પળમાં જ આપણું રથ પવનની જેમ આકાશમાં દોડ્યું અને તરત જ એક મનમોહક ભૂમિ પર પહોંચ્યું. ત્યાં અમારે નજરે સુંદર અને સુગંધિત પરિજાત વૃક્ષોથી છાયાયુક્ત નંદનવન દેખાયું. એ વનમાં એક ચારે દાંત ધરાવતો ગજ ઊભો હતો અને મેનકા સહિત અનેક અપ્સરાઓના ટોળા રમતાં-નાચતાં નજરે પડ્યા. આસપાસના ગંધર્વ, યક્ષ અને વિધ્યાધરો પણ સંગીત અને નૃત્ય સાથે આનંદમાં મગ્ન હતા. મંદાર વનના મધ્યમાં એ સૌ સંગીત ગાતા અને આનંદ માણતા હતા. ત્યાં અમારે મહાન ઇન્દ્ર અને પૌલોમિનું દર્શન થયું. એ સ્વર્ગીય લોક અને તેની સાથે જળના સ્વામી, કુબેર, યમ, સૂર્ય અને અગ્નિનું દર્શન જોઈને અમે આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. દેવતાઓનો એ વિધાન જોઈને અમને ખૂબ જ નવાઈ લાગી. એ સમયે એ દિવ્ય શહેરમાંથી રાજા બહાર આવ્યા. તેઓ દેવરાજ જેવા અડગ ઊભા રહ્યા અને તેમની સેના સાથે ધરતી પર વિરાજમાન હતા. અમે રથમાંથી એ દૃશ્ય જોયું અને રથ પવનની જેમ આગળ દોડ્યું. પછી એ રથ સર્વ દેવતાઓ દ્વારા પૂજ્ય બ્રહ્માના દિવ્ય લોકે પહોંચ્યું. ત્યાં બ્રહ્માજીને જોઈને હર અને કેશવ પણ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા. એ સભામાં સર્વ વેદો અને તેમના અંગો, મહાસાગરો, નદીઓ, પર્વતો, સાપો અને નાગો પોતાના સ્વરૂપે હાજર હતા. ચારમુખી બ્રહ્માએ મને પૂછ્યું: "આ નિત્ય બ્રહ્મા કોણ છે?" મેં વિનમ્રતાપૂર્વક ઉત્તર આપ્યો: "હું સર્જનહાર ભગવાનને ઓળખતો નથી." "હું કોણ? એ કોણ? આ મારો સંશય શા માટે છે, હે દેવતાઓ?" એમ મેં જ્ઞાનની શોધમાં પ્રશ્ન કર્યો. એ જ સમયે, મનની ગતિથી પણ ઝડપી એ રથ ધ્રુજી ઉઠ્યું અને પર્વત શિખર તરફ દોડ્યું. રથ કૈલાશ પરવતના શિખર પર પહોંચ્યું, જે સુંદર અને યક્ષોના ટોળા વડે સેવા પામતું હતું. ત્યાં મંદાર વૃક્ષોનું વન, મોર અને કોયલના કલરવથી ગૂંજતું હતું. વીના અને ઢોલના સુમધુર ધ્વનિ સાથે આનંદ અને શુભતા પ્રસરી રહી હતી. રથ ત્યાં પહોંચતાં જ સ્થિર થઈ ગયું. ત્યાં ભૂતનાથ, ભગવાન શંભુ, નંદી પર આરૂઢ, ત્રણ નેત્ર, પાંચ મુખ, દસ બાહુ અને શિર પર અર્ધચંદ્ર ધારણ કરીને પ્રગટ થયા. તેઓ વાઘચર્મ પહેરી, ઉપર હાથીની ચામડીનો ઉપવસ્ત્ર ધારણ કરેલો અને તેમના પગ પાસે બે પરાક્રમી પુત્ર—એક ગજમુખ અને બીજો છ મુખવાળો—ઉભા હતા. શિવજી અને તેમના પુત્રો સાથે નંદી અને સર્વ ગણો જગમગાટ કરતાં આગળ વધ્યા. વિજયના નાદ સાથે સર્વે શિવજીની પાછળ ચાલ્યા. એ સમયે બીજાં શંકરનું દર્શન કરીને, હે નારદ, અમે સૌ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. માતાઓના સંશયથી હું ત્યાં જ ઊભો રહ્યો. એ જ ક્ષણે રથ પવનની ગતિએ તે પર્વત શિખર પરથી આગળ દોડ્યું. હવે એ વૈકુંઠધામે પહોંચ્યું—રામાના પ્રિય ભગવાનનું નિવાસસ્થાન—જેની તેજસ્વિતાનો વર્ણન કરવું પણ અશક્ય છે. ત્યાં વિષ્ણુજી એ પરમ શહેર જોઈને ચકિત થઈ ગયા. કમળનેત્ર હરી એ મહામંડપની આગળ ગયા. તેઓ અણિળ ફૂલ જેવો વર્ણ ધરાવતા, પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા, ચાર હાથવાળા, ગરુડ પર આરૂઢ અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભતા હતા. એ સમયે સુંદર લક્ષ્મીજી શુભ પંખા વડે તેમને વાંટી રહી હતી. એ નિત્ય વિષ્ણુનું દર્શન કરીને અમે સૌ આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયા. એકબીજાને નિહાળી, અમે એ ઉત્તમ આસન પર ઊભા રહ્યા. ત્યારે જ રથ ફરી પવનની જેમ ઝડપથી આગળ દોડ્યું. હવે અમે અમૃતના મહાસાગર પર પહોંચ્યા, જે મધુર જળ અને મહાવિચિ સાથે તરંગિત, અનેક જલચરોથી ભરપૂર અને અવિરત લહેરોથી શોભતો હતો. એ સ્થળ મંદાર, પરિજાત અને અનેક વૃક્ષોથી અલંકૃત, વિવિધ આસનો અને અદ્ભુત શોભાથી સુશોભિત હતું. મોતીની વેણીઓ અને અનેક પ્રકારની માળાઓથી શોભિત, અશોક, બકુલ, કુરૂબક અને અન્ય વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું. ચારે બાજુ કોમળ કેતકી અને ચંપકના વૃક્ષો, કોયલના મીઠા રવ અને દિવ્ય સુગંધથી પરિપૂર્ણ હતું. ભમરાઓના ગુંજનથી જીવંત અને અદ્ભુત મનોહર એ દ્વીપમાં શિવઆકારનું એક મનમોહક સુશોભિત શયનાસન હતું. એ શયનાસન રત્નોથી જડિત અને વિવિધ મણિ-માણકોથી અલંકૃત, દૂરથી જ તેજસ્વી દિગંત સુધી દેખાતું હતું. એ પર અનેક સુંદર આવરણો અને ઈન્દ્રધનુષ જેવી કાંતિથી ઢંકાયેલું હતું. એ ઉત્તમ શયનાસન પર એક અતિ સુંદર દેવસ્ત્રી વિરાજમાન હતી. એ સ્ત્રી લાલ માળા અને લાલ વસ્ત્રો ધારણ કરેલી, લાલ સુગંધોથી અંજાઈ, લાલ લલાટવાળી, વીજળી જેવી તેજસ્વી અને યુવાન કુમારી હતી. તેની આંખો પણ લાલ, મુખમંડલ સુંદર, લાલ હોઠ અને દાંતથી ઝગમગતું, લાખો લક્ષ્મીથી પણ વધુ તેજસ્વી, આખું સ્વરૂપ સૂર્યમંડળ જેવું તેજસ્વી હતું. એના હાથમાં પાશ, અંકુશ અને ઇચ્છિત વરદાન હતાં; એ ભુવનેશ્વરી, સૌમ્ય સ્મિતથી શોભતી, અદ્વિતીય સૌંદર્યથી યુક્ત હતી. આસપાસના પક્ષીઓ હ્રીં મંત્રનો જાપ કરતાં હતાં; એ રક્તવર્ણાની, કરુણારૂપિણી અને યુવાન કુમારી હતી. સૌંદર્યના સર્વે આભૂષણોથી શોભાયમાન, કમળમુખ પર મધુર સ્મિત, ઊંચા અને પૂર્ણ સ્તન કુમળા કમળકુડાંથી પણ વધુ સુંદર હતાં. અનેક મણિ-માણકાથી જડિત આભૂષણો, સોનાની બાંય, કંકણ અને મુકુટથી શોભતી હતી. એના કમળમુખ પર શ્રીચક્રાકાર સુવર્ણ કુંડળ શોભતાં હતાં. એ હૃલ્લેખા ભુવનેશી તરીકે ઓળખાતી, પોતાના નામના જાપમાં લીન હતી. હંમેશા પોતાની સહચરીઓ દ્વારા સ્તુતિત, ભુવનેશી મહાદેવી, હૃલ્લેખા વગેરે દેવીઓના વર્તુળથી ઘેરાયેલી હતી. અનંગકુસુમા વગેરે દેવીઓના વર્તુળમાં એ દેવી યંત્રરાજના મધ્ય hexagonમાં, મધ્યસ્થિત હતી—અતિ દિવ્ય અને અદ્ભુત દર્શન!