మోక్షదానాం యథా కాశీ వైష్ణవానాం యథా శివః
మోక్షాన్ని ప్రసాదించే స్థలాల్లో కాశీ ముఖ్యమైనది, వైష్ణవుల్లో శివుడు ప్రధానుడు.
న చ విద్యాసమో బన్ధుర్నాస్తి కశ్చిద్గురోః పరః
విద్యకు సమానమైన మిత్రుడు లేడు, గురువుకు మించినవాడు ఎవరూ లేరు.
గురుస్త్రియాం చ పుత్రే చాప్యభవద్రామహేలనమ్
గురువుకు, స్త్రీకి, కుమారుడికి అవమానం చేయడం రామునికే కూడా జరిగింది.
నారాయణ ఉవాచ ఉవాచ భగవాంస్తత్ర సత్యసారం పరం వచః
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: అక్కడ భగవంతుడు సత్యసారం, పరమార్థమైన మాటలు చెప్పాడు.
శ్రీవిష్ణురువాచ నీతియుక్తం వేదసారం పరిణామసుఖావహమ్
శ్రీవిష్ణువు ఇలా అన్నాడు: నీతితో కూడిన, వేదసారమైనది చివరికి సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
యథా తే గజవక్త్రశ్చ కార్త్తికేయశ్చ పార్వతి ।। । తథా పరశురామశ్చ భార్గవో నాత్ర సంశయః ।। 3.44.
పార్వతికి గజవక్త్రుడు, కార్తికేయుడు కుమారులుగా ఉన్నట్లే, భృగుకులానికి చెందిన పరశురాముడు కూడా ఆమె కుమారుడే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నాస్త్యేషు స్నేహభేదశ్చ తవ వా శంకరస్య చ
వారిలో ప్రేమలో ఎలాంటి భేదం లేదు, నీకు లేదా శంకరునికీ కూడా లేదు.
పుత్రేణ సార్ద్ధం పుత్రస్య వివాదో దైవదోషతః
దురదృష్టం వల్ల తండ్రి, కుమారుడి మధ్య వివాదం కలిగింది.
పుత్రాభిధానం వేదేషు పశ్య వత్సే వరాననే
పిల్లా, అందమైన ముఖమున్నవాడా, వేదాల్లో 'కుమారుడు' అనే పేరును చూడు.
పుత్రనామాష్టకం స్తోత్రం సామవేదోక్తమీశ్వరి
ఈశ్వరి, కుమారుని ఎనిమిది పేర్ల స్తోత్రం సామవేదంలో చెప్పబడింది.
విష్ణురువాచ లమ్బోదరం శూర్పకర్ణం గజవక్త్రం గుహాగ్రజమ్
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: లంబోదరుడు, శూర్పకర్ణుడు, గజవక్త్రుడు, గుహకు అన్నయ్య—
అష్టాఖ్యార్థం చ పుత్రస్య శృణు మాతర్హరప్రియే
అమ్మా, హరప్రియ, కుమారుని ఎనిమిది పేర్ల అర్థాన్ని విను.
జ్ఞానార్థవాచకో గశ్చ ణశ్చ నిర్వాణవాచకః
'గ' అక్షరం జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది, 'ణ' అక్షరం మోక్షాన్ని తెలియజేస్తుంది.
ఏకశబ్దః ప్రధానార్థో దన్తశ్చ బలవాచకః
ఒకే పదం ప్రధానాన్ని అర్థం చేస్తుంది, 'దంత' శక్తిని సూచిస్తుంది.
దీనార్థవాచకో హేశ్చ రమ్బః పాలకవాచకః
'హే' అనే పదం దారిద్ర్యాన్ని తెలియజేస్తుంది, 'రంబ' రక్షకుడిని సూచిస్తుంది.
విపత్తివాచకో విఘ్నో నాయకః ఖణ్డనార్థకః ।। 3.44.
'విఘ్న' అనగా అపజయం, 'నాయకుడు' అనగా నాయకత్వం, 'ఖండన' అనగా నాశనం.
విష్ణుదత్తైశ్చ నైవేద్యైర్యస్య లమ్బం పురోదరమ్
విష్ణువు భక్తులు సమర్పించిన నైవేద్యాల వల్ల యివారి పొట్ట పెద్దగా కనిపిస్తుంది.
శూర్పాకారౌ చ యత్కర్ణౌ విఘ్నవారణకారకౌ
వారి చెవులు ఊదిన గిన్నెల్లా ఉంటాయి, అవి విఘ్నాలను తొలగించడంలో సహాయపడతాయి.
విష్ణుప్రసాదం మునినా దత్తం యన్మూర్ధ్ని పుష్పకమ్
విష్ణువు అనుగ్రహంగా ఒక ముని ఇచ్చిన పుష్పమాల ఆయన తలపై అలంకరించబడింది.
గుహస్యాగ్రే చ జాతోఽయమావిర్భూతో హరాలయే
గుహకన్నె ముందు ఆయన జన్మించాడు, హరాలయంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
త్రిసన్ధ్యం యః పఠేన్నిత్యం స సుఖీ సర్వతో జయీ
ఎవరైనా ఈ శ్లోకాన్ని ప్రతి రోజు మూడు సంధ్యాకాలాల్లో పఠిస్తే, వారు సుఖంగా, అన్ని విషయాల్లో విజయం పొందుతారు.
గణేశ్వరప్రసాదేన మహాజ్ఞానీ భవేద్ధ్రువమ్
గణేశ్వరుని కృప వల్ల, ఎవరైనా తప్పకుండా గొప్ప జ్ఞానిని అవుతారు.
మహాజడః కవీన్ద్రశ్చ విద్యావాంశ్చ భవేద్ధ్రువమ్
ఎంత మూర్ఖుడైనా, ఆయన కృపతో కవుల్లో శ్రేష్ఠుడిగా, విద్యావంతుడిగా మారతాడు.
నారాయణ ఉవాచ హితం సారం నీతిసారం పరిణామసుఖావహమ్
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు — ఇది మేలైనది, సారాంశమైనది, నీతి సారమైనది, చివరికి సంతోషాన్ని ఇస్తుంది.
విష్ణురువాచ కోపాత్కృత్వా దన్తభఙ్గం గణేశస్య స్థితోఽశివే
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు — కోపంతో గణేశుని దంతాన్ని విరిచిపోయి, నేను శుభం లేకుండా ఉన్నాను.
స్తోత్రేణైవ మయోక్తేన స్తుత్వా గణపతిం పరమ్
నేనే చెప్పిన స్తోత్రంతో పరమ గణపతిని స్తుతించాను.
శ్రీకృష్ణస్య పరా శక్తిర్బుద్ధిరూపా జగత్ప్రభోః
శ్రీకృష్ణుని పరాశక్తి, బుద్ధి రూపంగా, జగత్ప్రభువు యొక్క శక్తిగా ఉంది.
సర్వశక్తిస్వరూపేయమనయా శక్తిమజ్జగత్
ఆమె అన్ని శక్తులకు మూలరూపం; ఆమె వల్ల ఈ లోకం శక్తితో నిండిపోతుంది.
సృష్టిం కర్తుం న శక్తశ్చ బ్రహ్మా శక్త్యాఽనయా వినా
ఈ శక్తి లేకుండా బ్రహ్మ సృష్టిని చేయలేడు.
సురసంఘేఽసురగ్రస్తే కాలే ఘోరతరే ద్విజ
ఓ ద్విజుడు! దేవతల సమూహం అసురుల చేతిలో బలహీనపడిన భయంకరమైన కాలంలో,