શ્યામાએ દ્વિજને નમસ્કાર કરીને મીઠા શબ્દોમાં પૂછ્યું: “હે ભાગ્યશાળી, તમે કયા પ્રદેશથીい આવ્યા છો?” બ્રાહ્મણે ઉત્તર આપ્યો: “હે કન્યા, હું ભારદ્વાજના આશ્રમથી આવી રહ્યો છું. કોઈ ખાસ હેતુથી આવવું થયું છે; કેમ પૂછો છો? કહો તો.” શશિકલાએ પુછ્યું: “હે ભાગ્યશાળી, એ આશ્રમમાં કંઈ વિશેષ, અનોખું કે અદભુત છે? એવું કંઈ છે જે ખાસ જોવા જેવું હોય?” બ્રાહ્મણે કહ્યું: “એ આશ્રમમાં ધ્રુવસંધિના પ્રખ્યાત પુત્ર સુદર્શન રહે છે, હે સુંદર કટિવાળી, તે પુરુષના ગુણો તેના નામને યોગ્ય છે.” પછી બ્રાહ્મણે ઉમેર્યું: “મને લાગે છે મારી આંખો વ્યર્થ છે, કારણ કે એ રાજકુમાર સુદર્શને હજુ તમને જોયા નથી. સર્વ ગુણોને સર્જનહારે એમા એકત્ર કર્યા છે, જાણે સૌ ગુણોના ખજાનાની ઝાંખી લેવા ઉત્સુક થઈને. એ રાજકુમાર તમારો પતિ બનવા યોગ્ય છે; તમને અને તેને મળવું, જાણે રત્ન અને સોનાનો મેળ.” વ્યાસ કહે છે: એ શબ્દો સાંભળીને શ્યામાના હૃદયમાં પ્રેમ છલકાયો. બ્રાહ્મણ એ રીતે વાત કરીને એકાગ્ર ચિત્તે ત્યાંથી વિદાય થયો. પણ શ્યામા, જે પહેલેથી જ સુદર્શન પ્રત્યે પ્રેમથી ભીંજાયેલી હતી, હવે વધુ વ્યાકુળ થઈ ગઈ, જાણે કામદેવના બાણોથી ઘાયલ થઈ હોય. પ્રેમથી વ્યથિત થઈ, તેણે પોતાની વિશ્વાસુ સાથીને કહ્યું: “એના વિશે સાંભળતાં જ મારા શરીરમાં બદલાવ આવ્યો છે. એ રાજકુમાર, ઊંચી વંશનો, પણ એની રુચિ કે જ્ઞાન મને અજાણ છે—પણ દુષ્ટ કામદેવ મને એની માટે અત્યંત તડપાવે છે. હવે શું કરું? કયાં જાઉં?” “સપનામાં પણ જો એ મને દેખાય કે ન દેખાય, એ તો જાણે બીજા કામદેવ જેવો છે; વિયોગથી મજ્જાવેલું મારું મન બળી ઊઠે છે.” “હે સુંદર, આજે તો ચંદન પણ ઝેર જેવું લાગે છે, ફૂલોની માળા સાપ જેવી લાગે છે, અને ચાંદની અગ્નિ જેવી લાગે છે. મહેલમાં, જંગલમાં, તળાવકાંઠે કે પહાડ પર, દિવસ કે રાતે—ક્યાંય મને શાંતિ નથી, કોઈ પણ રીતે આરામ નથી.” “આજે તો પથારી, પાન, ગીત કે સંગીત—કશું પણ મનને ગમતું નથી; આંખો પણ તૃપ્ત થતી નથી.” “હવે હું એ જંગલમાં જઈશ, જ્યાં એ છલકપટી વસે છે; કુટુંબની બદનામીનો પણ ડર છે અને પિતાના આદેશની પણ પાળવું પડે છે. જો પિતા આજે સ્વયંવર ન ગોઠવે, તો હું પોતે જ મનથી સુદર્શનને અપાઈ જઈશ.” “પૃથ્વી પર બીજા અનેક ધનવાન રાજાઓ છે, પણ આજે એમાંથી કોઈ પણ મને ગમતો નથી—એ જ, ગરીબ અને રાજ્ય વગર હોવા છતાં, મારા માટે સર્વોત્તમ છે.” વ્યાસ કહે છે: જંગલમાં એકલો, ગરીબ અને નિર્વળ, ફળફૂલ ખાઈને જીવતો સુદર્શન પણ શ્યામાને પોતાના હૃદયમાં મજબૂતીથી ધરતો હતો. સુદર્શને વાણીના બીજમંત્રનો જાપ કરીને સિદ્ધિ મેળવી હતી; તે સંપૂર્ણ મનથી ધ્યાનમાં તલીન રહ્યો અને પરમ મંત્રનો જાપ કરતો રહ્યો. સ્વપ્નમાં તેણે વિશ્વમાયા, અવિભાજ્ય, જગતજનની, અમ્બિકા દેવીના દર્શન કર્યા, જે સર્વ સંપત્તિ આપનારી છે. એ સમયે શ્રિંગવેરપુરના નિષાદાધિપતિ સુદર્શન પાસે આવ્યો અને સર્વ સાધનોયુક્ત અદ્ભુત રથ ભેટમાં આપ્યો. એ રથમાં ચાર ઘોડા જોડાયેલા હતા અને ઉત્તમ ધ્વજોથી શોભિત હતો; તેણે સુદર્શનને રાજકુમાર તરીકે ઓળખી આ માનભેટ આપી. સુદર્શને પણ તેને સાચો મિત્ર માનીને આનંદપૂર્વક સ્વીકારી, અને જંગલના મૂળ અને ફળથી શ્રદ્ધાપૂર્વક શમ્બરનું સન્માન કર્યું. જ્યારે નિષાદ રાજા મહેમાનગતિ પામી વિદાય થયો, ત્યારે આશ્રમના ઋષિઓ પ્રેમથી પરસ્પર વાત કરતા કહ્યું: “રાજકુમાર, તું જલ્દી જ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીશ; નિશ્ચિંત રહે, તારી શક્તિમાં વિશ્વાસ રાખ—આમાં કોઈ સંશય નથી.” “અમ્બિકા દેવી તારા પર પ્રસન્ન છે, હે ધીર, અને તને વરદાન આપે છે—તારો મિત્ર પણ સુસજ્જ છે; ચિંતિત ન થા.” આ ઋષિઓએ મનોરમાને પણ કહ્યું: “આજે, હે તેજસ્વિ સ્મિતવાળી, તારો પુત્ર પૃથ્વીનો સ્વામી બનશે.” મનોરમાએ નમ્રતાથી કહ્યું: “તમારા વચન શુભ ફળ આપે; હું તમારી દાસી છું, હે બ્રાહ્મણો—સાચા ભક્તિથી તો અદભુત પરિણામ જ મળે.” “ન તો સેનાદળ છે, ન મંત્રીઓ, ન ખજાનો કે કોઈ સહાયક—મારા પુત્રને રાજ્ય પ્રાપ્ત થવામાં શું યોગ્યતા? છતાં, તમારી આશીર્વાદથી એ રાજા બનશે, એમાં શંકા નથી; તમે બધા મંત્રવિદ્યામાં પારંગત છો.” વ્યાસ કહે છે: રથ પર આરૂઢ થયેલો સુદર્શન જ્યાં જાય ત્યાં તેજથી ઝળહળતો જોવા મળતો, જાણે આખી સેનાદળ સાથે હોય. હે રાજન, મંત્રશક્તિ જેવી શક્તિ બીજું કંઈ નથી; તેણે શ્રદ્ધાપૂર્વક જાપ કર્યો અને એ જ થયું. જેને સાચા ગુરુ પાસેથી કામરાજ બીજ મળ્યો હોય, અને જે પવિત્ર અને શાંત મનથી તેનો જાપ કરે, તેને સર્વ ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત થાય છે. શિવ અને દેવીની કૃપા જેને મળે, તેને પૃથ્વી કે સ્વર્ગમાં કંઈ અપ્રાપ્ય નથી, હે શ્રેષ્ઠ રાજન. જે લોકો માતૃપૂજામાં શ્રદ્ધા ધરાવતા નથી, તેઓ જડ, અતિ દુર્ભાગી અને રોગગ્રસ્ત હોય છે. જે યુગોના આરંભે સર્વ દેવતાઓની માતા તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, એ પ્રાથમિક માતા તરીકે જાણીતી છે, હે કુરુશ્રેષ્ઠ. બુદ્ધિ, યશ, ધૈર્ય, ઐશ્વર્ય, શક્તિ, શ્રદ્ધા, વિવેક અને સ્મૃતિ—આ સર્વ ગુણોમાં દેવી જ સર્વ જીવોમાં પ્રકાશે છે. જે પુરુષો એમની માયાથી મોહિત થઈ ગયા છે, તેઓ ખરેખર એમને ઓળખતા નથી અને ખોટા તર્કમાં ફસાઈ, જગતની શાસિકા, શુભ દેવીની પૂજા કરતા નથી.