ૐ સર્વવર્ણાત્મિકાયૈ સ્વાહા પાદયુગ્મં સદાવતુ । ૐ વાગધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ સ્વાહા સર્વં સદાવતુ
‘ઓં સર્વવર્ણાત્મિકાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારાં બંને પગ હંમેશાં રક્ષે; ‘ઓં વાગધિષ્ઠાતૃ દેવ્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારું આખું શરીર હંમેશાં સુરક્ષિત રાખે.
ૐ સર્વકણ્ઠવાસિન્યૈ સ્વાહા પ્રાચ્યાં સદાવતુ । ૐ સર્વજિહ્વાગ્રવાસિન્યૈ સ્વાહાગ્નિદિશિ રક્ષતુ
‘ઓં સર્વકંઠવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે પૂર્વ દિશામાં હંમેશાં મારી રક્ષા કરે; ‘ઓં સર્વજિહ્વાગ્રવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે અગ્નિ દિશા એટલે દક્ષિણપૂર્વમાં મારી રક્ષા કરે.
ૐ ઐં હ્રીં ક્લીં સરસ્વત્યૈ બુધજનન્યૈ સ્વાહા । સતતં મન્ત્રરાજોઽયં દક્ષિણે માં સદાવતુ
‘ઓં ઐં હ્રીં ક્લીં સરસ્વત્યૈ બુધજનન્યૈ સ્વાહા’—મંત્રરાજ—દક્ષિણ દિશામાં મને હંમેશાં રક્ષે.
ઐં હ્રીં શ્રીં ત્ર્યક્ષરો મન્ત્રો નૈર્ઋત્યાં સર્વદાવતુ । ૐ ઐં જિહ્વાગ્રવાસિન્યૈ સ્વાહા માં વારુણેઽવતુ
‘ઐં હ્રીં શ્રીં’ ત્રણ અક્ષર મંત્ર દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં મારી સતત રક્ષા કરે; ‘ઓં ઐં જિહ્વાગ્રવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે પશ્ચિમ દિશામાં મારી રક્ષા કરે.
ૐ સર્વામ્બિકાયૈ સ્વાહા વાયવ્યે માં સદાવતુ । ૐ ઐં શ્રીં ક્લીં ગદ્યવાસિન્યૈ સ્વાહા મામુત્તરેઽવતુ
‘ઓં સર્વાંબિકાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે ઉત્તરપશ્ચિમ દિશામાં હંમેશાં મારી રક્ષા કરે; ‘ઓં ઐં શ્રીં ક્લીં ગદ્યવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે ઉત્તર દિશામાં મારી રક્ષા કરે.
ૐ ઐં સર્વશાસ્ત્રવાસિન્યૈ સ્વાહૈશાન્યાં સદાવતુ । ૐ હ્રીં સર્વપૂજિતાયૈ સ્વાહા ચોર્ધ્વં સદાવતુ
‘ઓં ઐં સર્વશાસ્ત્રવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે ઈશાન દિશામાં હંમેશાં મારી રક્ષા કરે; ‘ઓં હ્રીં સર્વપૂજિતાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે ઉપર તરફ હંમેશાં મારી રક્ષા કરે.
ૐ હ્રીં પુસ્તકવાસિન્યૈ સ્વાહાધો માં સદાવતુ । ૐ ગ્રન્થબીજસ્વરૂપાયૈ સ્વાહા માં સર્વતોઽવતુ
‘ઓં હ્રીં પુસ્તકવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે નીચે હંમેશાં મારી રક્ષા કરે; ‘ઓં ગ્રંથબીજ સ્વરૂપાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે સર્વ બાજુથી મારી રક્ષા કરે.
ઇતિ તે કથિતં વિપ્ર બ્રહ્મમન્ત્રૌઘવિગ્રહમ્ । ઇદં વિશ્વજયં નામ કવચં બ્રહ્મરૂપકમ્
હે બ્રાહ્મણ, મેં તને બ્રહ્મ મંત્રોના સમૂહનું સ્વરૂપ વર્ણન કર્યું છે; આ ‘વિશ્વ વિજય’ નામનું કવચ છે, જે બ્રહ્મા સ્વરૂપ છે.
પુરા શ્રુતં ધર્મવક્ત્રાત્પર્વતે ગન્ધમાદને । તવ સ્નેહાન્મયાખ્યાતં પ્રવક્તવ્યં ન કસ્યચિત્
પહેલાં ગંધમાદન પર્વત પર ધર્મના મુખેથી આ સાંભળ્યું હતું; તારા પ્રેમથી મેં તને સમજાવ્યું છે—આ બીજાને કહેવું નહિ.
ગુરુમભ્યર્ચ્ય વિધિવદ્વસ્ત્રાલઙ્કારચન્દનૈઃ । પ્રણમ્ય દણ્ડવદ્ભૂમૌ કવચં ધારયેત્સુધીઃ
ગુરુની યોગ્ય રીતે વસ્ત્ર, આભૂષણ અને ચંદનથી પૂજા કરીને, જમીન પર દંડવત્ નમન કરીને, વિદ્વાન પુરુષે આ કવચ ધારણ કરવું.
પઞ્ચલક્ષજપેનૈવ સિદ્ધં તુ કવચં ભવેત્ । યદિ સ્યાત્સિદ્ધકવચો બૃહસ્પતિસમો ભવેત્
પાંચ લાખ વખત જપ કરવાથી આ કવચ સિદ્ધ થાય છે; જો કોઈનું કવચ સિદ્ધ થાય તો તે બૃહસ્પતિ સમાન થાય છે.
મહાવાગ્મી કવીન્દ્રશ્ચ ત્રૈલોક્યવિજયી ભવેત્ । શક્નોતિ સર્વં જેતું ચ કવચસ્ય પ્રસાદતઃ
મહાન વક્તા, કવિઓમાં શ્રેષ્ઠ અને ત્રણેય લોકનો વિજેતા બને છે; આ કવચની કૃપાથી બધું જીતવાની શક્તિ મળે છે.
ઇદં ચ કણ્વશાખોક્તં કવચં કથિતં મુને । સ્તોત્રં પૂજાવિધાનં ચ ધ્યાનં ચ વન્દનં શૃણુ
કણ્વ શાખામાં જે કવચ જણાવાયું છે તે હું તને કહી દીધું, હે મુનિ. હવે સ્તોત્ર, પૂજાવિધી, ધ્યાન અને વંદન પણ સાંભળ.
યાજ્ઞવલ્ક્યકૃતં સરસ્વતીસ્તોત્રવર્ણનમ્ શ્રીનારાયણ ઉવાચ વાગ્દેવતાયાઃ સ્તવનં શ્રૂયતાં સર્વકામદમ્ । મહામુનિર્યાજ્ઞવલ્ક્યો યેન તુષ્ટાવ તાં પુરા
યાજ્ઞવલ્ક્યે રચેલું સરસ્વતીનું સ્તોત્ર શ્રીનારાયણે કહ્યું: વાણીદેવીનું જે સ્તવન સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે, તે સાંભળ, જેનાથી મહામુનિ યાજ્ઞવલ્ક્યે એક સમયે તેમનું પૂજન કર્યું હતું.
ગુરુશાપાજ્જ સ મુનિર્હતવિદ્યો બભૂવ હ । તદા જગામ દુઃખાર્તો રવિસ્થાનં સુપુણ્યદમ્
ગુરુના શાપથી તે મુનિનું જ્ઞાન નષ્ટ થયું; દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ તે પવિત્ર રવિસ્થાન પર ગયો.
સમ્પ્રાપ્ય તપસા સૂર્યં લોલાર્કે દૃષ્ટિગોચરે । તુષ્ટાવ સૂર્યં શોકેન રુરોદ ચ મુહુર્મુહુઃ
તપ દ્વારા સૂર્યને પામી, તેજસ્વી સૂર્યમંડળને નજરે જોઈ, તેણે દુઃખમાં સૂર્યની સ્તુતિ કરી અને વારંવાર રડ્યો.
સૂર્યસ્તં પાઠયામાસ વેદં વેદાઙ્ગમીશ્વરઃ । ઉવાચ સ્તૌહિ વાગ્દેવીં ભક્ત્યા ચ સ્મૃતિહેતવે
સૂર્યદેવ, જે વેદ અને વેદાંગોના સ્વામી છે, તેમણે તેને વેદ શીખવ્યા અને કહ્યું: 'સ્મૃતિ માટે ભક્તિપૂર્વક વાણીદેવીની સ્તુતિ કર.'
તમિત્યુક્ત્વા દીનનાથોઽપ્યન્તર્ધાનં ચકાર સઃ । મુનિઃ સ્નાત્વા ચ તુષ્ટાવ ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, દયાળુ ભગવાન અદૃશ્ય થયા. મુનિએ સ્નાન કરીને, ભક્તિભાવે નમ્રતાથી તેમનું પૂજન કર્યું.
યાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ કૃપાં કુરુ જગન્માતર્મામેવં હતતેજસમ્ । ગુરુશાપાત્સ્મૃતિભ્રષ્ટં વિદ્યાહીનં ચ દુઃખિતમ્
યાજ્ઞવલ્ક્યે કહ્યું: હે જગતજનની, મારી ઉપર કૃપા કર, હું ગુરુના શાપથી તેજહીન, સ્મૃતિથી વિહોણો અને જ્ઞાનવિહિન થઈ દુઃખી છું.
જ્ઞાનં દેહિ સ્મૃતિં વિદ્યાં શક્તિં શિષ્યપ્રબોધિનીમ્ । ગ્રન્થકર્તૃત્વશક્તિં ચ સુશિષ્યં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્
મને જ્ઞાન, સ્મૃતિ, વિદ્યા અને શિષ્યોને જાગૃત કરવાની શક્તિ આપ. ગ્રંથ રચવાની શક્તિ અને ઉત્તમ, સુસ્થિર શિષ્ય પણ આપ.
પ્રતિભાં સત્સભાયાં ચ વિચારક્ષમતાં શુભામ્ । લુપ્તં સર્વં દૈવયોગાન્નવીભૂતં પુનઃ કુરુ
મને સદ્ભાવનાવાળી સભામાં પ્રેરણા અને શુભ વિચારશક્તિ આપ. જે બધું દૈવયોગે ગુમાયું છે, તે ફરીથી નવેસરથી પ્રાપ્ત કરાવ.
યથાઙ્કુરં ભસ્મનિ ચ કરોતિ દેવતા પુનઃ । બ્રહ્મસ્વરૂપા પરમા જ્યોતીરૂપા સનાતની
જેમ દેવતા ભસ્મમાંથી પણ અંકુર ફૂટે તેવું કરે છે, એ રીતે, હે સનાતન, પરમ તેજસ્વી અને બ્રહ્મસ્વરૂપે, તું પણ એ કરી શકે છે.
સર્વવિદ્યાધિદેવી યા તસ્યૈ વાણ્યૈ નમો નમઃ । વિસર્ગબિન્દુમાત્રાસુ યદધિષ્ઠાનમેવ ચ
જે સર્વ વિદ્યાની અધિષ્ઠાત્રી દેવી છે, એ વાણીદેવીને વારંવાર વંદન. જે માત્ર વિસર્ગ અને બિંદુમાં પણ આધારરૂપ છે, તેને પણ નમન.
તદધિષ્ઠાત્રી યા દેવી તસ્યૈ નિત્યૈ નમો નમઃ । વ્યાખ્યાસ્વરૂપા સા દેવી વ્યાખ્યાધિષ્ઠાતૃરૂપિણી
જે દેવી એ બધાની અધિષ્ઠાત્રી અને સદા અવિનાશી છે, તેને વારંવાર વંદન. જે વ્યાખ્યાની સ્વરૂપ અને વ્યાખ્યાની અધિષ્ઠાત્રી છે, તેને પણ નમન.
યયા વિના પ્રસંખ્યાવાન્ સંખ્યાં કર્તું ન શક્યતે । કાલસંખ્યાસ્વરૂપા યા તસ્યૈ દેવ્યૈ નમો નમઃ
જેઓ વિના કોઈ પણ ગણતરી અથવા સંખ્યા કરવી શક્ય નથી, જે સમય અને સંખ્યાની સ્વરૂપે છે, તેવી દેવીને વારંવાર વંદન.
ભ્રમસિદ્ધાન્તરૂપા યા તસ્યૈ દેવ્યૈ નમો નમઃ । સ્મૃતિશક્તિજ્ઞાનશક્તિબુદ્ધિશક્તિસ્વરૂપિણી
જે ભ્રમના સિદ્ધાંતની સ્વરૂપે છે, તેવી દેવીને વારંવાર વંદન. જે સ્મૃતિ, જ્ઞાન અને બુદ્ધિની શક્તિરૂપ છે.
પ્રતિભાકલ્પનાશક્તિર્યા ચ તસ્યૈ નમો નમઃ । સનત્કુમારો બ્રહ્માણં જ્ઞાનં પપ્રચ્છ યત્ર વૈ
જે પ્રેરણા અને કલ્પનાની શક્તિરૂપ છે, તેને વારંવાર નમન. જ્યાં સનત્કુમારે બ્રહ્માને જ્ઞાન વિશે પૂછ્યું હતું.
બભૂવ મૂકવત્સોઽપિ સિદ્ધાન્તં કર્તુમક્ષમઃ । તદાઽઽજગામ ભગવાનાત્મા શ્રીકૃષ્ણ ઈશ્વરઃ
તે સમયે તે પણ મૌન બાળક જેવો થઈ ગયો, સિદ્ધાંત સ્થાપિત કરવામાં અસમર્થ રહ્યો. ત્યારે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, પરમાત્મા, ત્યાં આવ્યા.
ઉવાચ સ તાં સ્તૌહિ વાણીમિષ્ટાં પ્રજાપતે । સ ચ તુષ્ટાવ તાં બ્રહ્મા ચાજ્ઞયા પરમાત્મનઃ
તેમણે કહ્યું: 'હે પ્રજાપતિ, ઇચ્છિત વાણીદેવીની સ્તુતિ કર.' અને બ્રહ્માએ પરમાત્માની આજ્ઞાથી તેમનું સ્તવન કર્યું.
ચકાર તત્પ્રસાદેન તદા સિદ્ધાન્તમુત્તમમ્ । યદાપ્યનન્તં પપ્રચ્છ જ્ઞાનમેકં વસુન્ધરા
દેવીની કૃપાથી તેણે ઉત્તમ સિદ્ધાંત સ્થાપિત કર્યો; અને જ્યારે ધરાએ અનંતને એક જ જ્ઞાન માટે પૂછ્યું.