నారాయణ ఉవాచ మేఘగమ్భీరయా వాచా తమువాచ జగత్పతిః
నారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: మేఘగంభీరమైన స్వరంతో జగత్పతీ అతనితో మాట్లాడాడు.
విష్ణురువాచ అస్య రామస్య రక్షార్థం కృష్ణభక్తస్య సామ్ప్రతమ్
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు ఈ రాముని, కృష్ణభక్తుడైన వాడిని, రక్షించడానికి,
నైతేషాం కృష్ణభక్తానామశుభం విద్యతే క్వచిత్
ఈ కృష్ణభక్తులకు ఎక్కడా ఎలాంటి దురదృష్టం కలగదు.
నాహం పాతా గురౌ రుష్టే బలవద్గురుహేలనమ్
గురువు కోపపడినపుడు, లేదా గురువుని అవమానించినప్పుడు, ఆ పాపాన్ని నేను క్షమించను.
మాన్యః పూజ్యశ్చ సర్వేభ్యః సర్వేషాం జనకో భవేత్
అతన్ని అందరూ గౌరవించాలి, పూజించాలి; అతను అందరికీ తండ్రివలె భావించాలి.
జనకో జన్మదానాచ్చ పాలనాచ్చ పితా నృణామ్ 3.44.
పుట్టించడంలో, పోషణలో తండ్రి మనుషులకు తండ్రిగా పిలవబడతాడు.
పితుః శతగుణం మాతా పోషణాద్గర్భధారణాత్
పిల్లను గర్భంలో ధరించి, పోషించినందుకు తల్లి తండ్రికంటే వంద రెట్లు గొప్పది.
మాతుః శతగుణం వన్ద్యః పూజ్యో మాన్యోఽన్నదాయకః
ఆహారం ఇచ్చేవాడు తల్లికంటే వంద రెట్లు ఎక్కువగా గౌరవించదగినవాడు, పూజించదగినవాడు, మాన్యుడు.
అన్నదాతుః శతగుణోఽభీష్టదేవః పరః స్మృతః
ఆహారం ఇచ్చేవాడిని కన్నా మనసు పెట్టి పూజించే దేవుడు వంద రెట్లు గొప్పవాడని చెబుతారు.
అజ్ఞానతిమిరాచ్ఛన్నం జ్ఞానదీపేన చక్షుషా
అజ్ఞానాంధకారంలో ఉన్నవాడు, గురువు ఇచ్చిన జ్ఞానదీపంతో తపస్సు, యజ్ఞంలో ఆనందాన్ని పొందుతాడు.
గురుదత్తేన మన్త్రేణ తపసేష్టసుఖం లభేత్
గురువు ఇచ్చిన మంత్రంతో తపస్సు, యజ్ఞంలో సుఖాన్ని పొందవచ్చు.
సర్వం జయతి సర్వత్ర విద్యయా గురుదత్తయా
గురువు ఇచ్చిన విద్యతో ఎక్కడైనా, అన్నింటిలోను విజయాన్ని సాధించవచ్చు.
విద్యాన్ధో వా ధనాన్ధో వా యో మూఢో న భజేద్గురుమ్
విద్యలోనైనా, ధనంలోనైనా అంధుడైనా, గురువును గౌరవించని మూర్ఖుడు—
దరిద్రం పతితం క్షుద్రం నరబుద్ధ్యాఽఽచరేద్గురుమ్
గురువు బీదవాడైనా, పతితుడైనా, చిన్నవాడైనా, మానవబుద్ధితో తక్కువగా చూడకుండా సేవించాలి.
పితరం మాతరం భార్య్యాం గురుపత్నీం గురుం పరమ్
తండ్రి, తల్లి, భార్య, గురుపత్ని, గురువు — వీరందరూ మనకు అత్యంత గొప్పవారు.
గురుర్బ్రహ్మా గురుర్విష్ణుర్గురుర్దేవో మహేశ్వరః 3.44.
గురువు బ్రహ్మ, గురువు విష్ణువు, గురువే మహేశ్వరుడు.
గురుశ్చన్ద్రస్తథేన్ద్రశ్చ వాయుశ్చ వరుణోఽనలః
గురువు చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, వాయువు, వరుణుడు, అగ్ని కూడా.
నాస్తి వేదాత్పరం శాస్త్రం నహి కృష్ణాత్పరః సురః
వేదానికి మించిన శాస్త్రం లేదు, కృష్ణునికి మించిన దేవుడు లేడు.
నాస్తి క్షమావతీ భూమేః పుత్రాన్నాస్త్యపరః ప్రియః
భూమికి మించిన క్షమాశీలత ఎవరికీ లేదు, కుమారుడికి మించిన ప్రియుడు లేడు.
శాలగ్రామాత్పరో యన్త్రో న క్షేత్రం భారతాత్పరమ్
శాలగ్రామానికి మించిన పవిత్ర వస్తువు లేదు, భారతదేశానికి మించిన దేశం లేదు.
మోక్షదానాం యథా కాశీ వైష్ణవానాం యథా శివః
మోక్షాన్ని ప్రసాదించే స్థలాల్లో కాశీ ముఖ్యమైనది, వైష్ణవుల్లో శివుడు ప్రధానుడు.
న చ విద్యాసమో బన్ధుర్నాస్తి కశ్చిద్గురోః పరః
విద్యకు సమానమైన మిత్రుడు లేడు, గురువుకు మించినవాడు ఎవరూ లేరు.
గురుస్త్రియాం చ పుత్రే చాప్యభవద్రామహేలనమ్
గురువుకు, స్త్రీకి, కుమారుడికి అవమానం చేయడం రామునికే కూడా జరిగింది.
నారాయణ ఉవాచ ఉవాచ భగవాంస్తత్ర సత్యసారం పరం వచః
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: అక్కడ భగవంతుడు సత్యసారం, పరమార్థమైన మాటలు చెప్పాడు.
శ్రీవిష్ణురువాచ నీతియుక్తం వేదసారం పరిణామసుఖావహమ్
శ్రీవిష్ణువు ఇలా అన్నాడు: నీతితో కూడిన, వేదసారమైనది చివరికి సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
యథా తే గజవక్త్రశ్చ కార్త్తికేయశ్చ పార్వతి ।। । తథా పరశురామశ్చ భార్గవో నాత్ర సంశయః ।। 3.44.
పార్వతికి గజవక్త్రుడు, కార్తికేయుడు కుమారులుగా ఉన్నట్లే, భృగుకులానికి చెందిన పరశురాముడు కూడా ఆమె కుమారుడే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నాస్త్యేషు స్నేహభేదశ్చ తవ వా శంకరస్య చ
వారిలో ప్రేమలో ఎలాంటి భేదం లేదు, నీకు లేదా శంకరునికీ కూడా లేదు.
పుత్రేణ సార్ద్ధం పుత్రస్య వివాదో దైవదోషతః
దురదృష్టం వల్ల తండ్రి, కుమారుడి మధ్య వివాదం కలిగింది.
పుత్రాభిధానం వేదేషు పశ్య వత్సే వరాననే
పిల్లా, అందమైన ముఖమున్నవాడా, వేదాల్లో 'కుమారుడు' అనే పేరును చూడు.
పుత్రనామాష్టకం స్తోత్రం సామవేదోక్తమీశ్వరి
ఈశ్వరి, కుమారుని ఎనిమిది పేర్ల స్తోత్రం సామవేదంలో చెప్పబడింది.