સહસ્રાક્ષૌહિણીયુક્તઃ શરાન્મુઞ્ચંસ્ત્વરાન્વિતઃ । રુરોધ દેવસૈન્યં તદ્યદ્દેવ્યગ્રે સ્થિતં પુરા
હજારો સૈન્ય સાથે અને ઝડપથી બાણો વરસાવતો એ દાનવ, દેવીની સામે ઊભેલા દેવસૈન્યને રોકી દીધું.
તથા વિપ્રગણં ચૈવ રોધયામાસ સર્વતઃ । તતઃ કિલકિલા શબ્દઃ સમભૂદ્દેવમણ્ડલે
એ જ રીતે, દાનવે સર્વત્ર ઋષિગણને પણ ઘેરી લીધા; ત્યારબાદ દેવમંડળમાં ભારે કલકલાટ થયો.
ત્રાહિ ત્રાહીતિ વાક્યાનિ પ્રોચુઃ સર્વે દ્વિજામરાઃ । તતસ્તેજોમયં ચક્રં દેવાનાં પરિતઃ શિવા
બધા ઋષિઓ અને દેવતાઓ બોલી ઉઠ્યા: 'બચાવો, બચાવો!' ત્યારે દેવીઓની રક્ષા માટે શિવાએ ચારે બાજુ તેજસ્વી ચક્ર રચ્યું.
ચકાર રક્ષણાર્થાય સ્વયં તસ્માદ્ બહિઃ સ્થિતા । તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં દેવ્યા દૈત્યસ્ય ચોભયોઃ
દેવી પોતે બહાર ઊભી રહીને દેવતાઓની રક્ષા માટે એ ચક્ર બનાવ્યું; ત્યારબાદ દેવી અને દાનવ વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું.
શરવર્ષસમાચ્છન્નં સૂર્યમણ્ડલમદ્ભુતમ્ । પરસ્પરશરોદ્ઘર્ષસમુદ્ભૂતાગ્નિસુપ્રભમ્
અદભુત રીતે તીક્ષ્ણ બાણોના વરસાદથી સૂર્યમંડળ ઢંકાઈ ગયું, અને બાણો એકબીજા સાથે અથડાતા, તેટલી જ્વાળાઓથી આખું આકાશ તેજસ્વી બન્યું.
કઠોરજ્યાટણત્કારબધિરીકૃતદિક્તટમ્ । તતો દેવીશરીરાત્તુ નિર્ગતાસ્તીવ્રશક્તયઃ
કઠોર ધનુષ્યની તાણની ધ્વનિએ ચારે દિશાઓ બહેરી કરી દીધી, અને પછી દેવીના શરીરમાંથી અત્યંત તીવ્ર શક્તિઓ બહાર આવી.
કાલિકા તારિણી બાલા ત્રિપુરા ભૈરવી રમા । બગલા ચૈવ માતઙ્ગી તથા ત્રિપુરસુન્દરી
કાળિકા, તારિણી, બાલા, ત્રિપુરા, ભૈરવી, રમા, બગલા, માતંગી અને ત્રિપુરાસુંદરી પ્રગટ થઈ.
કામાક્ષી તુલજા દેવી જમ્ભિની મોહિની તથા । છિન્નમસ્તા ગુહ્યકાલી દશસાહસ્રબાહુકા
કામાક્ષી, તુલજા દેવી, જંભિની, મોહિની, છિન્નમસ્તા, ગુહ્યકાલી અને દસ હજાર ભુજાવાળી દેવી પણ અવતર્યા.
દ્વાત્રિંશચ્છક્તયશ્ચાન્યાશ્ચતુષ્ષષ્ટિમિતાઃ પરાઃ । અસંખ્યાતાસ્તતો દેવ્યઃ સમુદ્ભૂતાસ્તુ સાયુધાઃ
અન્ય બત્રીસ શક્તિઓ, ચોસઠ શ્રેષ્ઠ શક્તિઓ અને પછી અનગણિત દેવીઓ, બધા શસ્ત્રધારી બનીને પ્રગટ થયા.
મૃદઙ્ગશઙ્ખવીણાદિનાદિતં સઙ્ગરસ્થલમ્ । શક્તિભિર્દૈત્યસૈન્યે તુ નાશિતેઽક્ષૌહિણીશતે
મૃદંગ, શંખ, વીણા અને અન્ય વાદ્યોના નાદથી યુદ્ધભૂમિ ગૂંજી ઉઠી, અને શક્તિઓએ દૈત્યસેનાના સો વિભાગોનો નાશ કર્યો.
અગ્રેસરઃ સમભવદ્દુર્ગમો વાહિનીપતિઃ । શક્તિભિઃ સહ યુદ્ધં ચ ચકાર પ્રથમં રિપુઃ
દુર્ગમ દળપતિ આગળ વધ્યો અને દુશ્મનોએ પ્રથમવાર શક્તિઓ સાથે યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
મહદ્યુદ્ધં સમભવદ્યત્રાભૂદ્રક્તવાહિની । અક્ષૌહિણ્યસ્તુ તાઃ સર્વા વિનષ્ટા દશભિર્દિનૈઃ
ત્યાં મહાન યુદ્ધ થયું, જ્યાં લોહીની નદી વહેતી હતી; એ તમામ સેનાઓ દસ દિવસમાં નાશ પામી.
તત એકાદશે પ્રાપ્તે દિને પરમદારુણે । રક્તમાલ્યામ્બરધરો રક્તગન્ધાનુલેપનઃ
પછી અગિયારમો દિવસ આવ્યો, જે અત્યંત ભયાનક હતો; તે લાલ માળા અને વસ્ત્રો પહેરી, લાલ ચંદન લગાવીને પ્રગટ થયો.
કૃત્વોત્સવં મહાન્તં તુ યુદ્ધાય રથસંસ્થિતઃ । સંરમ્ભેણૈવ મહતા શક્તીઃ સર્વા વિજિત્ય ચ
મોટો ઉત્સવ ઉજવીને, તે રથમાં ચઢીને યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યો, અને ભારે ઉગ્રતાથી બધી શક્તિઓને જીત્યા પછી,
મહાદેવીરથાગ્રે તુ સ્વરથં સંન્યવેશયત્ । તતોઽભવન્મહદ્યુદ્ધં દેવ્યા દૈત્યસ્ય ચોભયોઃ
મહાદેવીના રથની સામે પોતાનું રથ મૂકી દીધું; ત્યારબાદ દેવી અને દૈત્ય વચ્ચે મહાન યુદ્ધ શરૂ થયું.
પ્રહરદ્વયપર્યન્તં હૃદયત્રાસકારકમ્ । તતઃ પઞ્ચદશાત્યુગ્રબાણાન્દેવી મુમોચ હ
બે પહોર સુધી યુદ્ધ ચાલ્યું, જે સૌના હૃદયમાં ભય પેદા કરતું હતું; પછી દેવીએ પંદર અત્યંત ભયાનક બાણ છોડ્યા.
ચતુર્ભિશ્ચતુરો વાહાન્બાણેનૈકેન સારથિમ્ । દ્વાભ્યાં નેત્રે ભુજૌ દ્વાભ્યાં ધ્વજમેકેન પત્રિણા
દેવીએ ચાર બાણોથી ચાર ઘોડાઓને, એક બાણથી સારથીને, બે બાણોથી આંખોને, બે બાણોથી હાથોને અને એક બાણથી ધ્વજને ઘાયલ કર્યા.
પઞ્ચભિર્હૃદયં તસ્ય વિવ્યાધ જગદમ્બિકા । તતો વમન્ સ રુધિરં મમાર પુર ઈશિતુઃ
પાંચ બાણોથી જગદંબિકાએ તેનું હૃદય ભેદી નાખ્યું; ત્યારબાદ તે લોહી ઉગળીને તુરંત મરી ગયો.
તસ્ય તેજસ્તુ નિર્ગત્ય દેવીરૂપે વિવેશ હ । હતે તસ્મિન્મહાવીર્યે શાન્તમાસીજ્જગત્ત્રયમ્
તેની તેજસ્વિતા બહાર આવી અને દેવીના સ્વરૂપમાં પ્રવેશી ગઈ; એ મહાન વીરના મૃત્યુ પછી ત્રણેય લોક શાંત થઈ ગયા.
તતો બ્રહ્માદયઃ સર્વે તુષ્ટુવુર્જગદમ્બિકામ્ । પુરસ્કૃત્ય હરીશાનૌ ભક્ત્યા ગદ્ગદયા ગિરા
પછી બ્રહ્મા અને બધા દેવતાઓએ હરિ અને ઈશાનને આગળ રાખીને, ભક્તિભર્યા ગળાથી જગદંબિકાની સ્તુતિ કરી.
દેવા ઊચુઃ જગદ્ભ્રમવિવર્તૈકકારણે પરમેશ્વરિ । નમઃ શાકમ્ભરિ શિવે નમસ્તે શતલોચને
દેવતાઓએ કહ્યું: હે પરમેશ્વરી, જગતની મોહમાયાનું એકમાત્ર કારણ, હે શાકંભરી, હે શિવા, હે શતલોચને, અમારો વંદન સ્વીકારો.
સર્વોપનિષદુદ્ઘુષ્ટે દુર્ગમાસુરનાશિનિ । નમો માયેશ્વરિ શિવે પઞ્ચકોશાન્તરસ્થિતે
બધી ઉપનિષદોમાં ગુંજાતી, દુર્ગમ દૈત્યનો નાશ કરનારી, હે માયેશ્વરી, હે શિવા, પાંચ કોશમાં નિવાસ કરતી, તને નમન છે.
ચેતસા નિર્વિકલ્પેન યાં ધ્યાયન્તિ મુનીશ્વરાઃ । પ્રણવાર્થસ્વરૂપાં તાં ભજામો ભુવનેશ્વરીમ્
અવિચલ મનથી જેમ મહાન ઋષિઓ ધ્યાન કરે છે, જેમનું સાચું સ્વરૂપ પવિત્ર 'ઓમ'ના અર્થરૂપ છે, એવી સમગ્ર જગતની માલિકી પરમેશ્વરીનું અમે ભક્તિપૂર્વક સ્મરણ કરીએ છીએ.
અનન્તકોટિબ્રહ્માણ્ડજનનીં દિવ્યવિગ્રહામ્ । બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદિજનનીં સર્વભાવૈર્નતા વયમ્
અનંત કરોડો બ્રહ્માંડોની માતા, દિવ્ય રૂપ ધરાવનારી, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને અન્ય દેવતાઓની પણ જનની એવી દેવીને અમે સર્વાંગીન ભક્તિથી નમન કરીએ છીએ.
કઃ કુર્યાત્પામરાન્દૃષ્ટ્વા રોદનં સકલેશ્વરઃ । સદયાં પરમેશાનીં શતાક્ષીં માતરં વિના
દયાળુ પરમેશ્વરી, શતાક્ષી માતા વિના, સર્વના ઈશ્વર ordinary લોકોનું દુઃખ જોઈને રડે નહીં, એવું કોણ છે?
વ્યાસ ઉવાચ - ઇતિ સ્તુતા સુરૈર્દેવી બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદિભિર્વરૈઃ । પૂજિતા વિવિધૈર્દ્રવ્યૈઃ સન્તુષ્ટાભૂચ્ચ તત્ક્ષણે
વ્યાસ કહે છે: બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને અન્ય દેવતાઓએ વિવિધ ઉપહારોથી દેવીને સ્તુતિ કરી; અને તે ક્ષણે જ દેવી પ્રસન્ન થઈ.
પ્રસન્ના સા તદા દેવી વેદાનાહૃત્ય સા દદૌ । બ્રાહ્મણેભ્યો વિશેષેણ પ્રોવાચ પિકભાષિણી
પછી પ્રસન્ન થયેલી દેવીએ વેદોને લાવી, ખાસ કરીને બ્રાહ્મણોને આપ્યા અને કોકિલા જેવી મીઠી વાણીમાં બોલી.
મમેયં તનુરુત્કૃષ્ટા પાલનીયા વિશેષતઃ । યયા વિનાનર્થ એષ જાતો દૃષ્ટોઽધુનૈવ હિ
મારું આ શરીર સર્વોત્તમ છે અને ખાસ સંભાળવું જોઈએ; કારણ કે આ શરીર વિના જે દુઃખ આવ્યું છે, તે હવે તમે જોઈ લીધું છે.
પૂજ્યાહં સર્વદા સેવ્યા યુષ્માભિઃ સર્વદૈવ હિ । નાતઃ પરતરં કિઞ્ચિત્કલ્યાણાયોપદિશ્યતે
તમારે હંમેશા મને પૂજવી અને સેવા કરવી જોઈએ; કલ્યાણ માટે આથી વધુ કંઈ ઉપદેશ આપવું શક્ય નથી.
પઠનીયં મમૈતદ્ધિ માહાત્મ્યં સર્વદોત્તમમ્ । તેન તુષ્ટા ભવિષ્યામિ હરિષ્યામિ તથાપદઃ
મારું આ સર્વોત્તમ મહાત્મ્ય હંમેશા વાંચવું જોઈએ; આવું કરવાથી હું પ્રસન્ન થઈશ અને દુઃખો દૂર કરીશ.