તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્ હંસારૂઢશ્ચતુર્મુખઃ । યયૌ તસ્મૈ વરં દાતું પ્રસન્નમુખપઙ્કજઃ
પછી પ્રસન્ન થઈને ચતુરમુખ બ્રહ્માજી હંસ પર બેસીને, પ્રસન્ન મુખથી તેને વરદાન આપવા આવ્યા.
સમાધિસ્થં મીલિતાક્ષં સ્ફુટમાહ ચતુર્મુખઃ । વરં વરય ભદ્રં તે યસ્તે મનસિ વર્તતે
એને ધ્યાનમાં લીન અને આંખો બંધ જોઈને, ચતુરમુખ બ્રહ્માજી સ્પષ્ટ બોલ્યા: 'હે સુખી, તારા મનમાં જે હોય તે વરદાન માંગ.'
તવાદ્ય તપસા તુષ્ટો વરદેશોઽહમાગતઃ । શ્રુત્વા બ્રહ્મમુખાદ્વાણીં વ્યુત્થિતઃ સ સમાધિતઃ
'આજે હું તારા તપથી પ્રસન્ન થઈને તને વરદાન આપવા આવ્યો છું.' બ્રહ્માજીના મોઢેથી આ વાણી સાંભળીને, તે તપમાંથી બહાર આવ્યો.
પૂજયિત્વા વરં વવ્રે વેદાન્દેહિ સુરેશ્વર । ત્રિષુ લોકેષુ યે મન્ત્રા બ્રાહ્મણેષુ સુરેષ્વપિ
એણે પૂજા કરીને વરદાન માંગ્યું: 'હે દેવી-દેવતાઓના સ્વામી, મને વેદો અને ત્રણેય લોકમાં જે મંત્ર છે, તે બધા આપો—બ્રાહ્મણો અને દેવતાઓમાં જે છે તે પણ.'
વિદ્યન્તે તે તુ સાન્નિધ્યે મમ સન્તુ મહેશ્વર । બલં ચ દેહિ યેન સ્યાદ્દેવાનાં ચ પરાજયઃ
'હે મહેશ્વર, એ બધું મારા પાસે રહે અને એવી શક્તિ આપો કે દેવતાઓને હું હારી શકું.'
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તથાસ્ત્વિતિ વચો વદન્ । જગામ સત્યલોકં તુ ચતુર્વેદેશ્વરઃ પરઃ
તેના વચન સાંભળીને, ચતુર્વેદોના સ્વામી પરમેશ્વરે કહ્યું: 'ત έτσι જ થાઓ.' અને પછી તેઓ સત્યલોકમાં ગયા.
તતઃ પ્રભૃતિ વિપ્રૈસ્તુ વિસ્મૃતા વેદરાશયઃ । સ્નાનસન્ધ્યાનિત્યહોમશ્રાદ્ધયજ્ઞજપાદયઃ
એ પછીથી બ્રાહ્મણો વેદો ભૂલી ગયા; રોજનું સ્નાન, સંધ્યા, હવન, શ્રાદ્ધ, યજ્ઞ અને જપ બધું જ બંધ થઈ ગયું.
વિલુપ્તા ધરણીપૃષ્ઠે હાહાકારો મહાનભૂત્ । કિમિદં કિમિદં ચેતિ વિપ્રા ઊચુઃ પરસ્પરમ્
પૃથ્વી પરથી એ બધું અદૃશ્ય થઈ ગયું અને મોટો હાહાકાર મચ્યો. બ્રાહ્મણો એકબીજાને પૂછવા લાગ્યા: 'આ શું થયું? શું થયું?'
વેદાભાવાત્તદસ્માભિઃ કર્તવ્યં કિમતઃ પરમ્ । ઇતિ ભૂમૌ મહાનર્થે જાતે પરમદારુણે
વેદો ન હોવાને કારણે, હવે આપણે શું કરવું? એમ વિચારી, જ્યારે ધરતી પર આટલી મોટી અને ભયાનક મુશ્કેલી આવી.
નિર્જરાઃ સજરા જાતા હવિર્ભાગાદ્યભાવતઃ । રુરોધ સ તદા દૈત્યો નગરીમમરાવતીમ્
હવનના ભાગ બંધ થતા, અમર દેવતાઓ પણ મરણીયા બની ગયા; ત્યારે એ દૈત્યએ અમરાવતી નગરને ઘેરી લીધી.
અશક્તાસ્તેન તે યોદ્ધું વજ્રદેહાસુરેણ ચ । પલાયનં તદા કૃત્વા નિર્ગતા નિર્જરાઃ ક્વચિત્
વજ્ર જેવી કઠોર કાયાવાળા એ અસુર સામે લડવામાં અસમર્થ રહી, દેવતાઓ ત્યાંથી ભાગી ગયા અને જુદા-જુદા સ્થળોએ છુપાઈ ગયા.
નિલયં ગિરિદુર્ગેષુ રત્નસાનુગુહાસુ ચ । સંસ્થિતાઃ પરમાં શક્તિં ધ્યાયન્તસ્તે પરામ્બિકામ્
પર્વતના કિલ્લાઓમાં અને રત્નોથી શોભતા ગુફાઓમાં રહી, તેઓએ પરમ શક્તિસ્વરૂપ માતાજીનું ધ્યાન ધારીને ભક્તિપૂર્વક સ્મરણ કર્યું.
અગ્નૌ હોમાદ્યભાવાત્તુ વૃષ્ટ્યભાવોઽપ્યભૂન્નૃપ । વૃષ્ટેરભાવે સંશુષ્કં નિર્જલં ચાપિ ભૂતલમ્
રાજા, અગ્નિમાં હવન ન થતાં વરસાદ પણ પડ્યો નહીં; વરસાદ ન હોવાથી ધરતી સુકાઈ ગઈ અને બધે પાણીનો અભાવ થયો.
કૂપવાપીતડાગાશ્ચ સરિતઃ શુષ્કતાં ગતાઃ । અનાવૃષ્ટિરિયં રાજન્નભૂચ્ચ શતવાર્ષિકી
કૂવો, વાવ, તળાવ અને નદીઓ બધું સુકાઈ ગયું; રાજા, આ અનાવૃષ્ટિ સો વર્ષ સુધી રહી.
મૃતાઃ પ્રજાશ્ચ બહુધા ગોમહિષ્યાદયસ્તથા । ગૃહે ગૃહે મનુષ્યાણામભવચ્છવસંગ્રહઃ
ઘણા જીવ, ગાય, મહિષ અને બીજા પણ મરી ગયા; દરેક ઘરમાં માનવદેહના ઢગલા પડ્યા હતા.
અનર્થે ત્વેવમુદ્ભૂતે બ્રાહ્મણાઃ શાન્તચેતસઃ । ગત્વા હિમવતઃ પાર્શ્વે રિરાધયિષવઃ શિવમ્
આવી મહામુશ્કેલીમાં શાંત મનવાળા બ્રાહ્મણો હિમાલયની કાંઠે ગયા અને શિવજીની ઉપાસના કરવા ઇચ્છી.
સમાધિધ્યાનપૂજાભિર્દેવીં તુષ્ટુવુરન્વહમ્ । નિરાહારાસ્તદાસક્તાસ્તામેવ શરણં યયુઃ
તેઓ રોજ સમાધિ, ધ્યાન અને પૂજા દ્વારા દેવીની સ્તુતિ કરતા; ઉપવાસ કરીને અને પૂરેપૂરાં મનથી માતાજીમાં તલીન રહી, માત્ર એમની જ શરણમાં ગયા.
દયાં કુરુ મહેશાનિ પામરેષુ જનેષુ હિ । સર્વાપરાધયુક્તેષુ નૈતચ્છ્લાઘ્યં તવામ્બિકે
મહેશાની, આ નાદાન લોકો પર દયા કરો; અંબિકા, બધા ભૂલથી ભરેલા છે, તો આમાં તમારી પ્રસંસા યોગ્ય નથી.
કોપં સંહર દેવેશિ સર્વાન્તર્યામિરૂપિણિ । ત્વયા યથા પ્રેર્યતેઽયં કરોતિ સ તથા જનઃ
દેવી, સર્વના અંતરમાં રહેનારી, તમારો ક્રોધ પાછો ખેંચો; તમે જેમ પ્રેરણા આપો, લોકો એમ જ કરે છે.
નાન્યા ગતિર્જનસ્યાસ્ય કિં પશ્યસિ પુનઃ પુનઃ । યથેચ્છસિ તથા કર્તું સમર્થાસિ મહેશ્વરિ
આ લોકો માટે બીજું કોઈ આશ્રય નથી; મહેશ્વરી, તમે ફરી ફરી શું જુએ છો? તમે જેમ ઇચ્છો તેમ કરવા સમર્થ છો.
સમુદ્ધર મહેશાનિ સંકટાત્પરમોત્થિતાત્ । જીવનેન વિનાસ્માકં કથં સ્યાત્સ્થિતિરમ્બિકે
મહેશાની, અમને આ ભયાનક સંકટમાંથી બહાર કાઢો; અંબિકા, જીવ્યા વિના અમારું જીવન કેવી રીતે ચાલે?
પ્રસીદ ત્વં મહેશાનિ પ્રસીદ જગદમ્બિકે । અનન્તકોટિબ્રહ્માણ્ડનાયિકે તે નમો નમઃ
મહેશાની, કૃપા કરો, જગદંબિકા, કૃપા કરો; અનંત કરોડો બ્રહ્માંડની સ્વામિની, અમે તમને વારંવાર નમન કરીએ છીએ.
નમઃ કૂટસ્થરૂપાયૈ ચિદ્રૂપાયૈ નમો નમઃ । નમો વેદાન્તવેદ્યાયૈ ભુવનેશ્યૈ નમો નમઃ
અવિચલ સ્વરૂપ ધરાવનારીને નમન, ચૈતન્ય સ્વરૂપા માતાજીને નમન; વેદાંતથી ઓળખાય તેવી અને જગતની માલિકાને નમન.
નેતિ નેતીતિ વાક્યૈર્યા બોધ્યતે સકલાગમૈઃ । તાં સર્વકારણાં દેવીં સર્વભાવેન સન્નતાઃ
‘આ નથી, એ નથી’ એવા વાક્યો દ્વારા સર્વ શાસ્ત્રો જેની ઓળખ આપે છે, એ સર્વનું કારણ એવી દેવીને અમે સર્વાંગીથી વંદન કરીએ છીએ.
ઇતિ સમ્પ્રાર્થિતા દેવી ભુવનેશી મહેશ્વરી । અનન્તાક્ષિમયં રૂપં દર્શયામાસ પાર્વતી
આ રીતે પ્રાર્થના કરતા, જગતની માલિકા, મહેશ્વરી પાર્વતીએ અનંત આંખોવાળું પોતાનું રૂપ દર્શાવ્યું.
નીલાઞ્જનસમપ્રખ્યં નીલપદ્માયતેક્ષણમ્ । સુકર્કશસમોત્તુઙ્ગવૃત્તપીનઘનસ્તનમ્
એમનું રૂપ કાજળ જેવી શ્યામ, નેત્રો નીલ કમળ જેવા, અને એમના ઉન્નત, ગોળ અને મજબૂત સ્તન શ્રેષ્ઠ હાથીથી પણ વિશાળ હતા.
બાણમુષ્ટિં ચ કમલં પુષ્પપલ્લવમૂલકાન્ । શાકાદીન્ફલસંયુક્તાનનન્તરસસંયુતાન્
દેવીના હાથમાં તીક્ષ્ણ બાણો, કમળનું ફૂલ, કોમળ કૂંપળો અને મૂળ, તેમજ ફળો સાથે વિવિધ શાકભાજી હતી, અને એ બધું વિવિધ સ્વાદથી ભરપૂર હતું.
ક્ષુત્તૃડ્જરાપહાન્ હસ્તૈર્બિભ્રતી ચ મહાધનુઃ । સર્વસૌન્દર્યસારં તદ્રૂપં લાવણ્યશોભિતમ્
દેવીના હાથમાં મહાન ધનુષ્ય હતું, જે ભૂખ, તરસ અને રોગ દૂર કરતું હતું. તેમનું રૂપ સર્વ સૌંદર્યનું સાર હતું અને લાવણ્યથી તેજસ્વી લાગતું હતું.
કોટિસૂર્યપ્રતીકાશં કરુણારસસાગરમ્ । દર્શયિત્વા જગદ્ધાત્રી સાનન્તનયનોદ્ભવા
દેવીનું રૂપ કરોડો સૂર્ય જેટલું તેજવંત હતું, અને તે દયા અને કરુણાથી ભરપૂર હતી. અનંત આંખોથી જન્મેલી જગતની માતાએ પોતાનું દર્શન આપ્યું.
મોચયામાસ લોકેષુ વારિધારાં સહસ્રશઃ । નવરાત્રં મહાવૃષ્ટિરભૂન્નેત્રોદ્ભવૈર્જલૈઃ
દેવીએ દુનિયામાં હજારો ધારા વડે પાણીની વરસાદ વરસાવી, અને નવ રાત્રિ સુધી તેમની આંખોમાંથી નીકળેલા જળથી ભારે વરસાદ થયો.