સમુદ્ધર મહેશાનિ સંકટાત્પરમોત્થિતાત્ । જીવનેન વિનાસ્માકં કથં સ્યાત્સ્થિતિરમ્બિકે
મહેશાની, અમને આ ભયાનક સંકટમાંથી બહાર કાઢો; અંબિકા, જીવ્યા વિના અમારું જીવન કેવી રીતે ચાલે?
પ્રસીદ ત્વં મહેશાનિ પ્રસીદ જગદમ્બિકે । અનન્તકોટિબ્રહ્માણ્ડનાયિકે તે નમો નમઃ
મહેશાની, કૃપા કરો, જગદંબિકા, કૃપા કરો; અનંત કરોડો બ્રહ્માંડની સ્વામિની, અમે તમને વારંવાર નમન કરીએ છીએ.
નમઃ કૂટસ્થરૂપાયૈ ચિદ્રૂપાયૈ નમો નમઃ । નમો વેદાન્તવેદ્યાયૈ ભુવનેશ્યૈ નમો નમઃ
અવિચલ સ્વરૂપ ધરાવનારીને નમન, ચૈતન્ય સ્વરૂપા માતાજીને નમન; વેદાંતથી ઓળખાય તેવી અને જગતની માલિકાને નમન.
નેતિ નેતીતિ વાક્યૈર્યા બોધ્યતે સકલાગમૈઃ । તાં સર્વકારણાં દેવીં સર્વભાવેન સન્નતાઃ
‘આ નથી, એ નથી’ એવા વાક્યો દ્વારા સર્વ શાસ્ત્રો જેની ઓળખ આપે છે, એ સર્વનું કારણ એવી દેવીને અમે સર્વાંગીથી વંદન કરીએ છીએ.
ઇતિ સમ્પ્રાર્થિતા દેવી ભુવનેશી મહેશ્વરી । અનન્તાક્ષિમયં રૂપં દર્શયામાસ પાર્વતી
આ રીતે પ્રાર્થના કરતા, જગતની માલિકા, મહેશ્વરી પાર્વતીએ અનંત આંખોવાળું પોતાનું રૂપ દર્શાવ્યું.
નીલાઞ્જનસમપ્રખ્યં નીલપદ્માયતેક્ષણમ્ । સુકર્કશસમોત્તુઙ્ગવૃત્તપીનઘનસ્તનમ્
એમનું રૂપ કાજળ જેવી શ્યામ, નેત્રો નીલ કમળ જેવા, અને એમના ઉન્નત, ગોળ અને મજબૂત સ્તન શ્રેષ્ઠ હાથીથી પણ વિશાળ હતા.
બાણમુષ્ટિં ચ કમલં પુષ્પપલ્લવમૂલકાન્ । શાકાદીન્ફલસંયુક્તાનનન્તરસસંયુતાન્
દેવીના હાથમાં તીક્ષ્ણ બાણો, કમળનું ફૂલ, કોમળ કૂંપળો અને મૂળ, તેમજ ફળો સાથે વિવિધ શાકભાજી હતી, અને એ બધું વિવિધ સ્વાદથી ભરપૂર હતું.
ક્ષુત્તૃડ્જરાપહાન્ હસ્તૈર્બિભ્રતી ચ મહાધનુઃ । સર્વસૌન્દર્યસારં તદ્રૂપં લાવણ્યશોભિતમ્
દેવીના હાથમાં મહાન ધનુષ્ય હતું, જે ભૂખ, તરસ અને રોગ દૂર કરતું હતું. તેમનું રૂપ સર્વ સૌંદર્યનું સાર હતું અને લાવણ્યથી તેજસ્વી લાગતું હતું.
કોટિસૂર્યપ્રતીકાશં કરુણારસસાગરમ્ । દર્શયિત્વા જગદ્ધાત્રી સાનન્તનયનોદ્ભવા
દેવીનું રૂપ કરોડો સૂર્ય જેટલું તેજવંત હતું, અને તે દયા અને કરુણાથી ભરપૂર હતી. અનંત આંખોથી જન્મેલી જગતની માતાએ પોતાનું દર્શન આપ્યું.
મોચયામાસ લોકેષુ વારિધારાં સહસ્રશઃ । નવરાત્રં મહાવૃષ્ટિરભૂન્નેત્રોદ્ભવૈર્જલૈઃ
દેવીએ દુનિયામાં હજારો ધારા વડે પાણીની વરસાદ વરસાવી, અને નવ રાત્રિ સુધી તેમની આંખોમાંથી નીકળેલા જળથી ભારે વરસાદ થયો.
દુઃખિતાન્વીક્ષ્ય સકલાન્નેત્રાશ્રૂણિ વિમુઞ્ચતી । તર્પિતાસ્તેન તે લોકા ઓષધ્યઃ સકલા અપિ
બધા દુઃખી જીવોને જોઈને દેવીની આંખોમાંથી અશ્રુ વહ્યા; એ અશ્રુથી બધા લોક અને સર્વ ઔષધિઓ તૃપ્ત થઈ ગયા.
નદીનદપ્રવાહાસ્તૈર્જલૈઃ સમભવન્નૃપ । નિલીય સંસ્થિતાઃ પૂર્વં સુરાસ્તે નિર્ગતા બહિઃ
એ જળથી નદીઓ અને નાળાઓ સર્જાયા, રાજા. જે દેવતાઓ પહેલાં છુપાયા હતા, તેઓ બહાર આવી ગયા.
મિલિત્વા સસુરા વિપ્રા દેવીં સમભિતુષ્ટુવુઃ । નમો વેદાન્તવેદ્યે તે નમો બ્રહ્મસ્વરૂપિણિ
દેવતાઓ અને ઋષિઓ ભેગા થઈને દેવીની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા: 'વેદાંતથી ઓળખાતી, બ્રહ્મસ્વરૂપે, તમને વંદન છે.'
સ્વમાયયા સર્વજગદ્વિધાત્ર્યૈ તે નમો નમઃ । ભક્તકલ્પદ્રુમે દેવિ ભક્તાર્થં દેહધારિણિ
'તમારી માયાથી સર્વ જગતની સર્જનહાર દેવી, ભક્તો માટે કલ્પવૃક્ષ સમાન અને ભક્તોની خاطر શરીર ધારણ કરનાર, તમને વારંવાર વંદન છે.'
નિત્યતૃપ્તે નિરુપમે ભુવનેશ્વરિ તે નમઃ । અસ્મચ્છાન્ત્યર્થમતુલં લોચનાનાં સહસ્રકમ્
'નિત્ય તૃપ્ત, અનુપમ, જગતની સ્વામી, તમને વંદન છે. અમારી શાંતિ માટે તમે હજારો આંખો ધારણ કરી છે.'
ત્વયા યતો ધૃતં દેવિ શતાક્ષી ત્વં તતો ભવ । ક્ષુધયા પીડિતા માતઃ સ્તોતું શક્તિર્ન ચાસ્તિ નઃ
'દેવી, તમે આ આંખો ધારણ કરી છે એટલે તમને શતાક્ષી કહે છે. માતા, અમને ભૂખે તકલીફ છે, અને અમે તમને સ્તુતિ કરવાની શક્તિ નથી રાખતા.'
કૃપાં કુરુ મહેશાનિ વેદાનપ્યાહરામ્બિકે । વ્યાસ ઉવાચ - ઇતિ તેષાં વચઃ શ્રુત્વા શાકાન્સ્વકરસંસ્થિતાન્
'મહાદેવી, કૃપા કરો, વેદોની માતા, અમને વેદો પાછા આપો.' વ્યાસજી કહે છે: તેમનાં વચન સાંભળી, દેવીએ પોતાના સામે રાખેલા શાકભાજી લીધાં.
સ્વાદૂનિ ફલમૂલાનિ ભક્ષણાર્થં દદૌ શિવા । નાનાવિધાનિ ચાન્નાનિ પશુભોજ્યાનિ યાનિ ચ
શુભદાયિ દેવીએ મીઠાં ફળ અને મૂળ ભોજન માટે આપ્યાં, અને અનેક પ્રકારના ખોરાક પણ આપ્યાં, જેમાં પશુઓ માટે યોગ્ય ભોજન પણ હતું.
કામ્યાનન્તરસૈર્યુક્તાન્યાનવીનોદ્ભવં દદૌ । શાકમ્ભરીતિ નામાપિ તદ્દિનાત્સમભૂન્નૃપ
દેવીએ ઇચ્છિત અને વિવિધ સ્વાદવાળું ભોજન, તેમજ પોતાના શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું અન્ન આપ્યું; એ દિવસથી તેમને શાકંભરી નામ મળ્યું.
તતઃ કોલાહલે જાતે દૂતવાક્યેન બોધિતઃ । સસૈન્યઃ સાયુધો યોદ્ધું દુર્ગમાખ્યોઽસુરો યયૌ
પછી જ્યારે ભારે ગબડાટ થયો, દૂતના સંદેશથી જાણીને દુર્ગમ નામનો દાનવ પોતાના સૈન્ય અને શસ્ત્રો સાથે યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યો.
સહસ્રાક્ષૌહિણીયુક્તઃ શરાન્મુઞ્ચંસ્ત્વરાન્વિતઃ । રુરોધ દેવસૈન્યં તદ્યદ્દેવ્યગ્રે સ્થિતં પુરા
હજારો સૈન્ય સાથે અને ઝડપથી બાણો વરસાવતો એ દાનવ, દેવીની સામે ઊભેલા દેવસૈન્યને રોકી દીધું.
તથા વિપ્રગણં ચૈવ રોધયામાસ સર્વતઃ । તતઃ કિલકિલા શબ્દઃ સમભૂદ્દેવમણ્ડલે
એ જ રીતે, દાનવે સર્વત્ર ઋષિગણને પણ ઘેરી લીધા; ત્યારબાદ દેવમંડળમાં ભારે કલકલાટ થયો.
ત્રાહિ ત્રાહીતિ વાક્યાનિ પ્રોચુઃ સર્વે દ્વિજામરાઃ । તતસ્તેજોમયં ચક્રં દેવાનાં પરિતઃ શિવા
બધા ઋષિઓ અને દેવતાઓ બોલી ઉઠ્યા: 'બચાવો, બચાવો!' ત્યારે દેવીઓની રક્ષા માટે શિવાએ ચારે બાજુ તેજસ્વી ચક્ર રચ્યું.
ચકાર રક્ષણાર્થાય સ્વયં તસ્માદ્ બહિઃ સ્થિતા । તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં દેવ્યા દૈત્યસ્ય ચોભયોઃ
દેવી પોતે બહાર ઊભી રહીને દેવતાઓની રક્ષા માટે એ ચક્ર બનાવ્યું; ત્યારબાદ દેવી અને દાનવ વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું.
શરવર્ષસમાચ્છન્નં સૂર્યમણ્ડલમદ્ભુતમ્ । પરસ્પરશરોદ્ઘર્ષસમુદ્ભૂતાગ્નિસુપ્રભમ્
અદભુત રીતે તીક્ષ્ણ બાણોના વરસાદથી સૂર્યમંડળ ઢંકાઈ ગયું, અને બાણો એકબીજા સાથે અથડાતા, તેટલી જ્વાળાઓથી આખું આકાશ તેજસ્વી બન્યું.
કઠોરજ્યાટણત્કારબધિરીકૃતદિક્તટમ્ । તતો દેવીશરીરાત્તુ નિર્ગતાસ્તીવ્રશક્તયઃ
કઠોર ધનુષ્યની તાણની ધ્વનિએ ચારે દિશાઓ બહેરી કરી દીધી, અને પછી દેવીના શરીરમાંથી અત્યંત તીવ્ર શક્તિઓ બહાર આવી.
કાલિકા તારિણી બાલા ત્રિપુરા ભૈરવી રમા । બગલા ચૈવ માતઙ્ગી તથા ત્રિપુરસુન્દરી
કાળિકા, તારિણી, બાલા, ત્રિપુરા, ભૈરવી, રમા, બગલા, માતંગી અને ત્રિપુરાસુંદરી પ્રગટ થઈ.
કામાક્ષી તુલજા દેવી જમ્ભિની મોહિની તથા । છિન્નમસ્તા ગુહ્યકાલી દશસાહસ્રબાહુકા
કામાક્ષી, તુલજા દેવી, જંભિની, મોહિની, છિન્નમસ્તા, ગુહ્યકાલી અને દસ હજાર ભુજાવાળી દેવી પણ અવતર્યા.
દ્વાત્રિંશચ્છક્તયશ્ચાન્યાશ્ચતુષ્ષષ્ટિમિતાઃ પરાઃ । અસંખ્યાતાસ્તતો દેવ્યઃ સમુદ્ભૂતાસ્તુ સાયુધાઃ
અન્ય બત્રીસ શક્તિઓ, ચોસઠ શ્રેષ્ઠ શક્તિઓ અને પછી અનગણિત દેવીઓ, બધા શસ્ત્રધારી બનીને પ્રગટ થયા.
મૃદઙ્ગશઙ્ખવીણાદિનાદિતં સઙ્ગરસ્થલમ્ । શક્તિભિર્દૈત્યસૈન્યે તુ નાશિતેઽક્ષૌહિણીશતે
મૃદંગ, શંખ, વીણા અને અન્ય વાદ્યોના નાદથી યુદ્ધભૂમિ ગૂંજી ઉઠી, અને શક્તિઓએ દૈત્યસેનાના સો વિભાગોનો નાશ કર્યો.