કવચં શૃણુ વિપ્રેન્દ્ર યદ્દત્તં બ્રહ્મણા પુરા । વિશ્વસ્રષ્ટા વિશ્વજયં ભૃગવે ગન્ધમાદને
હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, સાંભળો એ કવચ જે બ્રહ્માજીએ પ્રાચીનકાળે વિશ્વના સર્જક તરીકે ગંધમાદન પર્વત પર ભૃગુને વિશ્વજય નામે આપ્યું હતું.
ભૃગુરુવાચ બ્રહ્મન્બ્રહ્મવિદાં શ્રેષ્ઠ બ્રહ્મજ્ઞાનવિશારદ । સર્વજ્ઞ સર્વજનક સર્વેશ સર્વપૂજિત
ભૃગુ બોલ્યા: હે બ્રહ્મા, બ્રહ્મજ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ, બ્રહ્મજ્ઞાનમાં પારંગત, સર્વજ્ઞ, સર્વના પિતા, સર્વના સ્વામી અને સર્વેના પૂજ્ય,
સરસ્વત્યાશ્ચ કવચં બ્રૂહિ વિશ્વજયં પ્રભો । અયાતયામં મન્ત્રાણાં સમૂહસંયુતં પરમ્
હે પ્રભુ, મને એ સરસ્વતીનું વિશ્વજય કવચ કહો, જે અખંડ અને શ્રેષ્ઠ મંત્રોના સમૂહથી યુક્ત છે.
બ્રહ્મોવાચ શૃણુ વત્સ પ્રવક્ષ્યામિ કવચં સર્વકામદમ્ । શ્રુતિસારં શ્રુતિસુખં શ્રુત્યુક્તં શ્રુતિપૂજિતમ્
બ્રહ્માજી બોલ્યા: વત્સ, સાંભળ, હું તને એ કવચ કહું છું જે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે, જે વેદનો સાર છે, સાંભળવામાં આનંદદાયક છે, વેદોમાં વર્ણવાયેલું અને વેદોથી પૂજિત છે.
ઉક્તં કૃષ્ણેન ગોલોકે મહ્યં વૃન્દાવને વને । રાસેશ્વરેણ વિભુના રાસે વૈ રાસમણ્ડલે
મને આ કવચ કૃષ્ણે ગોલોકમાં, વૃંદાવનના વનમાં, રાસમંડળમાં રાસેશ્વર સ્વરૂપે કહેલું હતું.
અતીવ ગોપનીયં ચ કલ્પવૃક્ષસમં પરમ્ । અશ્રુતાદ્ભુતમન્ત્રાણાં સમૂહૈશ્ચ સમન્વિતમ્
આ કવચ અત્યંત ગુપ્ત છે, કલ્પવૃક્ષ જેવું શ્રેષ્ઠ છે અને અજાણી તથા અદ્ભુત મંત્રોની સંહિતાથી ભરપૂર છે.
યદ્ધૃત્વા ભગવાઞ્છુક્રઃ સર્વદૈત્યેષુ પૂજિતઃ । યદ્ધૃત્વા પઠનાદ્ બ્રહ્મન્ બુદ્ધિમાંશ્ચ બૃહસ્પતિઃ
આ કવચ ધારણ કરીને શુક્રદેવ હંમેશા દૈત્યોમાં પૂજિત થાય છે; અને હે બ્રાહ્મણ, આ કવચ ધારણ અને પઠન કરીને બૃહસ્પતિ વિદ્વાન બન્યા.
પઠનાદ્ધારણાદ્વાગ્મી કવીન્દ્રો વાલ્મિકો મુનિઃ । સ્વાયમ્ભુવો મનુશ્ચૈવ યદ્ધૃત્વા સર્વપૂજિતઃ
આ કવચનું પઠન અને ધારણ કરીને વાલ્મીકી મુનિ કવિઓમાં શ્રેષ્ઠ અને વાક્પટુ બન્યા; એ જ રીતે, સ્વાયંભુવ મનુ આ કવચ ધારણ કરીને સર્વેના પૂજ્ય થયા.
કણાદો ગૌતમઃ કણ્વઃ પાણિનિઃ શાકટાયનઃ । ગ્રન્ધં ચકાર યદ્ધૃત્વા દક્ષઃ કાત્યાયનઃ સ્વયમ્
કણાદ, ગૌતમ, કણ્વ, પાણિની, શાકટાયન અને દક્ષ કાત્યાયન—આ બધાએ આ કવચ ધારણ કરીને ગ્રંથો રચ્યા.
ધૃત્વા વેદવિભાગં ચ પુરાણાન્યખિલાનિ ચ । ચકાર લીલામાત્રેણ કૃષ્ણદ્વૈપાયનઃ સ્વયમ્
આ કવચ ધારણ કરીને કૃષ્ણ દ્વૈપાયનએ સહેલાઈથી વેદોને વિભાજિત કર્યા અને બધા પુરાણો રચ્યા.
શાતાતપશ્ચ સંવર્તો વસિષ્ઠશ્ચ પરાશરઃ । યદ્ધૃત્વા પઠનાદ્ ગ્રન્થં યાજ્ઞવલ્ક્યશ્ચકાર સઃ
શાતાતપ, સંવર્ત, વસિષ્ઠ અને પરાશર—આ બધા એ કવચ ધારણ અને પઠન કરીને, તથા યાજ્ઞવલ્ક્યએ પણ એ રીતે પોતાનો ગ્રંથ રચ્યો.
ઋષ્યશૃઙ્ગો ભરદ્વાજશ્ચાસ્તિકો દેવલસ્તથા । જૈગીષવ્યો યયાતિશ્ચ ધૃત્વા સર્વત્ર પૂજિતાઃ
ઋષ્યશૃંગ, ભારદ્વાજ, આસ્તિક, દેવલ, જયગીષવ્ય અને યયાતિ—આ બધા એ કવચ ધારણ કરીને સર્વત્ર પૂજ્ય થયા છે.
કવચસ્યાસ્ય વિપ્રેન્દ્ર ઋષિરેવ પ્રજાપતિઃ । સ્વયં છન્દશ્ચ બૃહતી દેવતા શારદામ્બિકા
હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, આ કવચના ઋષિ પોતે પ્રજાપતિ છે; તેનું છંદ બૃહતી છે અને દેવી શારદાંબિકા દેવતા છે.
સર્વતત્ત્વપરિજ્ઞાનસર્વાર્થસાધનેષુ ચ । કવિતાસુ ચ સર્વાસુ વિનિયોગઃ પ્રકીર્તિતઃ
આ કવચનો ઉપયોગ સર્વ તત્ત્વોના જ્ઞાન, સર્વ કામનાઓની સિદ્ધિ અને સર્વ પ્રકારની કાવ્યરચનામાં કહેવાયો છે.
શ્રીં હ્રીં સરસ્વત્યૈ સ્વાહા શિરો મે પાતુ સર્વતઃ । શ્રીં વાગ્દેવતાયૈ સ્વાહા ભાલં મે સર્વદાવતુ
‘શ્રીં હ્રીં સરસ્વત્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે સર્વે બાજુએથી મારું માથું હંમેશાં રક્ષે; ‘શ્રીં વાગ્દેવીતાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારું કપાળ સતત સુરક્ષિત રાખે.
ૐ હ્રીં સરસ્વત્યૈ સ્વાહેતિ શ્રોત્રે પાતુ નિરન્તરમ્ । ઓં શ્રીં હ્રીં ભગવત્યૈ સરસ્વત્યૈ સ્વાહા નેત્રયુગ્મં સદાવતુ
‘ઓં હ્રીં સરસ્વત્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારાં કાન સતત અને નિરંતર રક્ષે; ‘ઓં શ્રીં હ્રીં ભગવત્યૈ સરસ્વત્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારાં બંને આંખો હંમેશાં સુરક્ષિત રાખે.
ઐં હ્રીં વાગ્વાદિન્યૈ સ્વાહા નાસાં મે સર્વદાવતુ । હ્રીં વિદ્યાધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ સ્વાહા ચોષ્ઠં સદાવતુ
‘ઐં હ્રીં વાગ્વાદિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારું નાક હંમેશાં રક્ષે; ‘હ્રીં વિદ્યા અધિષ્ઠાતૃ દેવ્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારાં હોઠો સતત સુરક્ષિત રાખે.
ૐ શ્રીં હ્રીં બ્રાહ્મ્યૈ સ્વાહેતિ દન્તપંક્તિં સદાવતુ । ઐમિત્યેકાક્ષરો મન્ત્રો મમ કણ્ઠં સદાવતુ
‘ઓં શ્રીં હ્રીં બ્રાહ્મ્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારાં દાંતની પંક્તિ હંમેશાં રક્ષે; ‘ઐં’ એક અક્ષર મંત્ર મારું ગળું સતત સુરક્ષિત રાખે.
ૐ શ્રીં હ્રીં પાતુ મે ગ્રીવાં સ્કન્ધૌ મે શ્રીં સદાવતુ । ૐ હ્રીં વિદ્યાધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ સ્વાહા વક્ષઃ સદાવતુ
‘ઓં શ્રીં હ્રીં’ મંત્રે મારું ગળું હંમેશાં રક્ષે અને ‘શ્રીં’ મંત્રે મારાં ખભા સતત સુરક્ષિત રાખે; ‘ઓં હ્રીં વિદ્યા અધિષ્ઠાતૃ દેવ્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારું છાતી હંમેશાં રક્ષે.
ૐ હ્રીં વિદ્યાધિસ્વરૂપાયૈ સ્વાહા મે પાતુ નાભિકામ્ । ૐ હ્રીં ક્લીં વાણ્યૈ સ્વાહેતિ મમ હસ્તૌ સદાવતુ
‘ઓં હ્રીં વિદ્યા અધિસ્વરૂપાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારું નાભિ સ્થાન રક્ષે; ‘ઓં હ્રીં ક્લીં વાણ્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારાં હાથ હંમેશાં સુરક્ષિત રાખે.
ૐ સર્વવર્ણાત્મિકાયૈ સ્વાહા પાદયુગ્મં સદાવતુ । ૐ વાગધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ સ્વાહા સર્વં સદાવતુ
‘ઓં સર્વવર્ણાત્મિકાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારાં બંને પગ હંમેશાં રક્ષે; ‘ઓં વાગધિષ્ઠાતૃ દેવ્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે મારું આખું શરીર હંમેશાં સુરક્ષિત રાખે.
ૐ સર્વકણ્ઠવાસિન્યૈ સ્વાહા પ્રાચ્યાં સદાવતુ । ૐ સર્વજિહ્વાગ્રવાસિન્યૈ સ્વાહાગ્નિદિશિ રક્ષતુ
‘ઓં સર્વકંઠવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે પૂર્વ દિશામાં હંમેશાં મારી રક્ષા કરે; ‘ઓં સર્વજિહ્વાગ્રવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે અગ્નિ દિશા એટલે દક્ષિણપૂર્વમાં મારી રક્ષા કરે.
ૐ ઐં હ્રીં ક્લીં સરસ્વત્યૈ બુધજનન્યૈ સ્વાહા । સતતં મન્ત્રરાજોઽયં દક્ષિણે માં સદાવતુ
‘ઓં ઐં હ્રીં ક્લીં સરસ્વત્યૈ બુધજનન્યૈ સ્વાહા’—મંત્રરાજ—દક્ષિણ દિશામાં મને હંમેશાં રક્ષે.
ઐં હ્રીં શ્રીં ત્ર્યક્ષરો મન્ત્રો નૈર્ઋત્યાં સર્વદાવતુ । ૐ ઐં જિહ્વાગ્રવાસિન્યૈ સ્વાહા માં વારુણેઽવતુ
‘ઐં હ્રીં શ્રીં’ ત્રણ અક્ષર મંત્ર દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં મારી સતત રક્ષા કરે; ‘ઓં ઐં જિહ્વાગ્રવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે પશ્ચિમ દિશામાં મારી રક્ષા કરે.
ૐ સર્વામ્બિકાયૈ સ્વાહા વાયવ્યે માં સદાવતુ । ૐ ઐં શ્રીં ક્લીં ગદ્યવાસિન્યૈ સ્વાહા મામુત્તરેઽવતુ
‘ઓં સર્વાંબિકાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે ઉત્તરપશ્ચિમ દિશામાં હંમેશાં મારી રક્ષા કરે; ‘ઓં ઐં શ્રીં ક્લીં ગદ્યવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે ઉત્તર દિશામાં મારી રક્ષા કરે.
ૐ ઐં સર્વશાસ્ત્રવાસિન્યૈ સ્વાહૈશાન્યાં સદાવતુ । ૐ હ્રીં સર્વપૂજિતાયૈ સ્વાહા ચોર્ધ્વં સદાવતુ
‘ઓં ઐં સર્વશાસ્ત્રવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે ઈશાન દિશામાં હંમેશાં મારી રક્ષા કરે; ‘ઓં હ્રીં સર્વપૂજિતાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે ઉપર તરફ હંમેશાં મારી રક્ષા કરે.
ૐ હ્રીં પુસ્તકવાસિન્યૈ સ્વાહાધો માં સદાવતુ । ૐ ગ્રન્થબીજસ્વરૂપાયૈ સ્વાહા માં સર્વતોઽવતુ
‘ઓં હ્રીં પુસ્તકવાસિન્યૈ સ્વાહા’ મંત્રે નીચે હંમેશાં મારી રક્ષા કરે; ‘ઓં ગ્રંથબીજ સ્વરૂપાયૈ સ્વાહા’ મંત્રે સર્વ બાજુથી મારી રક્ષા કરે.
ઇતિ તે કથિતં વિપ્ર બ્રહ્મમન્ત્રૌઘવિગ્રહમ્ । ઇદં વિશ્વજયં નામ કવચં બ્રહ્મરૂપકમ્
હે બ્રાહ્મણ, મેં તને બ્રહ્મ મંત્રોના સમૂહનું સ્વરૂપ વર્ણન કર્યું છે; આ ‘વિશ્વ વિજય’ નામનું કવચ છે, જે બ્રહ્મા સ્વરૂપ છે.
પુરા શ્રુતં ધર્મવક્ત્રાત્પર્વતે ગન્ધમાદને । તવ સ્નેહાન્મયાખ્યાતં પ્રવક્તવ્યં ન કસ્યચિત્
પહેલાં ગંધમાદન પર્વત પર ધર્મના મુખેથી આ સાંભળ્યું હતું; તારા પ્રેમથી મેં તને સમજાવ્યું છે—આ બીજાને કહેવું નહિ.
ગુરુમભ્યર્ચ્ય વિધિવદ્વસ્ત્રાલઙ્કારચન્દનૈઃ । પ્રણમ્ય દણ્ડવદ્ભૂમૌ કવચં ધારયેત્સુધીઃ
ગુરુની યોગ્ય રીતે વસ્ત્ર, આભૂષણ અને ચંદનથી પૂજા કરીને, જમીન પર દંડવત્ નમન કરીને, વિદ્વાન પુરુષે આ કવચ ધારણ કરવું.