ત્વં ભદ્રે ગચ્છ વૈકુણ્ઠં તવ ભદ્રં ભવિષ્યતિ । પતિં તમીશ્વરં કૃત્વા મોદસ્વ સુચિરં સુખમ્
હે શુભે, તું વૈકુંઠ જા, તને સદાય શુભતા મળશે. એ પરમેશ્વરને પતિ રૂપે સ્વીકારી, લાંબા સમય સુધી આનંદપૂર્વક સુખ ભોગવી.
લોભમોહકામક્રોધમાનહિંસાવિવર્જિતા । તેજસા ત્વત્સમા લક્ષ્મી રૂપેણ ચ ગુણેન ચ
લોભ, મોહ, કામ, ક્રોધ, અહંકાર અને હિંસા વિના, તેજ, રૂપ અને ગુણમાં તારી સમાન લક્ષ્મી રહેશે.
તયા સાર્ધં તવ પ્રીત્યા શશ્વત્કાલઃ પ્રયાસ્યતિ । ગૌરવં ચ હરિસ્તુલ્યં કરિષ્યતિ દ્વયોરપિ
તારી પ્રીતિથી તે લક્ષ્મી સાથે અનંત સમય સુખથી પસાર થશે; અને હરિ બંનેને સમાન માન આપશે.
પ્રતિવિશ્વેષુ તાં પૂજાં મહતીં ગૌરવાન્વિતામ્ । માઘસ્ય શુક્લપઞ્ચમ્યાં વિદ્યારમ્ભે ચ સુન્દરિ
દરેક લોકમાં, એ મહાન અને માનપૂર્વકની પૂજા, સુંદરે, માઘ મહિનાની શુક્લ પંચમી અને વિદ્યા આરંભે કરવામાં આવશે.
માનવા મનવો દેવા મુનીન્દ્રાશ્ચ મુમુક્ષવઃ । વસવો યોગિનઃ સિદ્ધા નાગા ગન્ધર્વરાક્ષસાઃ
માનવો, મનુઓ, દેવતાઓ, મુક્તિ ઇચ્છનાર મહર્ષિઓ, વસુઓ, યોગીઓ, સિદ્ધો, નાગો, ગંધર્વો અને રાક્ષસો—
મદ્વરેણ કરિષ્યન્તિ કલ્પે કલ્પે લયાવધિ । ભક્તિયુક્તાશ્ચ દત્ત્વા વૈ ચોપચારાણિ ષોડશ
મારા આદેશથી, તેઓ દરેક યુગમાં, પ્રલય સુધી ભક્તિપૂર્વક એ પૂજા કરશે અને સોળ ઉપચાર અર્પણ કરશે.
કણ્વશાખોક્તવિધિના ધ્યાનેન સ્તવનેન ચ । જિતેન્દ્રિયાઃ સંયતાશ્ચ ઘટે ચ પુસ્તકેઽપિ ચ
કણ્વ શાખામાં જણાવેલા વિધાન પ્રમાણે, ધ્યાન અને સ્તુતિથી, જેઓ ઇન્દ્રિયજિત અને સંયમી છે, તેઓ ઘડામાં કે પુસ્તકમાં પણ એ પૂજા કરશે.
કૃત્વા સુવર્ણગુટિકાં ગન્ધચન્દનચર્ચિતામ્ । કવચં તે ગ્રહીષ્યન્તિ કણ્ઠે વા દક્ષિણે ભુજે
સુવર્ણની ગોળી બનાવી, તેને સુગંધિત ચંદનથી ચોળી, તારો કવચ ગળામાં કે જમણા હાથમાં ધારણ કરશે.
પઠિષ્યન્તિ ચ વિદ્વાંસઃ પૂજાકાલે ચ પૂજિતે । ઇત્યુક્ત્વા પૂજયામાસ તાં દેવીં સર્વપૂજિતામ્
વિદ્વાનો પૂજાના સમયે અને પૂજા પછી એનું પાઠ કરશે; આમ કહી, સર્વે પૂજિત દેવીની પૂજા કરી.
તતસ્તત્પૂજનં ચકુર્બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ । અનન્તશ્ચાપિ ધર્મશ્ચ મુનીન્દ્રાઃ સનકાદયઃ
પછી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને અન્યોએ પણ એ પૂજા કરી; અનંત, ધર્મ અને સનકાદિ મહર્ષિઓએ પણ કરી.
સર્વે દેવાશ્ચ મુનયો નૃપાશ્ચ માનવાદયઃ । બભૂવ પૂજિતા નિત્યં સર્વલોકૈઃ સરસ્વતી
બધા દેવો, ઋષિઓ, રાજાઓ અને માનવો—સરસ્વતી સર્વ લોકોથી સદા પૂજિત બની.
નારદ ઉવાચ પૂજાવિધાનં કવચં ધ્યાનં ચાપિ નિરન્તરમ્ । પૂજોપયુક્તં નૈવેદ્યં પુષ્પં ચ ચન્દનાદિકમ્
નારદે કહ્યું: પૂજાવિધિ, કવચ, ધ્યાન, પૂજામાં ઉપયોગી નૈવેદ્ય, ફૂલ અને ચંદન વગેરે—
વદ વેદવિદાં શ્રેષ્ઠ શ્રોતું કૌતૂહલં મમ । વર્તતે હૃદયે શશ્વત્કિમિદં શ્રુતિસુન્દરમ્
હે વેદજ્ઞ શ્રેષ્ઠ, મને હંમેશા હૃદયમાં આ સુંદર ઉપદેશ સાંભળવાની ઉત્સુકતા રહે છે, કૃપા કરીને કહો.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ શૃણુ નારદ વક્ષ્યામિ કણ્વશાખોક્તપદ્ધતિમ્ । જગન્માતુઃ સરસ્વત્યાઃ પૂજાવિધિસમન્વિતામ્
શ્રીનારાયણે કહ્યું: હે નારદ, સાંભળ, હું તને કણ્વ શાખામાં જણાવેલ વિધિ અને જગતજનની સરસ્વતીની પૂજાવિધિ કહું છું.
માઘસ્ય શુક્લપઞ્ચમ્યાં વિદ્યારમ્ભદિનેઽપિ ચ । પૂર્વેઽહ્નિ સમયં કૃત્વા તત્રાહ્નિ સંયતઃ શુચિઃ
માઘ મહિનાની શુક્લ પંચમી કે વિદ્યા આરંભના દિવસે, પૂર્વ દિવસે સમય નક્કી કરી, એ દિવસે સંયમિત અને શુદ્ધ રહેવું.
સ્નાત્વા નિત્યક્રિયાઃ કૃત્વા ઘટં સંસ્થાપ્ય ભક્તિતઃ । સ્વશાખોક્તવિધાનેન તાન્ત્રિકેણાથવા પુનઃ
સ્નાન કરીને, દૈનિક ક્રિયાઓ પૂર્ણ કરી, ભક્તિપૂર્વક ઘડો સ્થાપવો; પોતાની શાખામાં જણાવેલા વિધાન કે તાંત્રિક રીતથી.
ગણેશં પૂર્વમભ્યર્ચ્ય તતોઽભીષ્ટાં પ્રપૂજયેત્ । ધ્યાનેન વક્ષ્યમાણેન ધ્યાત્વા બાહ્યઘટે ધ્રુવમ્
પહેલા ગણેશજીની પૂજા કરી, પછી ઇચ્છિત દેવતાની પૂજા કરવી; જેમ જણાવાશે તેમ ધ્યાન કરી, બહારના ઘડામાં સ્થિરતા પૂર્વક ધ્યાન કરવું.
ધ્યાત્વા પુનઃ ષોડષોપચારેણ પૂજયેદ્ વ્રતી । પૂજોપયુક્તં નૈવેદ્યં યચ્ચ વેદનિરૂપિતમ્
પછી, ધ્યાન કરીને, વ્રતીએ સોળ ઉપચારથી પૂજા કરવી; અને પૂજામાં યોગ્ય નૈવેદ્ય તથા વેદોમાં નિર્ધારિત વસ્તુઓ અર્પણ કરવી.
વક્ષ્યામિ સૌમ્ય તત્કિઞ્ચિદ્યથાધીતં યથાગમમ્ । નવનીતં દધિ ક્ષીરં લાજાંશ્ચ તિલલડ્ડુકમ્
હે સૌમ્ય, હવે હું તને જે શીખ્યું છે અને શાસ્ત્રોમાં જે કહેવામાં આવ્યું છે, તે પ્રમાણે તાજું માખણ, દહીં, દૂધ, લાજ અને તલના લડ્ડુ જેવી ભેટો વિશે કહું છું.
ઇક્ષુમિક્ષુરસં શુક્લવર્ણં પઞ્ચગુડં મધુ । સ્વસ્તિકં શર્કરાં શુક્લધાન્યસ્યાક્ષતમક્ષતમ્
ઈખ, ઈખનો રસ, સફેદ રંગના પાંચ પ્રકારના ગોળ, મધ, પવિત્ર ચોખા, ખાંડ અને અખંડિત સફેદ ધાન્ય.
અચ્છિન્નશુક્લધાન્યસ્ય પૃથુકં શુક્લમોદકમ્ । ઘૃતસૈન્ધવસંયુક્તં હવિષ્યાન્નં યથોદિતમ્
અખંડિત સફેદ ધાન્ય, પોહા, સફેદ મિઠાઈ અને ઘી તથા સૈંધવ મીઠા સાથે બનાવેલું હવનનું અન્ન, જેમ શાસ્ત્રોમાં કહ્યું છે.
યવગોધૂમચૂર્ણાનાં પિષ્ટકં ઘૃતસંયુતમ્ । પિષ્ટકં સ્વસ્તિકસ્યાપિ પક્વરમ્ભાફલસ્ય ચ
યવ અને ઘઉંના લોટમાંથી ઘી સાથે બનાવેલા પિઠા, પવિત્ર ચોખાના પિઠા અને પાકેલા કેરી પણ.
પરમાન્નં ચ સઘૃતં મિષ્ટાન્નં ચ સુધોપમમ્ । નારિકેલં તદુદકં કસેરું મૂલમાર્દ્રકમ્
ઘી સાથેનું પરમન્ન, અમૃત જેવું મીઠું ભાત, નાળિયેર અને તેનું પાણી, તેની ગીરી અને તાજું આદુ.
પક્વરમ્ભાફલં ચારુ શ્રીફલં બદરીફલમ્ । કાલદેશોદ્ભવં ચારુ ફલં શુક્લં ચ સંસ્કતમ્
પાકેલી કેરી, સુંદર બિલ્વફળ, બોર અને જે ફળો યોગ્ય સમય અને સ્થળે ઉત્પન્ન થાય છે, સફેદ અને સારી રીતે તૈયાર થયેલા એવા મનોહર ફળો.
સુગન્ધં શુક્લપુષ્પં ચ સુગન્ધં શુક્લચન્દનમ્ । નવીનં શુક્લવસ્ત્રં ચ શઙ્ખં ચ સુન્દરં મુને
સુગંધિત સફેદ ફૂલો, સુગંધિત સફેદ ચંદન, નવા સફેદ વસ્ત્રો અને સુંદર શંખ, હે મુનિ.
માલ્યં ચ શુક્લપુષ્પાણાં શુક્લહારં ચ ભૂષણમ્ । યાદૃશં ચ શ્રુતૌ ધ્યાનં પ્રશસ્યં શ્રુતિસુન્દરમ્
સફેદ ફૂલોની માળા, સફેદ હાર જેવા આભૂષણો અને શાસ્ત્રોમાં જે ધ્યાન પ્રશંસિત છે, એવું શ્રવણને સુખદ ધ્યાન.
તન્નિબોધ મહાભાગ ભ્રમભઞ્જનકારણમ્ । સરસ્વતીં શુક્લવર્ણાં સસ્મિતાં સુમનોહરામ્
હે મહાભાગ્યશાળી, હવે તે જાણ, જે ભ્રમ દૂર કરે છે: સફેદ વર્ણની, સ્મિતવદન અને અતિ મનોહર સરસ્વતી.
કોટિચન્દ્રપ્રભામુષ્ટપુષ્ટશ્રીયુક્તવિગ્રહામ્ । વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાનાં વીણાપુસ્તકધારિણીમ્
જેનું રૂપ કરોડો ચાંદની જેવી તેજસ્વી, સૌંદર્ય અને વૈભવથી ભરપૂર, અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા વસ્ત્રો પહેરેલી, હાથમાં વીણા અને પુસ્તક ધરાવતી.
રત્નસારેન્દ્રનિર્માણનવભૂષણભૂષિતામ્ । સુપૂજિતાં સુરગણૈર્બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદિભિઃ
મોતી અને સોનાથી બનેલા નવા આભૂષણોથી શોભિત, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત.
વન્દે ભક્ત્યા વન્દિતાં ચ મુનીન્દ્રમનુમાનવૈઃ । એવં ધ્યાત્વા ચ મૂલેન સર્વં દત્ત્વા વિચક્ષણઃ
હું ભક્તિપૂર્વક તેમની વંદના કરું છું, જેમ મહર્ષિ અને મનુષ્યો પણ પૂજે છે; આ રીતે મૂળમાં ધ્યાન કરીને, બધું અર્પણ કર્યા પછી વિદ્વાન—