સાથે લાંબા સમય સુધી આનંદથી રહી.
જાતિસ્મરા ન સ્મરતિ તપસશ્ચ ક્લમં પુરા । સુખેન તજ્જહૌ સર્વં દુઃખં ચાપિ સુખં ફલે
એ જન્મસ્મરણવાળી હોવા છતાં, તેણે પોતાના તપના કષ્ટો યાદ કર્યા નહીં; સુખ મળતાં બધું દુઃખ સહેલાઈથી છોડી દીધું, કેમ કે સુખ એ ફળ છે.
નાનાપ્રકારવિભવં ચકાર સુચિરં સતી । સમ્પ્રાપ્ય સુકુમારં તમતીવ નવયૌવના
એ પતિવ્રતા સ્ત્રીએ લાંબા સમય સુધી અનેક પ્રકારની સમૃદ્ધિ ભોગવી, કારણ કે તેને એ કોમળ અને યુવાન પતિ મળ્યા.
ગુણિનં રસિકં શાન્તં કાન્તં દેવમનુત્તમમ્ । સ્ત્રીણાં મનોજ્ઞં રુચિરં તથા લેભે યથેપ્સિતમ્
તેને પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે ગુણવાન, રસિક, શાંત, અપ્રતિમ અને સ્ત્રીઓના મનને ભાવે એવા મનોહર પતિ મળ્યા.
પિતુઃ સત્યપાલનાર્થં સત્યસન્ધો રઘૂદ્વહઃ । જગામ કાનનં પશ્ચાત્કાલેન ચ બલીયસા
પિતાના વચન પાળવા માટે, સત્યનિષ્ઠ રઘુવંશી રામ પછી જંગલમાં ગયા, અને તેઓ બળવાન હતા.