અધિભૂતાધિદૈવાનાં સત્યભાવાન્નૃપાભવન્ । અથાઽસ્મિન્નેવ કાલે તુ તારકાખ્યો મહસુરઃ
ભૂતમાત્ર અને દેવતાઓ ખરેખર દુઃખી થયા, એ સમયે, હે રાજા, તારક નામનો મહાન અસુર પ્રગટ થયો.
બ્રહ્મદત્તવરો દૈત્યોઽભવત્ત્રૈલોક્યનાયકઃ । શિવૌરસસ્તુ યઃ પુત્રઃ સ તે હન્તા ભવિષ્યતિ
બ્રહ્માએ આપેલા વરથી એ દૈત્ય ત્રણે લોકનો સ્વામી બની ગયો; કહેવાયું કે, શિવના અંશથી જન્મેલો પુત્ર જ તેનો વિનાશ કરશે.
ઇતિ કલ્પિતમૃત્યુઃ સ દેવદેવૈર્મહાસુરઃ । શિવૌરસસુતાભાવાજ્જગર્જ ચ નનન્દ ચ
આ રીતે દેવતાઓએ તેની મૃત્યુ નિશ્ચિત કરી, પણ શિવના પુત્રનો જન્મ ન થયો હોવાથી એ મહાસુર ગર્જના કરીને આનંદ માનતો રહ્યો.
તેન ચોપદ્રુતાઃ સર્વે સ્વસ્થાનાત્પ્રચ્યુતાઃ સુરાઃ । શિવૌરસસુતાભાવાચ્ચિન્તામાપુર્દુરત્યયામ્
એના કારણે બધા દેવતાઓ પરેશાન થઈ પોતાના સ્થાનેથી હટાવી દેવામાં આવ્યા; શિવના પુત્રના અભાવે તેઓ ભારે ચિંતામાં પડી ગયા.
નાઙ્ગના શઙ્કરસ્યાસ્તિ કથં તત્સુતસમ્ભવઃ । અસ્માકં ભાગ્યહીનાનાં કથં કાર્યં ભવિષ્યતિ
શંકરજીની કોઈ પત્ની નથી, તો પુત્ર કેમ જન્મે? અમને તો ભાગ્ય નથી, તો આપણું કામ કેવી રીતે પૂરું થશે?
ઇતિ ચિન્તાતુરાઃ સર્વે જગ્મુર્વૈકુણ્ઠમણ્ડલે । શશંસુર્હરિમેકાન્તે સ ચોપાયં જગાદ હ
આ રીતે ચિંતાથી પીડાઈ બધા વૈકુંઠ લોકે ગયા; તેમણે હરિને એકાંતમાં બધું કહ્યું અને તેમણે ઉપાય બતાવ્યો.
કુતશ્ચિન્તાતુરાઃ સર્વે કામકલ્પદ્રુમા શિવા । જાગર્તિ ભૂવનેશાની મણિદ્વીપાધિવાસિની
તમને બધાને ચિંતા કેમ છે? શિવા, જે કામના વૃક્ષ સમાન છે, જગતની સ્વામિની છે અને મણિદ્વીપમાં નિવાસ કરે છે, તે સદાય જાગૃત છે.
અસ્માકમનયા દેવ તદુપેક્ષાસ્તિ નાન્યથા । શિક્ષૈવેયં જગન્માત્રા કૃતાસ્મચ્છિક્ષણાય ચ
હે દેવતાઓ, આપણું અવગણન તો માતાજી દ્વારા જ થયું છે; આ બધું જગતજનનીએ આપણને શીખ આપવા માટે જ કર્યું છે.
લાલને તાડને માતુર્નાકારુણ્યં યથાર્ભકે । તદ્વદેવ જગન્માતુર્નિયન્ત્ર્યા ગુણદોષયોઃ
જેમ માતા સંતાનને લાડ કરે કે દંડ આપે, પણ કદી દયાની ઉણપ રાખતી નથી, તેમ જગતજનની પણ ગુણ કે દોષ હોય, બધાનું નિયંત્રણ કરે છે.
અપરાધો ભવત્યેવ તનયસ્ય પદે પદે । કોઽપરઃ સહતે લોકે કેવલં માતરં વિના
પુત્ર તો દરેક પગલે ભૂલ કરે છે; દુનિયામાં માતા સિવાય બીજું કોણ સહન કરે છે?
તસ્માદ્યૂયં પરામ્બાં તાં શરણં યાત મા ચિરમ્ । નિર્વ્યાજયા ચિત્તવૃત્ત્યા સા વઃ કાર્યં વિધાસ્યતિ
એથી, તમે બધા જલદી પરમમાતાજીના શરણમાં જાવ; નિષ્કપટ મનથી પ્રાર્થના કરશો તો, માતાજી તમારું કાર્ય નિશ્ચિત રીતે પૂર્ણ કરશે.
ઇત્યાદિશ્ય સુરાન્સર્વાન્મહાવિષ્ણુઃ સ્વજાયયા । સંયુતો નિર્જગામાશુ દેવૈઃ સહ સુરાધિપઃ
આ રીતે બધા દેવતાઓને ઉપદેશ આપીને મહાવિષ્ણુ પોતાની પત્ની સાથે અને દેવતાઓ તથા દેવરાજ સાથે તરત જ નીકળી ગયા.
આજગામ મહાશૈલં હિમવન્તં નગાધિપમ્ । અભવંશ્ચ સુરાઃ સર્વે પુરશ્ચરણકર્મિણઃ
બધા દેવતાઓએ પૂર્વસ્નાન વગેરે વિધિ કરીને મહાન પર્વત, હિમવંતના શિખરાધિપતિ પાસે પહોંચ્યા.
અમ્બાયજ્ઞવિધાનજ્ઞા અમ્બાયજ્ઞં ચ ચક્રિરે । તૃતીયાદિવ્રતાન્યાશુ ચક્રુઃ સર્વે સુરા નૃપ
જેઓ અંબાના યજ્ઞની રીત જાણતા હતા, તેમણે અંબાનો યજ્ઞ કર્યો; અને રાજા, બધા દેવતાઓએ ત્રીજા દિવસે શરૂ થતા ઉપવાસ વગેરે વ્રત ઝડપથી ધારણ કર્યા.
કેચિત્સમાધિનિષ્ણાતાઃ કેચિન્નામપરાયણાઃ । કેચિત્સૂક્તપરાઃ કેચિન્નામપારાયણોત્સુકાઃ
કેટલાક ધ્યાનમાં લીન થયા, કેટલાક નામજપમાં તત્પર રહ્યા, કેટલાક સ્તુતિમાં મન લગાવ્યું અને કેટલાક નામજપ માટે આતુર હતા.
મન્ત્રપારાયણપરાઃ કેચિત્કૃચ્છ્રાદિકારિણઃ । અન્તર્યાગપરાઃ કેચિત્કેચિન્ન્યાસપરાયણાઃ
કેટલાક મંત્રજપમાં તત્પર રહ્યા, કેટલાક કઠિન ઉપવાસ વગેરે કરે છે; કેટલાક આંતરિક પૂજામાં લાગેલા અને કેટલાક ન્યાસ વિધિમાં તત્પર હતા.
હૃલ્લેખયા પરાશક્તેઃ પૂજાં ચક્રુરતન્દ્રિતાઃ । ઇત્યેવં બહુવર્ષાણિ કાલોઽગાજ્જનમેજય
હૃીંBeeja દ્વારા પરાશક્તિની નિરંતર પૂજા કરતા રહ્યા; હે જનમેજય, આ રીતે ઘણા વર્ષો વીતી ગયા.
અકસ્માચ્ચૈત્રમાસીયનવમ્યાં ચ ભૃગોર્દિને । પ્રાદુર્બભૂવ પુરતસ્તન્મહઃ શ્રુતિબોધિતમ્
અચાનક ચૈત્ર માસની શુક્લ નવમીના દિવસે, શુક્રવારે, જે તેજ વેદોમાં વર્ણવાયું છે તે તેમની સામે પ્રગટ થયું.
ચતુર્દિક્ષુ ચતુર્વેદૈર્મૂર્તિમદ્ભિરભિષ્ટુતમ્ । કોટિસૂર્યપ્રતીકાશં ચન્દ્રકોટિસુશીતલમ્
ચારે તરફથી મૂર્તિમાન ચતુર્વેદોએ તેની સ્તુતિ કરી; તે તેજ કરોડો સૂર્ય જેવું તેજસ્વી અને કરોડો ચંદ્ર જેટલું શીતળ હતું.
વિદ્યુત્કોટિસમાનાભમરુણં તત્પરં મહઃ । નૈવ ચોર્ધ્વં ન તિર્યક્ચ ન મધ્યે પરિજગ્રભત્
તે પરમ તેજ કરોડો વીજળી જેવું લાલચટ્ટ હતું; તેને ઉપર, આડું કે વચ્ચે ક્યાંય પકડવું શક્ય નહોતું.
આદ્યન્તરહિતં તત્તુ ન હસ્તાદ્યઙ્ગસંયુતમ્ । ન ચ સ્ત્રીરૂપમથવા ન પુંરૂપમથોભયમ્
તે તેજ આરંભ અને અંત વિહિન હતું, હાથ કે અન્ય અંગો સાથે જોડાયેલું નહોતું; એ સ્ત્રીરૂપ, પુરુષરૂપ કે બંનેરૂપમાં પણ નહોતું.
દીપ્ત્યા પિધાનં નેત્રાણાં તેષામાસીન્મહીપતે । પુનશ્ચ ધૈર્યમાલમ્બ્ય યાવત્તે દદૃશુઃ સુરાઃ
હે રાજા, તેના તેજથી દેવતાઓની આંખો બંધ થઈ ગઈ; પણ પછી ધીરજ રાખીને દેવતાઓએ તેને જોયું.
તાવત્તદેવ સ્ત્રીરૂપેણાભાદ્દિવ્યં મનોહરમ્ । અતીવ રમણીયાઙ્ગીં કુમારીં નવયૌવનામ્
પછી એ તેજ સ્વર્ગીય, મનોહર સ્ત્રીરૂપે પ્રગટ થયું; એના દરેક અંગ અત્યંત સુંદર હતા અને એ નવયૌવનાવસ્થાની કુમારી હતી.
ઉદ્યત્પીનકુચદ્વન્દ્વનિન્દિતામ્ભોજકુડ્મલામ્ । રણત્કિઙ્કિણિકાજાલસિઞ્જન્મઞ્જીરમેખલામ્
એના ઉન્નત અને ગોળ સ્તન કમળની કળીઓને પણ લજાવતાં હતા, અને કમર પર ઝણઝણતાં ઘૂઘરાવાળી સુશોભિત મેખલા હતી.
કનકાઙ્ગદકેયૂરગ્રૈવેયકવિભૂષિતામ્ । અનર્ઘ્યમણિસમ્ભિન્નગલબન્ધવિરાજિતામ્
એના હાથમાં સોનાની વળય, કંગણ અને ગળામાં હાર હતા; એના ગળે અમૂલ્ય મણિઓની ઝાંપરી ઝળહળી રહી હતી.
તનુકેતકસંરાજન્નીલભ્રમરકુન્તલામ્ । નિતમ્બબિમ્બસુભગાં રોમરાજિવિરાજિતામ્
એના વાળ નીલ ભમરા જેવા ઘાટા અને કેતકીના ફૂલો વડે શોભિત હતા; એના નિતંબ સુંદર અને શરીર પર સુક્ષ્મ વાળની રેખા ઝળહળી રહી હતી.
કર્પૂરશકલોન્મિશ્રતામ્બૂલપૂરિતાનનામ્ । કનત્કનકતાટઙ્કવિટઙ્કવદનામ્બુજામ્
એના મુખમાં કપૂરમિશ્રિત પાન ભરેલું હતું અને કમળ જેવા મુખ પર સોનાની ઝાંખી ઝૂમકા ઝળહળી રહ્યા હતા.
અષ્ટમીચન્દ્રબિમ્બાભલલાટામાયતભ્રુવમ્ । રક્તારવિન્દનયનામુન્નસાં મધુરાધરામ્
એનું લલાટ અષ્ટમીના ચંદ્ર જેવું તેજસ્વી હતું, ભ્રૂ લાંબી હતી, આંખો લાલ કમળ જેવી, નાક ઉન્નત અને હોઠ મધુર હતા.
કુન્દકુડ્મલદન્તાગ્રાં મુક્તાહારવિરાજિતામ્ । રત્નસમ્ભિન્નમુકુટાં ચન્દ્રરેખાવતંસિનીમ્
એના દાંત કુન્દના કળા જેવા સફેદ હતા, ગળે મુક્તાની માળા ઝળહળી રહી હતી, મસ્તક પર રત્નજડિત મુકુટ અને ચંદ્રરેખા શોભતી હતી.
મલ્લિકામાલતીમાલાકેશપાશવિરાજિતામ્ । કાશ્મીરબિન્દુનિટિલાં નેત્રત્રયવિલાસિનીમ્
એના વાળમાં મલ્લિકા અને માલતીના હાર શોભતા હતા, કપાળ પર કાશ્મીરનું તિલક હતું અને એ ત્રણે આંખવાળી હતી.