પ્રેષયામાસ તદ્દેશં વિધાય સૂકરાકૃતિમ્ । સોઽતિકાયો મહાકાલઃ કુર્વન્નાદં સુદારુણમ્
પછી તેણે ત્યાં એક સૂરના રૂપમાં મહાકાય, મહાકાળને મોકલ્યો, જે ભયાનક ગર્જના કરતા આવ્યો.
રાજ્ઞશ્ચોપવને પ્રાપ્તસ્ત્રાસયન્ રક્ષકાંસ્તદા । માલતીનાં ચ ખણ્ડાનિ કદમ્બાનાં તથૈવ ચ
તે રાજાના બગીચામાં પહોંચીને રક્ષકોને ડરાવતો અને માળતી તથા કદંબના ડાળખા તોડી નાખતો હતો.
યૂથિકાનાં ચ વૃન્દાનિ કમ્પયંશ્ચ મુહુર્મુહુઃ । દન્તેન વિલિખન્ભૂમિં સમુન્મૂલયતે દ્રુમાન્
તે વારંવાર યૂથિકા ફૂલોના ગુચ્છો હલાવતો, દાંતથી જમીન ખોદતો અને વૃક્ષો ઉખેડી નાખતો હતો.
ચમ્પકાન્કેતકીખણ્ડાન્મલ્લિકાનાં ચ પાદપાન્ । કરવીરાનુશીરાંશ્ચ નિચખાન શુભાન્મૃદૂન્
કેમ્પક, કેતકીના ડાળખા, મલ્લિકા વૃક્ષો અને નરમ તથા શુભ કરવીર અને શીરાના છોડ પણ તેણે ઉખેડી નાખ્યા.
મુચુકુન્દાનશોકાંશ્ચ બકુલાંસ્તિલકાંસ્તથા । ઉન્મૂલ્ય કદનં તત્ર ચકાર સૂકરો વને
મુચુકુંદ, અશોક, બકુલ અને તિલકના વૃક્ષો પણ ઉખેડી નાખી, એ સૂરે વનમાં ભારે તબાહી મચાવી.
વાટિકારક્ષકાઃ સર્વે દુદ્રુવુઃ શસ્ત્રપાણયઃ । હાહેતિ ચુક્રુશુસ્તત્ર માલાકારા ભૃશાતુરાઃ
બગીચાના બધા રક્ષકો હથિયાર લઈને ભાગી ગયા અને માળા બનાવનારા ભારે દુઃખી થઈને 'હાય હાય' ચીસો પોકારવા લાગ્યા.
બાણૈઃ સન્તાડ્યમાનોઽપિ યદા ત્રસ્તો ન વૈ મૃગઃ । રક્ષકાન્પીડયામાસ કોલઃ કાલસમદ્યુતિઃ
તીર વાગતાં પણ એ પ્રાણી ડર્યું નહીં; એ કાળ સમાન તેજવાળું સૂર રક્ષકોને પીડાવતો રહ્યો.
તે તદાતિભયાક્રાન્તા રાજાનં શરણં યયુઃ । તમૂચુસ્ત્રાહિ ત્રાહીતિ વેપમાના ભયાકુલાઃ
ત્યારે તેઓ ખૂબ ડરીને રાજા પાસે આશરો લેવા ગયા અને ભયથી કાંપતા 'અમને બચાવો, અમને બચાવો' એમ બોલવા લાગ્યા.
તાનાગતાન્સમાલોક્ય ભયાર્તાન્ભૂપતિસ્તદા । પપ્રચ્છ કિં ભયં કસ્માન્માં બ્રુવન્તુ સમાગતાઃ
તેઓને ભયથી વ્યાકુળ જોઈ રાજાએ પૂછ્યું: 'શું ભય છે? કેમ તમે બધા મારા પાસે આવ્યા છો? કહો.'
નાહં બિભેમિ દેવેભ્યો રાક્ષસેભ્યશ્ચ રક્ષકાઃ । કસ્માદ્ભયં સમુત્પન્નં તદ્બ્રુવન્તુ મમાગ્રતઃ
હું તો દેવો કે રાક્ષસોથી ડરતો નથી, હે રક્ષકો; તો પછી આ ભય ક્યાંથી આવ્યો છે? એ વાત તમે મારા સામે કહો.
હન્મિ ચૈકેન બાણેન તં શત્રું દુર્ભગં કિલ । યો મેઽરાતિઃ સમુત્પન્નો લોકે પાપમતિઃ ખલઃ
જે દુર્ભાગ્યશાળી દુશ્મન જગતમાં મારા વિરોધી તરીકે ઊભો થયો છે, તેને હું એક જ તીરે મારી નાખીશ.
દેવો વા દાનવો વાપિ તં નિહન્મિ શરૈઃ શિતૈઃ । ક્વ તિષ્ઠતિ કિયદ્રૂપઃ કિયદ્બલસમન્વિતઃ
એ દેવ હોય કે દાનવ, હું તેને તીક્ષ્ણ તીરો વડે મારી નાખીશ; એ ક્યાં ઊભો છે, તેનું સ્વરૂપ કેવું છે અને તેની શક્તિ કેટલી છે?
માલાકારા ઊચુઃ - ન દેવો ન ચ દૈત્યોઽસ્તિ ન યક્ષો ન ચ કિન્નરઃ । કશ્ચિત્કોલો મહાકાયો રાજંસ્તિષ્ઠતિ કાનને
માળાકારોએ કહ્યું: 'એ દેવ નથી, દૈત્ય નથી, યક્ષ કે કિનર પણ નથી; કોઈ વિશાળકાય સૂર, હે રાજા, વનમાં ઊભો છે.'
પુષ્પવૃક્ષાનતિમૃદૂન્દન્તેનોન્મૂલયત્યસૌ । વિદીર્ણં તદ્વનં સર્વં સૂકરેણાતિરંહસા
એ પોતાના દાંતથી ખૂબ નરમ ફૂલવાળા વૃક્ષો ઉખેડી નાખે છે; એ સૂરની હિંસાથી આખું વન ચકનાચૂર થઈ ગયું છે.
વિશિખૈસ્તાડિતોઽસ્માભિર્દૃષદ્ભિર્લકુટૈસ્તથા । ન બિભેતિ મહારાજ હનુમસ્માનુપાદ્રવત્
હે મહારાજ, અમે તીક્ષ્ણ બાણો, પથ્થરો અને લાકડીઓથી માર્યા છતાં, હનુમાન અમારો ડર કરતો નથી અને અમારું સામનો કરવા આગળ વધે છે.
વ્યાસ ઉવાચ - ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તેષાં રાજા કોપસમાકુલઃ । અશ્વામારુહ્ય તરસા જગામોપવનં પ્રતિ
વ્યાસજી કહે છે: એમ તેમનાં વચનો સાંભળીને રાજા ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો, ઘોડા પર ચડીને ઝડપથી ઉપવન તરફ દોડી ગયો.
સૈન્યેન મહતા યુક્તો ગજાશ્વરથસંયુતઃ । પદાતિવૃન્દસહિતઃ પ્રયયૌ વનમુત્તમમ્
મોટા સેના સાથે, જેમાં હાથી, ઘોડા અને રથો હતા અને પગપાળા સૈનિકો પણ જોડાયા હતા, રાજા ઉત્તમ વનમાં પહોંચ્યો.
તત્રાપશ્યન્મહાકોલં ઘુર્ઘુરન્તં ભયાનકમ્ । વનં ભગ્નં ચ સંવીક્ષ્ય રાજા ક્રોધયુતોઽભવત્
ત્યાં રાજાએ એક મોટો, ભયાનક અને ગર્જન કરતો જંગલી ડુક્કર જોયો અને વન તબાહ થયેલું જોઈ ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો.
ચાપે બાણં સમારોપ્ય વિકૃષ્ય ચ શરાસનમ્ । તં હન્તું સૂકરં પાપં તરસા સમુપાક્રમત્
પછી રાજાએ ધનુષ પર બાણ ચડાવી, ધનુષ ખેંચી, ઝડપથી એ પાપી ડુક્કરને મારવા આગળ વધ્યો.
સમાલોક્ય ચ રાજાનં ચાપહસ્તં રુષાકુલમ્ । સમ્મુખોઽભ્યદ્રવત્તૂર્ણં કુર્વઞ્છબ્દં સુદારુણમ્
રાજાને ગુસ્સાથી ધનુષ હાથમાં લઈને ઊભેલો જોઈ, એ ડુક્કર ભયાનક અવાજો કરતા સીધો તેની સામે દોડ્યો.
તમાયાન્તં સમાલોક્ય વરાહં વિકૃતાનનમ્ । મુમોચ વિશિખં તસ્મિન્હન્તુકામો મહીપતિઃ
એ વિકૃત ચહેરાવાળો ડુક્કર આવી રહ્યો છે એવું જોઈ, રાજાએ તેને મારવાની ઇચ્છાથી બાણ છોડ્યો.
ગચ્છન્તં તં સમાલોક્ય રાજા કોપસમન્વિતઃ । મુમોચ વિશિખાંસ્તીક્ષ્ણાંશ્ચાપમાકૃષ્ય યત્નતઃ
એ ડુક્કર દૂર જતો જોઈ, રાજા ગુસ્સાથી ભરાઈ, ધ્યાનપૂર્વક ધનુષ ખેંચી તીક્ષ્ણ બાણો છોડવા લાગ્યો.
ક્ષણં દૃષ્ટિપથં રાજ્ઞઃ ક્ષણં ચાદર્શનં ગતઃ । કુર્વન્બહુવિધારાવં સૂકરં સમુપાદ્રવત્
ક્યારેક રાજાની નજરે પડતો અને ક્યારેક અદૃશ્ય થઈ જતો, એ ડુક્કર અનેક પ્રકારના ગર્જના કરતા આગળ દોડતો રહ્યો.
હરિશ્ચન્દ્રોઽતિકુપિતો મૃગસ્યાનુજગામ હ । અશ્વેન વાયુવેગેન વિકૃષ્ય ચ શરાસનમ્
હરિશ્ચંદ્ર ખૂબ ગુસ્સે થઈ, ઘોડા પર પવન જેવી ઝડપથી એ પ્રાણીનો પીછો કરવા લાગ્યા અને ધનુષ ખેંચ્યું.
ઇતસ્તતસ્તઃ સૈન્યમગમચ્ચ વનાન્તરમ્ । એકાકી નૃપતિઃ કોલં વ્રજન્તં સમુપાદ્રવત્
સૈન્ય તો ક્યારેક અહીં, ક્યારેક ત્યાં વનમાં અંદર સુધી પહોંચી ગયું, પણ રાજા એકલોજ એ ડુક્કર પાછળ દોડતો રહ્યો.
મધ્યાહ્નસમયે રાજા સમ્પ્રાપ્તો વિજને વને । તૃષિતઃ ક્ષુધિતોઽત્યર્થં બભૂવ શ્રાન્તવાહનઃ
મધ્યાહ્નના સમયે રાજા એકાંત વનમાં પહોંચ્યો, ખૂબ તરસ્યો, ભૂખ્યો અને તેનો ઘોડો પણ થાકી ગયો હતો.
સૂકરોઽદર્શનં પ્રાપ્તો રાજા ચિન્તાતુરોઽભવત્ । માર્ગભ્રષ્ટોઽતિવિપિને દારુણે દીનવત્સ્થિતઃ
ડુક્કર અદૃશ્ય થઈ ગયો, રાજા ચિંતામાં પડી ગયો અને એ ભયાનક, માર્ગવિહોણા વનમાં દુઃખી થઈને ઊભો રહ્યો.
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ ન સહાયોઽસ્તિ મે વને । અજ્ઞાતસ્વપથઃ કુત્ર વ્રજામીતિ વ્યચિન્તયત્
એણે વિચાર્યું: 'હવે શું કરું? કયા જાઉં? આ વનમાં મારો કોઈ સાથી નથી. માર્ગ પણ ખબર નથી, તો ક્યાં જવું?'
એવં વિન્તયતસ્તત્ર વિપિને જનવર્જિતે । રાજ્ઞા ચિન્તાતુરોઽપશ્યન્નદીં સુવિમલોદકામ્
એ રીતે ચિંતામાં પડેલો રાજા એ નિર્જન વનમાં વિચારી રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે એક સુંદર, સ્વચ્છ પાણીવાળી નદી જોઈ.
વીક્ષ્ય તાં મુદિતો રાજા પાયયિત્વા તુરઙ્ગકમ્ । અશ્વાદુત્તેર્ય વિમલં પપૌ પાનીયમુત્તમમ્
એ નદી જોઈને રાજા આનંદિત થયો, પહેલા ઘોડાને પાણી પીવડાવ્યું અને પછી ઘોડા પરથી ઊતરીને પોતે પણ શુદ્ધ પાણી પીધું.