વિદ્યાર્થિ મિત્રો, હવે હું તમને શ્રીમદ દેવી ભાગવત પુરાણના પવિત્ર શ્લોકોમાં વર્ણવાયેલી કથા એક સુંદર વાર્તા તરીકે સંભળાવું છું. શ્રી વિયાસજી, જે ભાઈઓના ધર્મને જાણતા અને નિર્દોષ હતા, તેમણે આ વંશની ઉત્પત્તિ અને યશસ્વી પરંપરા વિશે બધું કહી દીધું છે. પછી, એક વખત નારદજી શ્રી નારાયણ પાસે જઈને વિનયપૂર્વક પૂછે છે: "હે નારાયણ, ધરતીના આધાર અને સર્વ રક્ષાના કારણ, તમે જે દેવીઓના કાર્યો વર્ણવ્યા છે, તે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે. દરેક મનુના યુગમાં, તે મહાદેવી, પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે, વિવિધ સ્વરૂપોમાં અવતરે છે. કૃપા કરીને અમને તે તમામ અવતારો અને તેમના યશસ્વી કાર્યો જણાવો—કેવી રીતે અને કોના દ્વારા અહીં તેની પૂજા અને સ્તુતિ કરવામાં આવી?" નારદજી વધુ કહે છે: "તે દેવીએ, પોતાના ભક્તોના કલ્યાણ માટે, શ્રદ્ધાળુઓની ઇચ્છા પૂર્ણ કરી છે; અમારે કલ્યાણ માટે, તેની સર્વોચ્ચ લીલાઓ જણાવો. હે કરુણાના સાગર, તે કાર્યો વર્ણવો, જેના દ્વારા મહાન સુખ પ્રાપ્ત થાય." ત્યારે શ્રી નારાયણ કહે છે: "હે મહામુનિ, પાપ નાશક કાર્યો સાંભળો. ભક્તિની ઉત્પત્તિ, મહા સમૃદ્ધિના સ્ત્રોત, બ્રહ્માંડની યોનિ અને પરમ તેજ—બ્રહ્મા, જે જગતના પિતામહ છે." શ્રી નારાયણ વર્ણવે છે: "બ્રહ્મા ભગવાન, દેવોના સ્વામીના નાભિમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા કમળમાંથી પ્રગટ થયા, અને ચાર મુખ ધરાવતો સ્વરૂપ ધારણ કર્યો. તેમણે મનથી સ્વયંભૂવ મનુનું સર્જન કર્યું; એ મનુ બ્રહ્માના મન-પુત્ર હતા. બ્રહ્માએ શતરૂપા નામની ધર્મરૂપા પત્ની પણ ઉત્પન્ન કરી. એ મનુ, દુધના સમુદ્રના પવિત્ર કિનારે, મહાદેવીની પૂજા કરવા લાગ્યા." "મનુએ માટીની પ્રતિમા બનાવી, પૃથ્વીના ભગવાન તરીકે, વિધિપૂર્વક દેવીની પૂજા કરી. તેમણે ગુપ્ત રીતે વાગ્ભવ મંત્રનો જપ કર્યો, ઉપવાસ, પ્રાણાયામ, નિયમ અને વ્રતો દ્વારા પોતાને ક્ષીણ કર્યો. એક પગ પર, દિવસ-રાત જમીન પર સ્થિર રહી, એક સદી સુધી ઇચ્છા અને ક્રોધને જીત્યા. તેમણે પોતાના હૃદયમાં દેવીના પદનો ધ્યાન કર્યો; તેમના તપથી, બ્રહ્માંડરૂપા દેવી પ્રગટ થઈ." "દેવી કહે: 'હે રાજા, ઈચ્છિત વર માંગો.' મનુ, જેનું હૃદય આનંદથી ભરપૂર હતું, દુર્લભ વર માંગે છે—જે અમર લોકો માટે પણ દુર્લભ હોય. મનુ કહે: 'જય હો, હે વિશાળ આંખવાળી દેવી, જય હો, જે સર્વમાં વસે છે. હે પૂજ્ય, જગતની પોષક અને સર્વ શ્રેષ્ઠ, તમારા દૃષ્ટિથી કમળજ બ્રહ્મા જગતનું સર્જન કરે છે.'" "વૈકુંઠ રક્ષણ કરે છે, હર એક ક્ષણે વિનાશ કરે છે; શચીપતિ તમારા આજ્ઞાથી ત્રણ લોકનું રાજ કરે છે. યમરાજ દંડથી જીવાતમાઓને શિક્ષા આપે છે; વરુણ, પાશધારી, મારા જેવા લોકોની પણ રક્ષા કરે છે. કુબેર, અક્ષય ધનના સ્વામી, અને અગ્નિ, નૈરૃત, વાયુ, ઈશાન, તથા શેષ—all તમારા અંશ અને શક્તિથી ઉત્પન્ન થયા છે." "હે દેવી, જો મને વર આપવો છે, તો મારી સર્જન કાર્યમાં અવરોધ ન આવે; અને જે વાગ્ભવ મંત્રની પૂજા કરે, તેમને કાર્યમાં તરત સિદ્ધિ મળે. જે આ સંવાદનો જપ કરે અથવા અન્યને સાંભળાવે, તેમને સંસારમાં ભોગ અને મોક્ષ સરળતાથી પ્રાપ્ત થાય; તેઓને પૂર્વ જન્મની સ્મૃતિ, વાકપટુતા અને શ્રેષ્ઠતા મળે. જ્ઞાન, કર્મમાં સફળતા, પુત્ર-પૌત્રની સમૃદ્ધિ—all મળે, જેમ મેં કહ્યું છે." આ પછી, વિંધ્ય પર્વતની કથા શરૂ થાય છે. મહાદેવી મનુને કહેછે: "હે રાજા, શક્તિશાળી પૃથ્વીના શાસક, તમે જે માંગ્યું છે, તે બધું ચોક્કસ રીતે થશે; હે મનુષ્યમાં શ્રેષ્ઠ, હું તમને ઈચ્છિત વર પ્રદાન કરું છું. હે દૈત્યવિનાશક, હું પ્રસન્ન છું; વાગ્ભવ મંત્રના જપ અને તપથી, એ નિશ્ચિત છે. તમારી રાજ્યમાં અવરોધ ન રહે, તમારા પુત્રો વંશ ચાલુ રાખે; અને અંતે, મારી પર અડગ ભક્તિથી, તમે પરમ પદ પ્રાપ્ત કરશો." આ રીતે, મહાદેવી એ મહાન આત્મા મનુને વર આપી, મનુના નજર સામે, વિંધ્ય પર્વત તરફ ગઇ. એ વિંધ્ય પર્વત, જેને કળશમાંથી જન્મેલા ઋષિ દ્વારા રોકવામાં આવ્યો હતો, આકાશને સ્પર્શ કરવા ઉઠી રહ્યો હતો, સૂર્યના માર્ગને અવરોધવા ઈચ્છતો હતો. વિંધ્યમાં વસતી, વરદાયિની દેવી, વિષ્ણુની બહેન, સર્વ લોકોથી પૂજનીય બની. હવે ઋષિઓ પૂછે છે: "સુતજી, એ વિંધ્ય પર્વત કોણ છે? એ આકાશને સ્પર્શ કરવા કેમ ઉઠ્યો? સૂર્યના માર્ગને અવરોધવા કેમ ઈચ્છ્યો? અને મીત્ર-વરુણના પુત્રે કેવી રીતે એ પર્વતને સ્થિર કર્યો? બધું વિગતવાર કહો." "હે મહાન, અમે તમારા વાણીના અમૃતથી ક્યારેય તૃપ્ત થતા નથી; દેવીની કથાઓ સાંભળવાની તરસ સતત વધે છે." સુતજી કહે છે: "પૃથ્વીને ધારણ કરતા પર્વતોમાં વિંધ્ય નામે એક પર્વત હતો, જે સર્વ પર્વતોમાં સન્માનિત, વિશાળ વનોથી ભરપૂર અને મહાન વૃક્ષોથી ઢંકાયેલો હતો. એ પર્વત પર અનેક ફૂલોવાળી લતાવૃક્ષો અને ઝાડ, મૃગ, વનમંદી, ભેંસ, વાઘ, ચિત્તા, વગેરે વિપુલ પ્રમાણમાં હતા." "વાંદરા, સસલા, રીંછ અને સિયાળ પણ સર્વત્ર ફરતા—હંમેશા આનંદિત, સુખી અને ઉર્જાસભર. એ પર્વત નદીઓ અને પ્રવાહોથી ભરેલો હતો; દેવો, ગંધર્વો, કિનર, અપ્સરા, કિમ્પુરુષો અને જલદી ઈચ્છા પૂર્ણ કરતા વૃક્ષો ત્યાં આવતાં." "એકવાર, દેવીના મહાન ઋષિ, પૃથ્વી પર ફરતા, આનંદથી સ્વેચ્છાએ એ વિંધ્ય પર્વત પર આવ્યા, જે અતિ વિભવશાળી હતો. પર્વત, તેમને જોઈ, તત્પરતાથી ઊંચો થયો, અને શ્રદ્ધાપૂર્વક પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને સુંદર આસન અર્પણ કર્યા." આ રીતે, શ્રીમદ દેવી ભાગવતના પવિત્ર શ્લોકોમાં વર્ણવાયેલી કથા, શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી, અહીં સંભળાઈ.