ત્વયા મચ્છબ્દમાત્રેણ તિરોધાનં કૃતં પુરા । દેહં તત્યાજ વિરજા નદીરૂપા બભૂવ સા
તારા દ્વારા મારું નામ બોલતાં જ, પહેલાં છુપાવવાનો કાર્યો થયો હતો; એ સ્ત્રીએ પોતાનું શરીર ત્યજીને વિરજા નામની નદી સ્વરૂપે અવતરાઈ હતી.
કોટિયોજનવિસ્તીર્ણા તતો દૈર્ઘ્યે ચતુર્ગુણા । અદ્યાપિ વિદ્યમાના સા તવ સત્કીર્તિરૂપિણી
એ નદી દસ કરોડ યોજન જેટલી પહોળી અને તેની ચારગણી લંબાઈ ધરાવે છે; આજે પણ એ તારી મહાન કીર્તિરૂપે અસ્તિત્વમાં છે.
ગૃહં મયિ ગતાયાં ચ પુનર્ગત્વા તદન્તિકે । ઉચ્ચૈ રુરોદ વિરજે વિરજે ચેતિ સંસ્મરન્
જ્યારે હું ઘેર ગયો હતો અને પછી ફરી એ સ્થળે પાછો આવ્યો, ત્યારે હું ઉંચે અવાજે 'વિરજા, વિરજા' કહીને રડતો હતો.
તદા તોયાત્સમુત્થાય સા યોગાત્સિદ્ધયોગિની । સાલઙ્કારા મૂર્તિમતી દદૌ તુભ્યં ચ દર્શનમ્
ત્યારે, યોગબળથી એ સિદ્ધ યોગિની પાણીમાંથી બહાર આવી, સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ બનીને, તને દર્શન આપ્યું.
તતસ્તાં ચ સમાક્ષિપ્ય વીર્યાધાનં કૃતં ત્વયા । તતો બભૂવુસ્તસ્યાં ચ સમુદ્રાઃ સપ્ત એવ ચ
પછી, તું એને પોતાના અંદર ખેંચી, શક્તિનો સંચાર કર્યો; ત્યારબાદ એમાં સાત મહાસાગરો ઉત્પન્ન થયા.
દૃષ્ટસ્ત્વં શોભયા ગોપ્યા યુક્તશ્ચમ્પકકાનને । સદ્યો મચ્છબ્દમાત્રેણ તિરોધાનં કૃતં ત્વયા
તને ચંપાના વનમાં તેજસ્વી અને ગુપ્ત રૂપે જોયા હતા; તરત જ, તારા મારું નામ બોલતાં જ, છુપાવવાનું કાર્ય થયું.
શોભા દેહં પરિત્યજ્ય જગામ ચન્દ્રમણ્ડલે । તતસ્તસ્યાઃ શરીરં ચ સ્નિગ્ધં તેજો બભૂવ હ
તેજસ્વી રૂપે, એ શરીર ત્યજીને ચંદ્રમંડળમાં પહોંચી ગયું; પછી એનું શરીર કોમળ પ્રકાશ બની ગયું.
સંવિભજ્ય ત્વયા દત્તં હૃદયેન વિદૂયતા । રત્નાય કિઞ્ચિત્સ્વર્ણાય કિઞ્ચિન્મણિવરાય ચ
તમે એ પ્રકાશને વહેંચી, દુઃખરહિત હૃદયથી આપી દીધું: થોડું રત્નો માટે, થોડું સોનાં માટે અને થોડું ઉત્તમ મણિ માટે.
કિઞ્ચિત્સ્ત્રીણાં મુખાબ્જેભ્યઃ કિઞ્ચિદ્રાજ્ઞે ચ કિઞ્ચન । કિઞ્ચિત્કિસલયેભ્યશ્ચ પુષ્પેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન
થોડું સ્ત્રીઓના કમળ જેવા મુખ માટે, થોડું રાજાઓ માટે, થોડું કોમળ કળીઓ માટે અને થોડું ફૂલોમાં પણ વહેંચાયું.
કિઞ્ચિત્કલેભ્યઃ પક્વેભ્યઃ સસ્યેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન । નૃપદેવગૃહેભ્યશ્ચ સંસ્કૃતેભ્યશ્ચ કિઞ્ચન
થોડું પક્વ થડોમાં, થોડું અનાજમાં, થોડું રાજા અને દેવોના ઘરોમાં અને થોડું સંસ્કારી લોકોમાં પણ વહેંચાયું.
કિઞ્ચિન્નૂતનપત્રેભ્યો દુગ્ધેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન । દૃષ્ટસ્ત્વં પ્રભયા ગોપ્યા યુક્તો વૃન્દાવને વને
થોડું તાજા પાંદડાંમાં, થોડું દૂધમાં પણ વહેંચાયું; તને તેજસ્વી અને ગુપ્ત રૂપે વ્રિંદાવનના વનમાં જોયા હતા.
સદ્યો મચ્છબ્દમાત્રેણ તિરોધાનં કૃતં ત્વયા । પ્રભા દેહં પરિત્યજ્ય જગામ સૂર્યમણ્ડલે
તારા મારું નામ બોલતાં જ તરત જ છુપાવવાનું કાર્ય થયું; તેજસ્વી રૂપે એ શરીર ત્યજીને સૂર્યમંડળમાં પહોંચી ગયું.
તતસ્તસ્યાઃ શરીરં ચ તીવ્રં તેજો બભૂવ હ । સંવિભજ્ય ત્વયા દત્તં પ્રેમ્ણા પ્રરુદતા પુરા
પછી એનું શરીર પ્રખર તેજ બની ગયું; તું એ તેજને વહેંચી, પ્રેમથી અને અગાઉ રડીને આપી દીધું.
વિસૃષ્ટં ચક્ષુષોઃ કૃષ્ણ લજ્જયા મદ્ભયેન ચ । હુતાશનાય કિઞ્ચિચ્ચ યક્ષેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન
કૃષ્ણ, તારા આંખોમાંથી, લાજ અને મારા ભયથી, થોડું અગ્નિમાં અને થોડું યક્ષોમાં પણ વહેંચાયું.
કિઞ્ચિત્પુરુષસિંહેભ્યો દેવેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન । કિઞ્ચિદ્વિષ્ણુજનેભ્યશ્ચ નાગેભ્યોઽપિ ચ કિઞ્ચન
થોડું વીર પુરુષોમાં, થોડું દેવોમાં, થોડું વિષ્ણુભક્તોમાં અને થોડું સાપોમાં પણ વહેંચાયું.
બ્રાહ્મણેભ્યો મુનિભ્યશ્ચ તપસ્વિભ્યશ્ચ કિઞ્ચન । સ્ત્રીભ્યઃ સૌભાગ્યયુક્તાભ્યો યશસ્વિભ્યશ્ચ કિઞ્ચન
થોડું બ્રાહ્મણોમાં, થોડું ઋષિોમાં, થોડું તપસ્વીઓમાં, થોડું સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓમાં અને થોડું પ્રસિદ્ધ લોકોમાં પણ વહેંચાયું.
તત્તુ દત્ત્વા ચ સર્વેભ્યઃ પૂર્વં પ્રરુદિતં ત્વયા । શાન્તિગોપ્યા યુતસ્ત્વં ચ દૃષ્ટોઽસિ રાસમણ્ડલે
એ બધાને આપી, તું પહેલાં રડી પડ્યો હતો; તને શાંત પ્રકાશ સાથે રાસમંડલમાં જોયા હતા.
વસન્તે પુષ્પશય્યાયાં માલ્યવાંશ્ચન્દનોક્ષિતઃ । રત્નપ્રદીપૈર્યુક્તે ચ રત્નનિર્માણમન્દિરે
વસંત ઋતુમાં, ફૂલોથી શોયા પથ પર, માળા ધારણ કરી અને ચંદન લગાવીને, રત્નોથી બનેલા મહેલમાં અને રત્ન દીપોથી પ્રકાશિત એવા મહેલમાં.
રત્નભૂષણભૂષાઢ્યો રત્નભૂષિતયા સહ । તયા દત્તં ચ તામ્બૂલં ભુક્તવાંશ્ચ પુરા વિભો
તમે રત્નોથી શોભાયમાન આભૂષણો પહેરીને, અને રત્નોથી શોભાયમાન એ સ્ત્રી સાથે, એના હાથેથી આપેલું પાન ક્યારેક સ્વીકાર્યું અને ભોજન કર્યું હતું, હે પ્રભુ.
સદ્યો મચ્છબ્દમાત્રેણ તિરોધાનં કૃતં ત્વયા । શાન્તિર્દેહં પરિત્યજ્ય ભિયા લીના ત્વયિ પ્રભો
મારા નામનો ઉચ્ચાર થતા જ, તમે તરત જ એને અદૃશ્ય કરી દીધી; શાંતિએ ભયથી પોતાનું શરીર ત્યજી દીધું અને, હે પ્રભુ, તમારી અંદર લીન થઈ ગઈ.
તતસ્તસ્યાઃ શરીરં ચ ગુણશ્રેષ્ઠં બભૂવ હ । સંવિભજ્ય ત્વયા દત્તં પ્રેમ્ણા પ્રરુદતા પુરા
પછી એના શરીરમાં ઉત્તમ ગુણો પ્રગટ્યા; તમે પ્રેમથી, રડતા રડતા, એનું વિતરણ કર્યું અને આપી દીધું.
વિશ્વે તુ વિપિને કિઞ્ચિદ્બ્રહ્મણે ચ મયિ પ્રભો । શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપાયૈ કિઞ્ચિલ્લક્ષ્મ્યૈ પુરા વિભો
કેટલુંક ભાગ વિશ્વને જંગલમાં, કેટલુંક બ્રહ્માને અને મને, અને શુદ્ધ સત્વ સ્વરૂપ લક્ષ્મીને પણ તમે અગાઉ આપ્યું હતું, હે પ્રભુ.
ત્વન્મન્ત્રોપાસકેભ્યશ્ચ શાક્તેભ્યશ્ચાપિ કિઞ્ચન । તપસ્વિભ્યશ્ચ ધર્માય ધર્મિષ્ઠેભ્યશ્ચ કિઞ્ચન
તમારા મંત્રના ઉપાસકોને, શક્તિનાં ભક્તોને, તપસ્વીઓને ધર્મ માટે અને શ્રેષ્ઠ ધર્મનિષ્ઠ લોકોને પણ કેટલાંક ભાગ આપ્યા.
મયા પૂર્વં ચ ત્વં દૃષ્ટો ગોપ્યા ચ ક્ષમયા સહ । સુવેષયુક્તો માલાવાન્ ગન્ધચન્દનચર્ચિતઃ
હું પહેલા તમને ગોપી અને ક્ષમાની સાથે જોયા હતા, સુંદર વેશમાં, માળા પહેરેલા અને સુગંધિત ચંદનથી અંકિત.
રત્નભૂષિતયા ગન્ધચન્દનોક્ષિતયા સહ । સુખેન મૂર્ચ્છિતસ્તલ્પે પુષ્પચન્દનચર્ચિતે
તમે રત્નોથી શોભાયમાન અને સુગંધિત ચંદનથી અંકિત એ સ્ત્રી સાથે, ફૂલ અને ચંદનથી શોભિત પથારી પર આરામથી સુતા હતા.
શ્લિષ્ટો નિદ્રિતયા સદ્યઃ સુખેન નવસઙ્ગમાત્ । મયા પ્રબોધિતા સા ચ ભવાંશ્ચ સ્મરણં કુરુ
એની સાથે તમે વહાલથી લપટાયેલા, નવી મિલનથી આનંદમાં તરબોળ, એ સુતી હતી; મેં એને જાગૃત કરી અને તમને પણ, એ વાત યાદ કરો.
ગૃહીતં પીતવસ્ત્રં ચ મુરલી ચ મનોહરા । વનમાલાકૌસ્તુભશ્ચાપ્યમૂલ્યં રત્નકુણ્ડલમ્
પીળું વસ્ત્ર, મનોહર વાંસળી, વનમાળા, કૌસ્તુભ મણિ અને અમૂલ્ય રત્નકુંડળ—all લઈ લેવામાં આવ્યા હતા.
પશ્ચાત્પ્રદત્તં પ્રેમ્ણા ચ સખીનાં વચનાદહો । લજ્જયા કૃષ્ણવર્ણોઽભૂદ્ભવાન્ પાપેન યઃ પ્રભો
પછી, સખીઓના કહેવા પર, પ્રેમથી એ બધું પાછું આપ્યું; અને એ પાપના કારણે, હે પ્રભુ, તમે શરમથી કાળા રંગના થઈ ગયા.
ક્ષમા દેહં પરિત્યજ્ય લજ્જયા પૃથિવીં ગતા । તતસ્તસ્યાઃ શરીરં ચ ગુણશ્રેષ્ઠં બભૂવ હ
ક્ષમાએ શરમથી પોતાનું શરીર ત્યજી પૃથ્વી પર ગઈ; પછી એના શરીરમાં ઉત્તમ ગુણો પ્રગટ્યા.
સંવિભજ્ય ત્વયા દત્તં પ્રેમ્ણા પ્રરુદતા પુનઃ । કિઞ્ચિદ્દત્તં વિષ્ણવે ચ વૈષ્ણવેભ્યશ્ચ કિઞ્ચન
તમે ફરી પ્રેમથી, રડતા રડતા એનું વિતરણ કર્યું; કેટલાંક ભાગ વિષ્ણુને અને કેટલાંક વૈષ્ણવોને આપ્યા.