હરિ અને કમલ에서 જન્મેલા બ્રહ્માએ ત્રણેય લોકોએ—even દિવ્ય વિમાનોમાં ફરતાં—સર્વત્ર શોધખોળ કરી હતી. છતાં, તેઓએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું: “માતૃશક્તિ, આ નવા લોકોની રચના કોણ કરે છે?” પછી તેઓએ ભાવપૂર્વક કહ્યુ: “હે જગતજનની! તમે જ જગતની રચના, પાલન અને વિનાશ કરો છો—તમારી પોતાની શક્તિથી. તમે હંમેશા તમારા પતિ પુરુષને આનંદ આપો છો, પણ, હે શિવા, અમને તમારી યાત્રા અજાણી છે. માતા, અમને તમારી કમળ સમાન પાદસેવાનો લાભ આપો. જો કે અમે યુવાની પ્રાપ્ત કરી છે, છતાં તમારી પાદસેવા વગર અમને સાચો આનંદ ક્યાં મળે?” “હે શિવે! તમારી કમળપાદને છોડીને, મને આ લોકની કોઈ પણ વસ્તુમાં ઈચ્છા નથી—even જો માનવ શરીર કે ત્રણેય લોકોના ઇશ્વરપદની પ્રાપ્તિ મળે. હે સુંદરિ, તમારી પાસે યુવાની પ્રાપ્ત કર્યા પછી પણ મને જરા પણ આનંદ નથી; તો પછી તમારી પાદસેવા વિના પુરુષત્વથી સુખ કેવી રીતે મળે?” “હે અંબિકા! ત્રણેય લોકોમાં મારી કીર્તિ કદી મલિન ન થાય. યુવાની પ્રાપ્ત કરીને હવે હું તમારી કમળપાદને ઓળખી શક્યો છું, જે જન્મ-મરણના ચક્રનો નાશ કરે છે. તમારી પૃથ્વી પરની સેવા છોડી, કાંટાવિહિન રાજ્ય કોણ ઈચ્છે? આવી સમૃદ્ધિ લાંબા સમય ટકે નહીં, કારણ કે તમારી પાદસેવા વિના તે ટકી શકતી નથી.” “જે શુદ્ધ ઋષિઓ તપસ્યામાં લીન છે પણ માતા, તમારી કમળપાદની સેવા છોડે છે, તેઓ ખરેખર વિધિના ભ્રમમાં છે; સમૃદ્ધિ હોવા છતાં પણ તેઓ અપમાને સ્થિર રહે છે. તપ, દમન, ધ્યાન કે યજ્ઞથી નહીં, પણ તમારી પાદધૂળીની ભક્તિસેવામાંથી જ સંસારસાગરથી મુક્તિ મળે છે.” “માતાજી, દયાળુ હો, મને કૃપા કરીને એ અદ્ભુત, પવિત્ર મંત્ર જણાવો. જ્યારે મેં એ મંત્ર જપ્યો હતો ત્યારે આનંદ અનુભવ્યો હતો અને એ પરમ નવઅક્ષરી મંત્ર સ્પષ્ટ થયો હતો. પહેલી જ પેદાશમાં મેં એ પ્રાપ્ત કર્યો હતો, પણ હવે એ તેજ આપતો નથી. આજે એ મંત્ર કહો, માતા, જેથી હું સંસારસાગર પાર કરી શકું—મને બચાવો, ઉદ્ધાર કરો.” આ રીતે પ્રાર્થના સાંભળીને, દિવ્ય તેજથી યુક્ત દેવી સ્પષ્ટપણે નવઅક્ષરી મંત્ર ઉચ્ચારવા લાગી. એ મંત્ર પ્રાપ્ત કરીને મહાદેવ પરમ આનંદમાં તનમનથી માતાજીના પાદમાં નમન કરી ત્યાં જ સ્થિર થયા. શંકર એ મંત્રનું જપ કરતા, જે કામનાઓ અને મોક્ષ આપે છે, અને એનું યોગ્ય ઉચ્ચાર કરતા ત્યાં જ ઊભા રહ્યા. પછી, મેં, બ્રહ્માએ, વિશ્વના કલ્યાણકર્તા શંકરને એ રીતે માતાજીના પાદે ઊભેલા જોયા અને મહામાયા પાસે વિનમ્રતા પૂર્વક કહ્યુ: “વેદો પણ તમને આ રીતે સમજી શકતા નથી, તેથી તેઓ તમારી નિર્દોષ, સર્વજીવની ધારણ કરનારી શક્તિનું વર્ણન કરી શકતા નથી. તમે સર્વ યજ્ઞોમાં હવનનું તત્ત્વ છો, સર્વત્ર સ્થાપિત છો, અને ત્રણેય લોકની સર્વજ્ઞ માતા બની ગઈ છો.” “હું સર્જનહાર છું, સર્વ અદ્ભુત વિશ્વનું સર્જન કરું છું; ત્રણેય લોકના ચર-અચર પ્રાણીઓમાં મારા જેવો બીજોય કોણ છે? હું અહીં ધન્ય છું, કોઈ સંશય નથી, કેમ કે હું બ્રહ્મા છું, સંસારસાગરમાં ગરકાવ, અને અહંકારથી ભરેલો.” “પણ, આજે તમારી કમળપાદની ધૂળીથી, અહંકાર વિના, હું સાચે ધન્ય છું અને તમારી કૃપાથી સાચું બોલવામાં પારો છું. હે માતા, ભયનો નાશ કરનારી, મોક્ષ આપનારી, મહામોહ અને દુઃખના બંધન તોડી, મને તમારી ભક્તિમાં સ્થિર કરો.” “હું તો તમારાથી ઉત્પન્ન થયો, તમારો આજ્ઞાપાલક દાસ છું; શિવે, સંસારસાગરમાં ભ્રમિત મને રક્ષા કરો. જે માનવીઓ તમને ઓળખતા નથી તેઓ મને જ ભગવાન માને છે, અને તમારી શુદ્ધ, આદિ વિધિને પણ. જે યજ્ઞકર્મી સ્વર્ગની ઈચ્છા કરે છે, તેઓ તમારી શક્તિને સાચે ઓળખતા નથી.” “હું તો તમારી કૃપાથી સર્જન માટે નિમિત્ત છું, હરિ રક્ષણ માટે, અને હર વિનાશ માટે; આજે તમે વિના તો કોઈ શક્તિશાળી નથી. હું, હરિ અને શંકર સિવાય બીજું કોઈ અહીં નથી—ન હતું, ન રહેશે; તમારા આ અજોડ ખેલમાં કોણ ભ્રમિત ન થાય?” “આદિદેવ તો નિષ્ક્રિય, ગુણાતીત, અવિનાશી છે; છતાં, હે ભગવાન, તમે જ આ ખેલ વિતરણ કર્યો છે—એવું જ્ઞાનીઓ કહે છે. દેખાતા અને અદૃશ્યમાં પણ, પરમપુરુષ માત્ર તમારામાંથી જ અવતરિત થાય છે; બીજું કોઈ નથી.” “વેદના શબ્દો કદી અસત્ય કે કલ્પિત માનવા ન જોઈએ; આ વિરોધાભાસ મેં હૃદયથી વિચાર્યો છે. વેદ જે અદ્વિતીય બ્રહ્મનનું વર્ણન કરે છે—શું એ તમે છો કે બીજું કોઈ? મારા સંશય દૂર કરો.” “મારું મન હજુ પણ સંશયમુક્ત નથી; દ્વૈત-અદ્વૈતના વિચારમાં હું તણાયેલો છું. કૃપા કરીને તમારા સ્વયં વચનથી મારા સંશય દૂર કરો; પુર્વકર્મના ફળે આજે તમારી પાદમાં પહોંચી શક્યો છું.” “શું તમે પુરુષ છો કે સ્ત્રી? વિગતે કહો; તમારી પરમ શક્તિ જાણી હું સંસારસાગરથી મુક્ત થાઉં.” આ રીતે, બ્રહ્માએ વિનમ્રતાથી પૂછ્યા પછી, પરમ ભગવતી માતાજીએ મૃદુ વચનો કહ્યા: “હંમેશા હું અને એ એક છીએ—કોઈ વિભાજન નથી; હું એ છું, એ હું છું—ભેદ તો મનની ભ્રાંતિથી આવે છે. જે આ સૂક્ષ્મ ભેદ જાણે છે, એ સાચો જ્ઞાની સંસારથી મુક્ત થાય છે—આમાં શંકા નથી.” “બ્રહ્મન તો એક જ છે, દ્વિતીય નથી, સનાતન અને શાશ્વત છે; પણ જયારે સર્જનનો સંકલ્પ થાય છે, ત્યારે દ્વૈત ફરીથી પ્રગટ થાય છે.” આ રીતે માતા-ભગવતીના ઉપદેશે બ્રહ્માએ પરમ તત્વનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું.