સ્થાનાદ્દૂરે ચ સંસ્થાપ્ય દૂરં ગત્વા સ્થિરાભવત્ । કૃતશૌચં પતિં જ્ઞાત્વા ગત્વા જગ્રાહ તં પુનઃ
પોતે થોડા અંતરે ઊભી રહી, પતિએ શુચિ પૂર્ણ કરી તે જોઈ, ફરી નજીક જઈ તેમને લઈ આવી.
આનીયાશ્રમમવ્યગ્રા ચોપવેશ્યાસને શુભે । મૃજ્જલાભ્યાં ચ પ્રક્ષાલ્ય પાદાવસ્ય યથાવિધિ
વિનામૂલ્યે પતિને આશ્રમમાં લાવી, શુદ્ધ આસન પર બેસાડ્યા અને વિધિ મુજબ પાણીથી પગ ધોઈ દીધા.
દત્ત્વાઽઽચમનપાત્રં તુ દન્તધાવનમાહરત્ । સમર્પ્ય દન્તકાષ્ઠં ચ યથોક્તં નૃપનન્દિની
પતિને આચમન માટે પાત્ર આપ્યું, દાંત સાફ કરવા માટે દાતકાંટો લાવી, અને જે રીતે કહ્યું હતું તે પ્રમાણે અર્પણ કર્યું.
ચકારોષ્ણં જલં શુદ્ધં સમાનીતં સુપાવનમ્ । સ્નાનાર્થં જલમાહૃત્ય પપ્રચ્છ પ્રણયાન્વિતા
સ્નાન માટે શુદ્ધ અને ગરમ પાણી તૈયાર કર્યું, પ્રેમથી પતિને ઇચ્છા વિશે પૂછ્યું.
કિમાજ્ઞાપયસે બ્રહ્મન્ કૃતં વૈ દન્તધાવનમ્ । ઉષ્ણોદકં સુસમ્પન્નં કુરુ સ્નાનં સમન્ત્રકમ્
'બ્રાહ્મણ, તમે શું આજ્ઞા આપો છો? દાંત ધોઈ લીધાં છે. અહીં ઉત્તમ ગરમ પાણી છે—મંત્રોચ્ચાર સાથે સ્નાન કરો.'
વર્તતે હોમકાલોઽયં સન્ધ્યા પૂર્વા પ્રવર્તતે । વિધિવદ્હવનં કૃત્વા દેવતાપૂજનં કુરુ
'હવે હોમનો સમય છે, સંધ્યા શરૂ થઈ છે. વિધિ પ્રમાણે ધોઈ, દેવતાઓની પૂજા કરો.'
એવં કન્યા પતિં લબ્ધ્વા તપસ્વિનમનિન્દિતા । નિત્યં પર્યચરત્પ્રીત્યા તપસા નિયમેન ચ
આ રીતે, નિર્દોષ અને તપસ્વી પતિ મળ્યા પછી, કન્યાએ હંમેશા પ્રેમપૂર્વક, નિયમ અને તપ સાથે તેમના સેવા કરી.
અગ્નીનામતિથીનાં ચ શુશ્રૂષાં કુર્વતી સદા । આરાધયામાસ મુદા ચ્યવનં સા શુભાનના
શુભ ચહેરાવાળી એ કન્યાએ હંમેશા અગ્નિ અને મહેમાનોની સેવા કરી અને આનંદથી ચ્યવનજીની પૂજા કરી.
કસ્મિંશ્ચિદથ કાલે તુ રવિજાવશ્વિનાવુભૌ । ચ્યવનસ્યાશ્રમાભ્યાશે ક્રીડમાનૌ સમગતૌ
કેટલાક સમય પછી, સૂર્યપુત્ર એવા બંને અશ્વિનીકુમારો ચ્યવનજીના આશ્રમ પાસે રમતા આવ્યા.
જલે સ્નાત્વા તુ તાં કન્યાં નિવૃત્તાં સ્વાશ્રમં પ્રતિ । ગચ્છન્તીં ચારુસર્વાઙ્ગીં રવિપુત્રાવપશ્યતામ્
પાણીમાં સ્નાન કરીને, સર્વાંગે સુંદર એ કન્યા પોતાના આશ્રમ તરફ પરત જતી હતી; ત્યારે સૂર્યપુત્રોએ તેને જોયી.
તાં દૃષ્ટ્વા દેવકન્યાભાં ગત્વા ચાન્તિકમાદરાત્ । ઊચતુઃ સમભિદ્રુત્ય નાસત્યાવતિમોહિતૌ
તેને જોઈને, દેવકન્યાની જેમ તેજવાળી લાગતી, અશ્વિનીકુમારો આશ્ચર્યથી અને આદરથી તેની પાસે ગયા અને વાત કરી.
ક્ષણં તિષ્ઠ વરારોહે પ્રષ્ટું ત્વાં ગજગામિનિ । આવાં દેવસુતૌ પ્રાપ્તૌ બ્રૂહિ સત્યં શુચિસ્મિતે
સુંદરે, થોડી વાર ઊભી રહો, ગજગામિની, અમે તમને પૂછવા ઈચ્છીએ છીએ; અમે દેવપુત્ર છીએ, સાચું કહો, શુચિસ્મિતે.
પુત્રી કસ્ય પતિઃ કસ્તે કથમુદ્યાનમાગતા । એકાકિની તડાગેઽસ્મિન્ સ્નાનાર્થં ચારુલોચને
તમે કોની દીકરી છો? તમારો પતિ કોણ છે? સુંદર આંખાવાળી, તમે અહીં એકલી જ તળાવમાં સ્નાન કરવા કેમ આવી?
દ્વિતીયા શ્રીરિવાભાસિ કાન્ત્યા કમલલોચને । ઇચ્છામસ્તુ વયં જ્ઞાતું તત્ત્વમાખ્યાહિ શોભને
કમળ જેવી આંખાવાળી, તમે સૌંદર્યમાં બીજી શ્રીદેવી જેવી દેખાવ છો; અમને સાચું જાણવું છે—શોભાવતી, કૃપા કરીને કહો.
કોમલૌ ચરણૌ કાન્તે સ્થિતૌ ભૂમાવનાવૃતૌ । હૃદાયે કુરુતઃ પીડાં ચલન્તૌ ચલલોચને
પ્રિયે, તમારા નાજુક પગ જમીન પર નિખાલસ ઊભા છે; ચાલતી વખતે, ચંચળ આંખાવાળી, તે અમને હૃદયમાં દુઃખ આપે છે.
વિમાનાર્હાસિ તન્વઙ્ગિ કથં પદ્ભ્યાં વ્રજસ્યદઃ । અનાવૃતાત્ર વિપિને કિમર્થં ગમનં તવ
પાતળી કાયાવાળી, તમે તો વિમાનમાં બેસવા યોગ્ય છો, તો અહીં જંગલમાં પગપાળા કેમ ફરો છો? ખુલ્લા પગે આવવાનું કારણ શું છે?
દાસીશતસમાયુક્તા કથં ચ ત્વં વિનિર્ગતા । રાજપુત્ર્યપ્સરા વાસિ વદ સત્યં વરાનને
સો દાસીઓ સાથે રહેતી, તમે અહીં એકલી કેવી રીતે આવી? રાજકન્યા છો કે અપ્સરા? સુંદરમુખી, સાચું કહો.
ધન્યા માતા યતો જાતા ધન્યોઽસૌ જનકસ્તવ । વક્તું ત્વાં નૈવ શક્તૌ ચ ભર્તુર્ભાગ્યં તવાનઘે
જેણે તમને જન્મ આપી તે માતા ધન્ય છે, અને તમારા પિતા પણ ધન્ય છે; નિર્દોષે, તમારા પતિનું ભાગ્ય તો વર્ણવી શકાતું નથી.
દેવલિકાધિકા ભૂમિરિયં ચૈવ સુલોચને । પ્રચલંશ્ચરણસ્તેઽદ્ય સમ્પાવયતિ ભૂતલમ્
સુંદર આંખાવાળી, આજે આ ધરતી પણ સ્વર્ગથી શ્રેષ્ઠ છે, કેમ કે તમારા પગ અહીં ફરતા પવિત્રતા લાવે છે.
સૌભાગ્યાશ્ચ મૃગાઃ કામં યે ત્વાં પશ્યન્તિ વૈ વને । યે ચાન્યે પક્ષિણઃ સર્વે ભૂરિયં ચાતિપાવના
જે હરણો તમને જંગલમાં જુએ છે, તે સૌભાગ્યશાળી છે, અને બીજા બધા પક્ષીઓ પણ; આ ધરતી ખૂબ પવિત્ર બની છે.
સ્તુત્યાલં તવ ચાત્યર્થં સત્યં બ્રૂહિ સુલોચને । પિતા કસ્તે પતિઃ ક્વાસૌ દ્રષ્ટુમિચ્છાસ્તિ સાદરમ્
તમે તો ખૂબ જ સ્તુતિયોગ્ય છો, પણ સુંદર આંખાવાળી, સાચું કહો—તમારા પિતા કોણ છે, પતિ કોણ છે અને તેઓ ક્યાં છે? અમે તેમને આદરપૂર્વક જોવા ઈચ્છીએ છીએ.
વ્યાસ ઉવાચ - તયોરિતિ વચઃ શ્રુત્વા રાજકન્યાતિસુન્દરી । તાવુવાચ ત્રપાક્રાન્તા દેવપુત્રી નૃપાત્મજા
વ્યાસજી કહે છે: એમના વચન સાંભળી, અતિ સુંદર રાજકન્યા સંકોચથી, દેવપુત્રો પાસે બોલી.
શર્યાતિતનયાં માં વાં વિત્તં ભાર્યાં મુનેરિહ । ચ્યવનસ્ય સતીં કાન્તાં પિત્રા દત્તાં યદૃચ્છયા
તમારે જાણવું જોઈએ કે હું શર્યાતિની દીકરી છું અને અહીંના મુનિ ચ્યવનજીની પત્ની છું, પિતાએ પોતાની ઈચ્છાથી મને તેમને અર્પી છે.
પતિરન્ધોઽસ્તિ મે દેવૌ વૃદ્ધશ્ચાતીવ તાપસઃ । તસ્ય સેવામહોરાત્રં કરોમિ પ્રીતિમાનસા
મારા પતિ, દેવો, અંધ છે, ખૂબ જ વૃદ્ધ અને તપસ્વી છે; હું તેમને આનંદથી દિવસ-રાત સેવા આપું છું.
કૌ યુવાં કિમિહાયાતૌ પતિસ્તિષ્ઠતિ ચાશ્રમે । તત્રાગત્ય પ્રકુરુતમાશ્રમં ચાદ્ય પાવનમ્
તમે બે કોણ છો અને અહીં શા માટે આવ્યા છો? તમારો પતિ આશ્રમમાં છે. ત્યાં જાઓ અને આજે આશ્રમના પવિત્ર કર્મો કરો.
તદાકર્ણ્ય વચો દસ્રાવૂચતુસ્તાં નરાધિપ । કથં ત્વમપિ કલ્યાણિ પિતા દત્તા તપસ્વિને
આ શબ્દો સાંભળી, બંને અશ્વિનીકુમારો એ રાજકન્યાને પૂછ્યું: 'હે શુભે, તારા પિતાએ તને એક તપસ્વીને કેમ આપી દીધી?
ભ્રાજસેઽસ્મિન્વનોદ્દેશે વિદ્યુત્સૌદામિની યથા । ન દેવેષ્વપિ તુલ્યા હિ તવ દૃષ્ટાસ્તિ ભામિનિ
તુ આ વનમાં વીજળીની ઝાંખી જેવી તેજથી ચમકે છે; હે સુંદરે, દેવતાઓમાં પણ તારી સરખામણી કોઈની સાથે થતી નથી.
ત્વં દિવ્યામ્બરયોગ્યાસિ શોભસે નાજિનૈર્વૃતા । સર્વાભરણસંયુક્તા નીલાલકવરૂથિની
તુ તો દેવવસ્ત્રો પહેરવા યોગ્ય છે, તને પશુચામ બિલકુલ ભાતતું નથી. બધા આભૂષણોથી શોભાયમાન અને ઘાટા વાળથી તું ઝગમગે છે.
અહો વિધેર્દુષ્કલિતં વિચેષ્ટિતં યદત્ર રમ્ભોરુ વને વિષીદસિ । વિશાલનેત્રેઽન્ધમિમં પતિં પ્રિયે મુનિં સમાસાદ્ય જરાતુરં ભૃશમ્
હાય, વિધિએ કેટલું અયોગ્ય કર્યું છે! કે તું કેળાની ડાળ જેવી નાજુક જાંઘવાળી, આ વનમાં દુઃખી રહી છે. હે વિશાળ નેત્રવાળી, તને પતિ તરીકે અંધ અને વૃદ્ધ ઋષિ મળ્યા છે.
વૃથા વ્રતસ્તેન ભૃશં ન શોભસે નવં વયઃ પ્રાપ્ય સુનૃત્યપણ્ડિતે । મનોભવેનાશુ શરાઃ સુસન્ધિતાઃ પતન્તિ કસ્મિન્પતિરીદૃશસ્તવ
તારો વ્રત વ્યર્થ છે, તું યુવાની અને સુંદર નૃત્યકુશળતા પામીને પણ ઝગમગતી નથી. મનની ઇચ્છાના તીક્ષ્ણ બાણ કોના પર પડે છે, જ્યારે તારો પતિ એવો છે?