દુઃખિતાન્વીક્ષ્ય સકલાન્નેત્રાશ્રૂણિ વિમુઞ્ચતી । તર્પિતાસ્તેન તે લોકા ઓષધ્યઃ સકલા અપિ
બધા દુઃખી જીવોને જોઈને દેવીની આંખોમાંથી અશ્રુ વહ્યા; એ અશ્રુથી બધા લોક અને સર્વ ઔષધિઓ તૃપ્ત થઈ ગયા.
નદીનદપ્રવાહાસ્તૈર્જલૈઃ સમભવન્નૃપ । નિલીય સંસ્થિતાઃ પૂર્વં સુરાસ્તે નિર્ગતા બહિઃ
એ જળથી નદીઓ અને નાળાઓ સર્જાયા, રાજા. જે દેવતાઓ પહેલાં છુપાયા હતા, તેઓ બહાર આવી ગયા.
મિલિત્વા સસુરા વિપ્રા દેવીં સમભિતુષ્ટુવુઃ । નમો વેદાન્તવેદ્યે તે નમો બ્રહ્મસ્વરૂપિણિ
દેવતાઓ અને ઋષિઓ ભેગા થઈને દેવીની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા: 'વેદાંતથી ઓળખાતી, બ્રહ્મસ્વરૂપે, તમને વંદન છે.'
સ્વમાયયા સર્વજગદ્વિધાત્ર્યૈ તે નમો નમઃ । ભક્તકલ્પદ્રુમે દેવિ ભક્તાર્થં દેહધારિણિ
'તમારી માયાથી સર્વ જગતની સર્જનહાર દેવી, ભક્તો માટે કલ્પવૃક્ષ સમાન અને ભક્તોની خاطر શરીર ધારણ કરનાર, તમને વારંવાર વંદન છે.'
નિત્યતૃપ્તે નિરુપમે ભુવનેશ્વરિ તે નમઃ । અસ્મચ્છાન્ત્યર્થમતુલં લોચનાનાં સહસ્રકમ્
'નિત્ય તૃપ્ત, અનુપમ, જગતની સ્વામી, તમને વંદન છે. અમારી શાંતિ માટે તમે હજારો આંખો ધારણ કરી છે.'
ત્વયા યતો ધૃતં દેવિ શતાક્ષી ત્વં તતો ભવ । ક્ષુધયા પીડિતા માતઃ સ્તોતું શક્તિર્ન ચાસ્તિ નઃ
'દેવી, તમે આ આંખો ધારણ કરી છે એટલે તમને શતાક્ષી કહે છે. માતા, અમને ભૂખે તકલીફ છે, અને અમે તમને સ્તુતિ કરવાની શક્તિ નથી રાખતા.'
કૃપાં કુરુ મહેશાનિ વેદાનપ્યાહરામ્બિકે । વ્યાસ ઉવાચ - ઇતિ તેષાં વચઃ શ્રુત્વા શાકાન્સ્વકરસંસ્થિતાન્
'મહાદેવી, કૃપા કરો, વેદોની માતા, અમને વેદો પાછા આપો.' વ્યાસજી કહે છે: તેમનાં વચન સાંભળી, દેવીએ પોતાના સામે રાખેલા શાકભાજી લીધાં.
સ્વાદૂનિ ફલમૂલાનિ ભક્ષણાર્થં દદૌ શિવા । નાનાવિધાનિ ચાન્નાનિ પશુભોજ્યાનિ યાનિ ચ
શુભદાયિ દેવીએ મીઠાં ફળ અને મૂળ ભોજન માટે આપ્યાં, અને અનેક પ્રકારના ખોરાક પણ આપ્યાં, જેમાં પશુઓ માટે યોગ્ય ભોજન પણ હતું.
કામ્યાનન્તરસૈર્યુક્તાન્યાનવીનોદ્ભવં દદૌ । શાકમ્ભરીતિ નામાપિ તદ્દિનાત્સમભૂન્નૃપ
દેવીએ ઇચ્છિત અને વિવિધ સ્વાદવાળું ભોજન, તેમજ પોતાના શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું અન્ન આપ્યું; એ દિવસથી તેમને શાકંભરી નામ મળ્યું.
તતઃ કોલાહલે જાતે દૂતવાક્યેન બોધિતઃ । સસૈન્યઃ સાયુધો યોદ્ધું દુર્ગમાખ્યોઽસુરો યયૌ
પછી જ્યારે ભારે ગબડાટ થયો, દૂતના સંદેશથી જાણીને દુર્ગમ નામનો દાનવ પોતાના સૈન્ય અને શસ્ત્રો સાથે યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યો.
સહસ્રાક્ષૌહિણીયુક્તઃ શરાન્મુઞ્ચંસ્ત્વરાન્વિતઃ । રુરોધ દેવસૈન્યં તદ્યદ્દેવ્યગ્રે સ્થિતં પુરા
હજારો સૈન્ય સાથે અને ઝડપથી બાણો વરસાવતો એ દાનવ, દેવીની સામે ઊભેલા દેવસૈન્યને રોકી દીધું.
તથા વિપ્રગણં ચૈવ રોધયામાસ સર્વતઃ । તતઃ કિલકિલા શબ્દઃ સમભૂદ્દેવમણ્ડલે
એ જ રીતે, દાનવે સર્વત્ર ઋષિગણને પણ ઘેરી લીધા; ત્યારબાદ દેવમંડળમાં ભારે કલકલાટ થયો.
ત્રાહિ ત્રાહીતિ વાક્યાનિ પ્રોચુઃ સર્વે દ્વિજામરાઃ । તતસ્તેજોમયં ચક્રં દેવાનાં પરિતઃ શિવા
બધા ઋષિઓ અને દેવતાઓ બોલી ઉઠ્યા: 'બચાવો, બચાવો!' ત્યારે દેવીઓની રક્ષા માટે શિવાએ ચારે બાજુ તેજસ્વી ચક્ર રચ્યું.
ચકાર રક્ષણાર્થાય સ્વયં તસ્માદ્ બહિઃ સ્થિતા । તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં દેવ્યા દૈત્યસ્ય ચોભયોઃ
દેવી પોતે બહાર ઊભી રહીને દેવતાઓની રક્ષા માટે એ ચક્ર બનાવ્યું; ત્યારબાદ દેવી અને દાનવ વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું.
શરવર્ષસમાચ્છન્નં સૂર્યમણ્ડલમદ્ભુતમ્ । પરસ્પરશરોદ્ઘર્ષસમુદ્ભૂતાગ્નિસુપ્રભમ્
અદભુત રીતે તીક્ષ્ણ બાણોના વરસાદથી સૂર્યમંડળ ઢંકાઈ ગયું, અને બાણો એકબીજા સાથે અથડાતા, તેટલી જ્વાળાઓથી આખું આકાશ તેજસ્વી બન્યું.
કઠોરજ્યાટણત્કારબધિરીકૃતદિક્તટમ્ । તતો દેવીશરીરાત્તુ નિર્ગતાસ્તીવ્રશક્તયઃ
કઠોર ધનુષ્યની તાણની ધ્વનિએ ચારે દિશાઓ બહેરી કરી દીધી, અને પછી દેવીના શરીરમાંથી અત્યંત તીવ્ર શક્તિઓ બહાર આવી.
કાલિકા તારિણી બાલા ત્રિપુરા ભૈરવી રમા । બગલા ચૈવ માતઙ્ગી તથા ત્રિપુરસુન્દરી
કાળિકા, તારિણી, બાલા, ત્રિપુરા, ભૈરવી, રમા, બગલા, માતંગી અને ત્રિપુરાસુંદરી પ્રગટ થઈ.
કામાક્ષી તુલજા દેવી જમ્ભિની મોહિની તથા । છિન્નમસ્તા ગુહ્યકાલી દશસાહસ્રબાહુકા
કામાક્ષી, તુલજા દેવી, જંભિની, મોહિની, છિન્નમસ્તા, ગુહ્યકાલી અને દસ હજાર ભુજાવાળી દેવી પણ અવતર્યા.
દ્વાત્રિંશચ્છક્તયશ્ચાન્યાશ્ચતુષ્ષષ્ટિમિતાઃ પરાઃ । અસંખ્યાતાસ્તતો દેવ્યઃ સમુદ્ભૂતાસ્તુ સાયુધાઃ
અન્ય બત્રીસ શક્તિઓ, ચોસઠ શ્રેષ્ઠ શક્તિઓ અને પછી અનગણિત દેવીઓ, બધા શસ્ત્રધારી બનીને પ્રગટ થયા.
મૃદઙ્ગશઙ્ખવીણાદિનાદિતં સઙ્ગરસ્થલમ્ । શક્તિભિર્દૈત્યસૈન્યે તુ નાશિતેઽક્ષૌહિણીશતે
મૃદંગ, શંખ, વીણા અને અન્ય વાદ્યોના નાદથી યુદ્ધભૂમિ ગૂંજી ઉઠી, અને શક્તિઓએ દૈત્યસેનાના સો વિભાગોનો નાશ કર્યો.
અગ્રેસરઃ સમભવદ્દુર્ગમો વાહિનીપતિઃ । શક્તિભિઃ સહ યુદ્ધં ચ ચકાર પ્રથમં રિપુઃ
દુર્ગમ દળપતિ આગળ વધ્યો અને દુશ્મનોએ પ્રથમવાર શક્તિઓ સાથે યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
મહદ્યુદ્ધં સમભવદ્યત્રાભૂદ્રક્તવાહિની । અક્ષૌહિણ્યસ્તુ તાઃ સર્વા વિનષ્ટા દશભિર્દિનૈઃ
ત્યાં મહાન યુદ્ધ થયું, જ્યાં લોહીની નદી વહેતી હતી; એ તમામ સેનાઓ દસ દિવસમાં નાશ પામી.
તત એકાદશે પ્રાપ્તે દિને પરમદારુણે । રક્તમાલ્યામ્બરધરો રક્તગન્ધાનુલેપનઃ
પછી અગિયારમો દિવસ આવ્યો, જે અત્યંત ભયાનક હતો; તે લાલ માળા અને વસ્ત્રો પહેરી, લાલ ચંદન લગાવીને પ્રગટ થયો.
કૃત્વોત્સવં મહાન્તં તુ યુદ્ધાય રથસંસ્થિતઃ । સંરમ્ભેણૈવ મહતા શક્તીઃ સર્વા વિજિત્ય ચ
મોટો ઉત્સવ ઉજવીને, તે રથમાં ચઢીને યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યો, અને ભારે ઉગ્રતાથી બધી શક્તિઓને જીત્યા પછી,
મહાદેવીરથાગ્રે તુ સ્વરથં સંન્યવેશયત્ । તતોઽભવન્મહદ્યુદ્ધં દેવ્યા દૈત્યસ્ય ચોભયોઃ
મહાદેવીના રથની સામે પોતાનું રથ મૂકી દીધું; ત્યારબાદ દેવી અને દૈત્ય વચ્ચે મહાન યુદ્ધ શરૂ થયું.
પ્રહરદ્વયપર્યન્તં હૃદયત્રાસકારકમ્ । તતઃ પઞ્ચદશાત્યુગ્રબાણાન્દેવી મુમોચ હ
બે પહોર સુધી યુદ્ધ ચાલ્યું, જે સૌના હૃદયમાં ભય પેદા કરતું હતું; પછી દેવીએ પંદર અત્યંત ભયાનક બાણ છોડ્યા.
ચતુર્ભિશ્ચતુરો વાહાન્બાણેનૈકેન સારથિમ્ । દ્વાભ્યાં નેત્રે ભુજૌ દ્વાભ્યાં ધ્વજમેકેન પત્રિણા
દેવીએ ચાર બાણોથી ચાર ઘોડાઓને, એક બાણથી સારથીને, બે બાણોથી આંખોને, બે બાણોથી હાથોને અને એક બાણથી ધ્વજને ઘાયલ કર્યા.
પઞ્ચભિર્હૃદયં તસ્ય વિવ્યાધ જગદમ્બિકા । તતો વમન્ સ રુધિરં મમાર પુર ઈશિતુઃ
પાંચ બાણોથી જગદંબિકાએ તેનું હૃદય ભેદી નાખ્યું; ત્યારબાદ તે લોહી ઉગળીને તુરંત મરી ગયો.
તસ્ય તેજસ્તુ નિર્ગત્ય દેવીરૂપે વિવેશ હ । હતે તસ્મિન્મહાવીર્યે શાન્તમાસીજ્જગત્ત્રયમ્
તેની તેજસ્વિતા બહાર આવી અને દેવીના સ્વરૂપમાં પ્રવેશી ગઈ; એ મહાન વીરના મૃત્યુ પછી ત્રણેય લોક શાંત થઈ ગયા.
તતો બ્રહ્માદયઃ સર્વે તુષ્ટુવુર્જગદમ્બિકામ્ । પુરસ્કૃત્ય હરીશાનૌ ભક્ત્યા ગદ્ગદયા ગિરા
પછી બ્રહ્મા અને બધા દેવતાઓએ હરિ અને ઈશાનને આગળ રાખીને, ભક્તિભર્યા ગળાથી જગદંબિકાની સ્તુતિ કરી.