ન હિ ક્ષમસ્તથાત્મા ચ સૃષ્ટિં સ્રષ્ટું તયા વિના । સર્વશક્તિસ્વરૂપા સા યયા ચ શક્તિમાન્સદા
એ જ રીતે, આત્મા પણ તેના વિના સર્જન કરી શકતો નથી; એ સર્વ શક્તિની સ્વરૂપા છે, જેના દ્વારા શક્તિશાળી હંમેશા શક્તિ પામે છે.
ઐશ્વર્યવચનઃ શશ્ચ ક્તિઃ પરાક્રમ એવ ચ । તત્સ્વરૂપા તયોર્દાત્રી સા શક્તિઃ પરિકીર્તિતા
રાજપદ, બળ અને પરાક્રમ—આ બધાની મૂળભૂત શક્તિ અને બંનેને આપનાર, એ જ શક્તિ કહેવાય છે.
જ્ઞાનં સમૃદ્ધિઃ સમ્પત્તિર્યશશ્ચૈવ બલં ભગઃ । તેન શક્તિર્ભગવતી ભગરૂપા ચ સા સદા
જ્ઞાન, સમૃદ્ધિ, સંપત્તિ, યશ, બળ અને ભાગ્ય—આ બધાથી શક્તિ ભગવાન છે અને હંમેશા ભાગ્યરૂપે પ્રગટ થાય છે.
તયા યુક્તઃ સદાત્મા ચ ભગવાંસ્તેન કથ્યતે । સ ચ સ્વેચ્છામયો દેવઃ સાકારશ્ચ નિરાકૃતિઃ
જે આત્મા હંમેશા તેની સાથે જોડાયેલો છે, તે ભગવાન કહેવાય છે; એ દેવ પોતાની ઇચ્છાથી, રૂપવાળો અને નિરૂપ પણ છે.
તેજોરૂપં નિરાકારં ધ્યાયન્તે યોગિનઃ સદા । વદન્તિ ચ પરં બ્રહ્મ પરમાનન્દમીશ્વરમ્
યોગીઓ હંમેશા તેજરૂપ નિરૂપ પર ધ્યાન ધરે છે; તેઓ તેને પરબ્રહ્મ, પરમ આનંદ અને ઈશ્વર કહે છે.
અદૃશ્યં સર્વદ્રષ્ટારં સર્વજ્ઞં સર્વકારણમ્ । સર્વદં સર્વરૂપં તં વૈષ્ણવાસ્તન્ન મન્વતે
જે અદૃશ્ય છે, સર્વેને જોનાર છે, સર્વજ્ઞ છે, સર્વનું કારણ છે, બધું આપનાર છે અને સર્વરૂપ છે—એવા પરમાત્માને વૈષ્ણવો સ્વીકારતા નથી.
વદન્તિ ચૈવ તે કસ્ય તેજસ્તેજસ્વિના વિના । તેજોમણ્ડલમધ્યસ્થં બ્રહ્મ તેજસ્વિનં પરમ્
તેઓ પૂછે છે: તેજ વિના તેજસ્વી કોણ? પ્રકાશમંડળના મધ્યમાં પરમ તેજસ્વી બ્રહ્મા છે.
સ્વેચ્છામયં સર્વરૂપં સર્વકારણકારણમ્ । અતીવ સુન્દરં રૂપં બિભ્રતં સુમનોહરમ્
જે પોતાની ઇચ્છાથી, સર્વરૂપ, સર્વકારણનું કારણ અને અત્યંત સુંદર તથા મનોહર રૂપ ધારણ કરે છે.
કિશોરવયસં શાન્તં સર્વકાન્તં પરાત્પરમ્ । નવીનનીરદાભાસધામૈકં શ્યામવિગ્રહમ્
યૌવનાવસ્થાવાળો, શાંત, સર્વેને પ્રિય, સર્વોપરી, નવાં મેઘ જેવો શ્યામ રૂપ ધરાવનાર.
શરન્મધ્યાહ્નપદ્મૌઘશોભામોચનલોચનમ્ । મુક્તાચ્છવિવિનિન્દ્યૈકદન્તપંક્તિમનોરમમ્
જ dessen આંખો શરદના મધ્યાહ્નના કમળોથી પણ વધુ સુંદર છે, અને એક પંક્તિમાં દાંત છે જે મુક્તા કરતાં પણ મનમોહક છે.
મયૂરપિચ્છચૂડં ચ માલતીમાલ્યમણ્ડિતમ્ । સુનસં સસ્મિતં કાન્તં ભક્તાનુગ્રહકારણમ્
મોરપાંખના મુકડા અને મોગરાના હારથી શોભિત, સુંદર નાકવાળો, સ્મિતવાળો, મનોહર અને ભક્તો પર કૃપા કરનાર છે.
જ્વલદગ્નિવિશુદ્ધૈકપીતાંશુકસુશોભિતમ્ । દ્વિભુજં મુરલીહસ્તં રત્નભૂષણભૂષિતમ્
પ્રજ્વલિત અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા એક પીળા વસ્ત્રમાં શોભતો, બે હાથવાળો, હાથમાં વાંસળી ધરાવતો અને રત્નોના આભૂષણોથી શોભિત છે.
સર્વાધારં ચ સર્વેશં સર્વશક્તિયુતં વિભુમ્ । સર્વૈશ્વર્યપ્રદં સર્વસ્વતન્ત્રં સર્વમઙ્ગલમ્
જે સર્વનો આધાર, સર્વનો સ્વામી, સર્વશક્તિવાન, સર્વે ઈશ્વરતા આપનાર, સર્વે રીતે સ્વતંત્ર અને સર્વમંગલ છે.
પરિપૂર્ણતમં સિદ્ધં સિદ્ધેશં સિદ્ધિકારકમ્ । ધ્યાયન્તે વૈષ્ણવાઃ શશ્વદ્દેવદેવં સનાતનમ્
સંપૂર્ણ, સિદ્ધ, સિદ્ધોના સ્વામી અને સિદ્ધિ આપનાર એવો દેવ, વૈષ્ણવો હંમેશા એ સનાતન દેવદેવ પર ધ્યાન ધરે છે.
જન્મમૃત્યુજરાવ્યાધિશોકભીતિહરં પરમ્ । બ્રહ્મણો વયસા યસ્ય નિમેષ ઉપચર્યતે
જે જન્મ, મરણ, વૃદ્ધાવસ્થા, રોગ, શોક અને ભયને દૂર કરે છે; જેના માટે બ્રહ્માનો એક પળક ઝપટવું પણ તેની આયુ ગણાય છે.
સ ચાત્મા સ પરં બ્રહ્મ કૃષ્ણ ઇત્યભિધીયતે । કૃષિસ્તદ્ભક્તિવચનો નશ્ચ તદ્દાસ્યવાચકઃ
એ આત્મા, એ પરમ બ્રહ્મા, કૃષ્ણ નામે ઓળખાય છે; 'કૃ' અર્થ છે ભક્તિ અને 'ણ' અર્થ છે તેની સેવા.
ભક્તિદાસ્યપ્રદાતા યઃ સ ચ કૃષ્ણઃ પ્રકીર્તિતઃ । કૃષિશ્ચ સર્વવચનો નકારો બીજમેવ ચ
જે ભગવાન ભક્તિ અને સેવા આપે છે, તેમને કૃષ્ણ કહેવામાં આવે છે. 'કૃષિ' એ સર્વત્ર વપરાતું શબ્દ છે અને 'ણ' એ તેનું મૂળ છે.
સ કૃષ્ણઃ સર્વસ્રષ્ટાઽઽદૌ સિસૃક્ષન્નેક એવ ચ । સૃષ્ટ્યુન્મુખસ્તદંશેન કાલેન પ્રેરિતઃ પ્રભુઃ
એ કૃષ્ણ, બધા જગતના સર્જનહાર, શરૂઆતમાં સર્જન કરવાની ઇચ્છા રાખીને, પોતાના અંશથી અને સમયના પ્રેરણે સર્જન તરફ વળ્યા.
સ્વેચ્છામયઃ સ્વેચ્છયા ચ દ્વિધારૂપો બભૂવ હ । સ્ત્રીરૂપો વામભાગાંશો દક્ષિણાંશઃ પુમાન્સ્મૃતઃ
પોતાની ઇચ્છાથી, એ ભગવાને પોતે બે ભાગમાં સ્વરૂપ ધારણ કર્યું: ડાબા ભાગે સ્ત્રી અને જમણા ભાગે પુરુષ તરીકે ઓળખાયા.
તાં દદર્શ મહાકામી કામાધારાં સનાતનઃ । અતીવ કમનીયા ચ ચારુપઙ્કજસન્નિભામ્
એ શાશ્વત ભગવાન, અત્યંત કામનાથી ભરપૂર, કામના મૂળરૂપ એવી, અતિ સુંદર અને કમળ જેવી કાંતિવાળી તેને જોયા.
ચન્દ્રબિમ્બવિનિન્દ્યૈકનિતમ્બયુગલાં પરામ્ । સુચારુકદલીસ્તમ્ભનિન્દિતશ્રોણિસુન્દરીમ્
એ સ્ત્રીના નિતંબો ચાંદનીની કાંતિને પણ લજાવનારા હતા અને તેના સુંદર જાંઘો કેળાના નાજુક ડાંગરને પણ હરાવી દે તેવા હતા.
શ્રીયુક્તશ્રીફલાકારસ્તનયુગ્મમનોરમામ્ । પુષ્પજુષ્ટાં સુવલિતાં મધ્યક્ષીણાં મનોહરામ્
તેના ઉન્નત અને શ્રીયુક્ત ફળ જેવા સુંદર સ્તન મનને આનંદ આપતા હતા; ફૂલોથી શોભાયમાન, કમરથી પાતળી અને ખૂબ આકર્ષક હતી.
અતીવ સુન્દરીં શાન્તાં સસ્મિતાં વક્રલોચનામ્ । વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધારાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્
એ સ્ત્રી અત્યંત સુંદર, શાંત, હળવી સ્મિતવાળી અને વાંકા નેત્રવાળી હતી; અગ્નિ જેવી શુદ્ધ વસ્ત્રો પહેરેલી અને રત્નોના આભૂષણોથી શોભાયમાન હતી.
શશ્વચ્ચક્ષુશ્ચકોરાભ્યાં પિબન્તીં સતતં મુદા । કૃષ્ણસ્ય મુખચન્દ્રં ચ ચન્દ્રકોટિવિનિન્દિતમ્
ચાંદ્રકાંતિ અને ચકોર જેવી આંખોથી, એ હંમેશા આનંદથી કૃષ્ણના ચહેરા તરફ જુએ છે, જે કરોડો ચાંદ્રથી પણ વધુ તેજસ્વી છે.
કસ્તૂરીબિન્દુના સાર્ધમધશ્ચન્દનબિન્દુના । સમં સિન્દૂરબિન્દું ચ ભાલમધ્યે ચ બિભ્રતીમ્
તેના કપાળના મધ્યમાં કુંકુમનું ટીકું, ઉપર કસ્તૂરીનું ચિહ્ન અને નીચે ચંદનનો તિલક શોભતો હતો.
વક્રિમં કબરીભારં માલતીમાલ્યભૂષિતમ્ । રત્નેન્દ્રસારહારં ચ દધતીં કાન્તકામુકીમ્
તેના વાંકા અને ઘન વાળોમાં માળતીના ફૂલોની વેણી શોભતી હતી; એણે શ્રેષ્ઠ રત્નોની હાર પહેરી હતી, જે તેના પ્રિયને મોહી લે એવી હતી.
કોટિચન્દ્રપ્રભામૃષ્ટપુષ્ટશોભાસમન્વિતામ્ । ગમનેન રાજહંસગજગર્વવિનાશિનીમ્
એના શરીરની કાંતિ કરોડો ચાંદ્રની જેમ તેજસ્વી અને પૂર્ણ હતી; તેની ચાલ રાજહંસ અને હાથીના ગર્વને પણ તોડી નાખે એવી હતી.
દૃષ્ટ્વા તાં તુ તયા સાર્ધં રાસેશો રાસમણ્ડલે । રાસોલ્લાસે સુરસિકો રાસક્રીડાઞ્ચકાર હ
તેને જોઈને, રાસના સ્વામી કૃષ્ણે તેના સાથે રાસમંડળમાં આનંદપૂર્વક રાસક્રીડા કરી.
નાનાપ્રકારશૃઙ્ગારં શૃઙ્ગારો મૂર્તિમાનિવ । ચકાર સુખસમ્ભોગં યાવદ્વૈ બ્રહ્મણો દિનમ્
એ ભગવાને અનેક પ્રકારના પ્રેમભર્યા રમણ કર્યા, જાણે પ્રેમ સ્વયં સાકાર થયો હોય; અને એ આનંદમય મિલન બ્રહ્માના એક દિવસ જેટલું લાંબું ચાલ્યું.
તતઃ સ ચ પરિશ્રાન્તસ્તસ્યા યોનૌ જગત્પિતા । ચકાર વીર્યાધાનં ચ નિત્યાનન્દે શુભક્ષણે
પછી, જ્યારે જગતના પિતા થાકી ગયા, ત્યારે તેમણે એ સ્ત્રીના ગર્ભમાં પોતાના વીર્યનું સંચય કર્યું, એ શાશ્વત આનંદ અને શુભ ક્ષણે.