પક્વબિંબવિનિંદ્યાચ્છ ચાર્વોષ્ઠપુટમુત્તમમ્
જેઓના હોઠ પક્વ બિંબફળ જેટલા લાલ અને અતિ સુંદર છે.
સુચારુવક્ત્રનયનં સકટાક્ષં મનોહરમ્
જેઓનું મુખ અને આંખો અત્યંત મોહક છે, તિરસ્કૃત નજરથી મનને મોહી લે છે.
બૃહચ્છ્રોણિં સુકઠિનાં રંભાસ્તંભવિનિંદિતામ્
જેઓના કટિપ્રદેશ પહોળા અને દૃઢ છે, અને રંભાના થડને પણ લજાવનાર છે.
રત્નપાદુક સંયુક્તં કુંકુમાક્તં સયાવકમ્
જેઓ રત્નજડિત પાદુકાઓ પહેરે છે, અને કુંકુમ તથા લાલ લાકથી અંકિત છે.
સુરસિદ્ધમુનીંદ્રૈશ્ચ દત્તાર્ઘસંયુતં સદા 9.12.
દેવતાઓ, સિદ્ધો અને મહર્ષિઓ હંમેશા તેમને અર્ઘ્ય અર્પણ કરે છે.
મુક્તિપ્રદં મુમુક્ષૂણાં કામિનાં સર્વભોગદમ્
મુક્તિ ઇચ્છનારને મુક્તિ આપે છે અને ભોગ ઇચ્છનારને સર્વે સુખ આપે છે.
શ્રીવિષ્ણોઃ પદદાત્રીં ચ ભજે વિષ્ણુપદીં સતીમ્
હું શ્રીવિષ્ણુના ચરણો આપનાર, વિષ્ણુપ્રીયા અને પવિત્ર ગંગાજીની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરું છું.
દત્ત્વા સંપૂજયેદ્બ્રહ્મન્નુપચારાણિ ષોડશ
હે બ્રાહ્મણ, પૂજા કર્યા પછી, ગંગાજીની ષોડશોપચારથી આરાધના કરવી જોઈએ.
ધૂપદીપં ચ નૈવેદ્યં તાંબૂલં શીતલં જલમ્
ધૂપ, દીવો, ભોજન, પાન અને ઠંડું પાણી અર્પણ કરવું.
મનોહરં સુતલ્પં ચ દેયાન્યેતાનિ ષોડશ
અને મોહક, નરમ શય્યા પણ અર્પણ કરવી—આ રીતે કુલ સોળ ઉપચાર આપવાના છે.
સંપૂજ્યૈવં પ્રકારેણ સોઽશ્વમેધફલં લભેત્ શ્રોતુમિચ્છામિ દેવેશ લક્ષ્મીકાંત જગત્પતે
આ રીતે પૂજા કરવાથી, મનુષ્યને અશ્વમેઘ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે. હે દેવોના સ્વામી, લક્ષ્મીપ્રિય, જગતના પતિ, હવે હું સાંભળવા ઈચ્છું છું—
વિષ્ણોર્વિષ્ણુપદીસ્તોત્રં પાપઘ્નં પુણ્યકારકમ્ શૃણુ નારદ વક્ષ્યામિ પાપઘ્નં પુણ્યકારકમ્
વિષ્ણુપ્રિયાનું તે સ્તોત્ર, જે પાપનો નાશ કરે છે અને પુણ્ય આપે છે. હે નારદ, હું તને એ સ્તોત્ર કહેવા જઈ રહ્યો છું, જે પાપનો નાશ કરે છે અને પુણ્ય આપે છે.
શિવસંગીતસંમુગ્ધ શ્રીકૃષ્ણાંગસમુદ્ભવામ્
શિવજીના સંગીતથી મોહિત થઈ, શ્રીકૃષ્ણના અંગમાંથી એ પ્રગટ થઈ.
યજ્જન્મ સૃષ્ટેરાદૌ ચ ગોલોકે રાસમંડલે
એનો જન્મ સૃષ્ટિના આરંભે, ગોલોકમાં, રાસમંડળના વળયમાં થયો હતો.
ગોપૈર્ગોપીભિરાકીર્ણે શુભે રાધામહોત્સવે 9.12.
ત્યાં ગોપો અને ગોપીઓથી ઘેરાયેલ, શુભ રાધાના મહોત્સવમાં એ ઉત્પન્ન થઈ.
કોટિયોજન વિસ્તીર્ણા દૈર્ઘ્યે લક્ષગુણા તતઃ
એ સ્થળ દસ કરોડ યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં લાખગણું વધારે હતું.
ષષ્ટિલક્ષયોજના યા તતો દૈર્ઘ્યે ચતુર્ગુણા
એ સ્થળ સાઠ લાખ યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં ચારગણું હતું.
ત્રિંશલ્લક્ષયોજના યા દૈર્ઘ્યે પંચગુણા તતઃ
એ સ્થળ ત્રીસ લાખ યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં પાંચગણું હતું.
ત્રિંશલ્લક્ષયોજના યા દૈર્ઘ્યે ચતુર્ગુણા તતઃ
એ સ્થળ ત્રીસ લાખ યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં ચારગણું હતું.
લક્ષયોજનવિસ્તીર્ણા દૈર્ઘ્યે સપ્તગુણા તતઃ
એ સ્થળ એક લાખ યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં સાતગણું હતું.
લક્ષયોજનવિસ્તીર્ણા દૈર્ઘ્યે પંચગુણા તતઃ
એ સ્થળ એક લાખ યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં પાંચગણું હતું.
ષષ્ટિસહસ્રયોજના યા દૈર્ઘ્યે દશગુણા તતઃ
એ સ્થળ સાઠ હજાર યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં દસગણું હતું.
લક્ષયોજનવિસ્તીર્ણા દૈર્ઘ્યે પંચગુણા તતઃ
એ સ્થળ એક લાખ યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં પાંચગણું હતું.
સહસ્ર યોજનાયામા દૈર્ઘ્યે દશગુણા તતઃ
એ સ્થળ હજાર યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં દસગણું હતું.
દશલક્ષયોજના યા દૈર્ઘ્યે પંચગુણા તતઃ 9.12.
એ સ્થળ દસ લાખ યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં પાંચગણું હતું.
સહસ્રયોજનાયામા દૈર્ઘ્યે શતગુણા તતઃ
એ સ્થળ હજાર યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં સો ગણી હતી.
શતયોજનવિસ્તીર્ણા દૈર્ઘ્યે દશગુણા તતઃ
એ સ્થળ સો યોજન પહોળું અને લંબાઈમાં એના કરતાં દસગણું હતું.
પાતાલે ભોગવતી ચૈવ વિસ્તીર્ણા દશયોજના
પાતાળમાં ભોગવતી નામની નદી છે, જે દસ યોજન પહોળી છે.
ક્રોશૈકમાત્રવિસ્તીર્ણા તતઃ ક્ષીણા ચ કુત્રચિત્
કેટલાક સ્થળે એ માત્ર એક ક્રોશ પહોળી છે, અને ક્યાંક તો એ હજી વધુ સાંકડી થઈ જાય છે.
સત્યે યા ક્ષીરવર્ણા ચ ત્રેતાયામિંદુસન્નિભા
સત્યયુગમાં એ દૂધ જેવી સફેદ છે અને ત્રેતાયુગમાં ચાંદની જેવી લાગે છે.