દેવીભાગવતપુરાણમ્

આ પવિત્ર વાર્તા ભગવાન દૂર્ગાને વંદનથી શરૂ થાય છે. એ માતા, જે સમગ્ર બ્રહ્માંડની રચના છે, જેણે વિશ્વના પાલન દરમિયાન રક્ષા કરે છે અને વિલય સમયે ઉગ્ર સ્વરૂપે આવે છે—આ બધું જેમણે માત્ર લીલા રૂપે કરે છે, જેમને અપરા કહેવામાં આવે છે, અને જેમને પશ્યંતી, મધ્યમા અને પરમ વાણી સ્વરૂપે ઓળખવામાં આવે છે, જેમને બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ પણ પૂજતા છે—એ દિવ્ય માતા અમારી વાણીમાં સૌમ્યતા અને કૃપા પ્રગટ કરે. આ વાર્તા શરૂ કરતાં, સૌપ્રથમ નારાયણ, મહાન નર, સરસ્વતી દેવીએ અને વ્યાસજીને વંદન કરવું જોઈએ, અને પછી વિજયની પ્રાર્થના કરવી જોઈએ. ત્યારે ઋષિઓ સૂતજીને પૂછે છે: "હે સૂત, તમે દીર્ઘાયુ અને મજબૂત છો, વ્યાસજીના જ્ઞાનથી પોષિત, અમને અહીં પવિત્ર અને મનોહર વાર્તાઓ કહો." તેઓ કહે છે કે, "અમને વિષ્ણુના અદ્ભુત અને પવિત્ર કાર્ય, જે પાપો દૂર કરે છે અને અવતારોની કથાઓથી ભરપૂર છે, શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળ્યા છે. અને તમારા કમળ જેવા મુખમાંથી શિવના દિવ્ય કાર્યો, ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષની મહિમા તથા તેમની કથાઓ પણ સાંભળ્યા છે." પછી ઋષિઓ કહે છે: "હવે અમને એ સાંભળવું છે, જે સૌથી પવિત્ર છે, જે ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે, અને જે સરળતાથી પ્રાપ્ત થાય છે." તેઓ વિનંતી કરે છે: "હે સૌભાગ્યશાળી, એ તત્વ જણાવો, જે દ્વારા લોકો સફળતા પામે છે; કલી યુગમાં, તમારું જ્ઞાનથી મોટી શંકા દૂર થતી નથી." સૂતજી જવાબ આપે છે: "હે પવિત્ર લોકો, તમે લોકકલ્યાણની ઈચ્છાથી ઉત્તમ પ્રશ્ન કર્યો છે; હવે હું તમને તમામ શાસ્ત્રોનું સાર તત્વ કહું છું." તેઓ કહે છે: "જ્યાં સુધી લોકો દેવિ ભાગવત યોગ્ય રીતે સાંભળતા નથી, ત્યાં સુધી તીર્થ, પુરાણો અને વ્રત માત્ર વ્યર્થ ગર્જના કરે છે. અને જ્યાં સુધી દેવિ ભાગવત નામની કુહાડી પ્રાપ્ત નથી, ત્યાં સુધી પાપોનું જંગલ, દુ:ખની કાંટાવાળી ઝાડીઓથી ભરેલું, અડગ રહે છે. દેવિ ભાગવત નામનું સૂર્ય ઊગે ત્યાં સુધી, દુ:ખ અને વ્યથાનો અંધકાર ટકી રહે છે." પછી ઋષિઓ પુછે છે: "હે સૂત, એ શ્રવણ શું છે અને એ સાંભળવાની વિધિ શું છે?" તેઓ પૂછે છે: "કેટલા દિવસોમાં એ સાંભળવું જોઈએ? કઈ પૂજા કરવી જોઈએ? કોને પહેલાં એ સાંભળ્યું હતું અને તેઓએ શું ફળ મેળવ્યું?" સૂતજી કહે છે: "વિષ્ણુના અંશ રૂપે જન્મેલા મહાન ઋષિ, સત્યવતીના પુત્ર, પરાશર દ્વારા, જેઓએ વેદોને ચાર ભાગમાં વિભાજિત કર્યા અને પોતાના શિષ્યોને શીખવ્યા." પછી તેઓ વિચારે છે: "જેઓ વેદ માટે અયોગ્ય છે—અંત્યજ, સ્ત્રીઓ, મુર્દ્ધ, સામાન્ય લોકો—તેઓ ધર્મ જ્ઞાન કેવી રીતે પામે?" આ વિષય પર મનન કરતાં, બદરાયણ (વ્યાસજી) એ લોકો માટે ધર્મ સ્થાપિત કરવા, પુરાણોનો સંકલન કર્યો. પવિત્ર ઋષિએ અઢાર પુરાણો રચ્યા અને તેમને અને મહાભારત પણ શિષ્યોને શીખવ્યા. એમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ દેવિ ભાગવત પુરાણ છે, જે ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે; એ તેમણે રાજા જનમેજયને સંભળાવ્યું. અગાઉ, જનમેજયના પિતા, રાજા પરિક્ષિત, જેમને તક્ષક સર્પે દંશ કર્યો હતો, તેમના શુદ્ધિ માટે, રાજાએ ભાગવત સાંભળ્યું. નવ દિવસ સુધી, ત્રણ લોકની માતા, દેવિને વિધિપૂર્વક પૂજ્યા, અને શ્રીમદ્ વ્યાસજીના કમળમુખમાંથી કથા સાંભળ્યા. નવ દિવસના યજ્ઞ પૂર્ણ થયા પછી, રાજા પરિક્ષિતે એ જ ક્ષણે, દિવ્ય સ્વરૂપે, માતાના સ્વર્ગ લોકમાં પ્રવેશ કર્યો. તેમના પિતાની દિવ્ય યાત્રા જોઈ, રાજા જનમેજયે વ્યાસજીની પૂજા કરી અને પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કર્યો. અઢાર પુરાણોમાં, દેવિ ભાગવત પુરાણ શ્રેષ્ઠ અને પરમ છે, જે ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ આપે છે. જે લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક દેવિ ભાગવતની કથા સાંભળે છે, તેઓ માટે સિદ્ધિ દૂર નથી; તેથી, એ કથા લોકો દ્વારા હંમેશા સેવા કરવી જોઈએ. એક દિવસ, અર્ધ દિવસ, ચોથા ભાગ, ક્ષણ કે એક પળ—even ટૂંકા સમય માટે શ્રદ્ધાથી સાંભળનારને ક્યારેય દુ:ખ નથી મળે; એકવાર સાંભળવાથી બધાં યજ્ઞો, તીર્થ અને દાનનું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. પૂર્વે અનેક પુણ્ય કર્મો કરવામાં આવ્યા, પણ કલી યુગમાં, માત્ર પુરાણ શ્રવણથી જ ધર્મ છે; લોકો માટે બીજો માર્ગ નથી. કલીના ટૂંકા જીવન અને ધર્મહીન લોકો માટે, વ્યાસજીએ અમૃતરૂપ પુરાણ કલ્યાણ માટે રચ્યું. જેમ કોઈ અમૃત પીવે તો અમર બને છે, તેમ દેવિ કથાનું અમૃત પીવાથી આખા વંશને અમરતા મળે છે. અહીં માસ, દિવસની કોઈ પાબંધી નથી; દેવિ ભાગવત હંમેશા સેવા કરવું જોઈએ. આશ્વિન, મધુ અથવા તપસ મહિનામાં, ખાસ કરીને ચાર નવરાત્રીમાં, એ શ્રવણ સૌથી વધુ ફળદાયી છે. તેથી, નવ દિવસનું યજ્ઞ બધાં પુણ્ય કર્મો કરતાં વધુ ફળ આપે છે અને લોકોને મહાન લાભ આપે છે. જે લોકો પાપમાં રત, ભ્રમિત, મિત્રદ્રોહી, વેદનિંદક, હિંસામાં રત, નાસ્તિક માર્ગે ચાલે છે, તેઓ નવ દિવસના યજ્ઞથી કલી યુગમાં શુદ્ધ થાય છે. જે લોકો પરસ્ત્રી, પરધનની ઈચ્છા કરે છે, પાપમાં ડૂબેલા છે, ગાય, દેવ અને બ્રાહ્મણમાં શ્રદ્ધા નથી, તેઓ પણ નવ દિવસના યજ્ઞથી શુદ્ધ થાય છે. તપ, વ્રત, તીર્થ, દાન, યજ્ઞ, હવન, જપ—જે ફળ મળે છે, એ નવ દિવસના યજ્ઞથી મળે છે. ગંગા, ગયા, કાશી, નૈમિષ, મથુરા, પુષ્કર કે બદરી—કોઈ પણ તીર્થ એ યજ્ઞ જેટલી ત્વરિત શુદ્ધિ નથી આપે. તેથી, દેવિ ભાગવત પુરાણ ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ માટે શ્રેષ્ઠ અને પરમ સાધન છે. આશ્વિન મહિનાની શુક્લપક્ષમાં, સૂર્ય કન્યા રાશિમાં હોય ત્યારે, મહાન અષ્ટમીના દિવસે, સિંહાસન પર બિરાજમાન માતાની પૂજા કરવી જોઈએ. માતાની પ્રસન્નતા માટે, શ્રદ્ધાથી શ્રી ભાગવત ગ્રંથ યોગ્ય બ્રાહ્મણને આપવું જોઈએ; એથી માતાના માર્ગમાં પ્રવેશ મળે છે. જે વ્યક્તિ રોજ—even એક શ્લોક અથવા અર્ધો શ્લોક—દેવિ ભાગવતનો પાઠ કરે છે, તે માતાને પ્રિય બને છે; માત્ર સાંભળવાથી જ ભયાનક દુ:ખ, મહામારી અને તમામ આપત્તિથી મુક્તિ મળે છે. બાલગ્રહ, ભૂત, પ્રેતથી થતો ભય પણ દેવિ ભાગવત સાંભળવાથી દૂર થાય છે. આ રીતે, દેવિ ભાગવત પુરાણની મહિમા, શ્રવણ અને નવ દિવસના યજ્ઞના ફળની પવિત્ર વાર્તા, ઋષિઓ અને સૂતજી વચ્ચે, શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી, કલી યુગના લોકો માટે કલ્યાણ અને મોક્ષનો માર્ગ બતાવે છે.