గణపతిరువాచ పితుర్భ్రాతుర్ముఖాజ్జ్ఞానం దుర్లభం భాగ్యవాఁల్లభేత్
గణపతి ఇలా అన్నాడు: తండ్రి లేదా అన్నయ్య నోటినుంచి జ్ఞానం దొరకడం చాలా అరుదు; అదృష్టవంతులకు మాత్రమే అది లభిస్తుంది.
శ్రుతం జ్ఞానం విశిష్టం చ జ్ఞానినామపి దుర్లభమ్
వినిన జ్ఞానం, ఎంత గొప్పదైనా, తెలివైనవారికీ దొరకడం చాలా కష్టం.
యో నిర్గుణః స నిర్లిప్తః శక్తిభిర్న హి సంయుతః
యవ్వడు లక్షణాలు లేనివాడో వాడు ఏదీ అంటుకోని ఉంటాడు; అతడికి శక్తులు కూడా అంటవు.
యావన్తి చ శరీరాణి భోగార్హాణి మహామునే
ఓ మహామునీ! అనుభవానికి యోగ్యమైన ఎన్ని శరీరాలున్నాయో—
ధ్యాయన్తి యోగినస్తం చ శుద్ధజ్యోతిస్స్వరూపిణమ్
యోగులు ఆయనను ధ్యానిస్తారు, ఆయన స్వరూపం పవిత్రమైన వెలుగుగా ఉంటుంది.
వైష్ణవాస్తే నమస్యన్తి భక్తానుగ్రహకారకమ్
వైష్ణవులు ఆయనను నమస్కరిస్తారు, ఆయన భక్తులకు కృపచేసేవాడు.
జ్యోతిరభ్యన్తరే నిత్యం శరీరం శ్యామసున్దరమ్ 3.42.
ఆ వెలుగులో ఎప్పుడూ శ్యామసుందరుని శరీరం ఉంటుంది.
అతీవామూల్యసద్రత్నభూషణైశ్చ విభూషితమ్
అది ఎంతో విలువైన రత్నాలతో చేసిన అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
తదా దాస్యే నియుక్తాస్తే భవన్త్యేవేశ్వరేచ్ఛయా
అప్పుడు, ప్రభువు సంకల్పంతో నియమించబడిన సేవకులు ఆయనకు సేవ చేస్తారు.
యదా సృష్ట్యున్ముఖః కృష్ణః ససృజే ప్రకృతిం ముదా । తద్యోనౌ హ్యర్పితం వీర్యం వీర్య్యాడ్డిమ్భో బభూవ హ
కృష్ణుడు సృష్టికి ఉత్సాహంగా, ఆనందంగా ప్రకృతిని సృష్టించినప్పుడు, ఆ గర్భంలో ఉంచిన బీజం శిశువుగా మారింది.
దివ్యేన లక్షవర్షేణ గర్భాడ్డిమ్భో వినిర్గతః
దివ్యమైన లక్ష సంవత్సరాల తర్వాత ఆ శిశువు గర్భం నుంచి బయటకు వచ్చింది.
నిశ్శ్వాసేన సమం భ్రాతర్ముఖబిన్దుర్వినిర్గతః
తమ్ముడి ఊపిరితో పాటు, అతని నోటినుంచి ఒక బొట్టు బయటకు వచ్చింది.
తజ్జలే చ స్థితో డిమ్భో దివ్యవర్షాణి లక్షకమ్
ఆ శిశువు నీటిలో దివ్యమైన లక్ష సంవత్సరాలు ఉండిపోయింది.
యావన్తి గాత్రలోమాని తస్య సన్తి మహాత్మనః
ఆ మహాత్ముని శరీరంపై ఎంతటి రోమాలు ఉన్నాయో—
తత్రైవ ప్రతివిధ్యణ్డే బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
అందులో ప్రతి గుడ్డలో బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు నివసిస్తున్నారు.
మహావిరాడాశ్రయశ్చ సర్వస్య చ జనస్య చ
ఆయనే మహావిరాట్కు, సమస్త జీవులకు ఆశ్రయం.
మహావిష్ణుశ్చ కలయా తతః క్షుద్రవిరాడభూత్ 3.42.
మహావిష్ణువు నుండి, ఆయన భాగంగా చిన్న విరాట్ పుట్టాడు.
విష్ణుస్తదంశః పాతా యః శ్వేతద్వీపనివాసకృత్
విష్ణువు యొక్క భాగమే రక్షకుడు, అతడు శ్వేతద్వీపంలో నివసించేవాడు.
స్వయం చ స్వాంశకలయా నానామూర్త్తిధరో హరిః
హరి తన స్వంత భాగంతో, స్వేచ్ఛతో అనేక రూపాలు ధరించెడు వాడు.
కథం లజ్జాదిరహితః స చ స్వచ్ఛామయో మహాన్
అతడు ఎంత పవిత్ర స్వరూపుడైనా, ఎలా లజ్జా లాంటి లక్షణాలు లేవు?
లజ్జా నాస్త్యేవ లజ్జాయా మతోఽయం సర్వసమ్మతః
ఆమెకు నిజంగా లజ్జా లేదు; ఇది అందరూ అంగీకరించిన అభిప్రాయం.
సర్వశక్తిమతీ దుర్గా ప్రకృత్యా సా చ శైలజా
అన్ని శక్తులతో కూడిన దుర్గా సహజంగా శైలపుత్రిగా ఉంటుంది.
పఞ్చధా ప్రకృతిర్యా చ శ్రీకృష్ణస్య బభూవ హ
శ్రీకృష్ణునికి చెందిన ప్రకృతి ఐదు రూపాలలో మారింది.
ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవీ యా కృష్ణస్య పరమాత్మనః
ప్రాణానికి అధిపతిగా ఉన్న దేవి, కృష్ణ పరమాత్మునికి చెందింది.
విద్యాధిష్ఠాతృదేవీ యా సావిత్రీ బ్రహ్మణః ప్రియా
విద్యకు అధిపతిగా ఉన్న దేవి, బ్రహ్మకు ప్రియమైన సావిత్రి.
సరస్వతీ ద్విధా భూత్వా కృష్ణస్య ముఖ నిర్గతా
సరస్వతి రెండు రూపాలుగా మారి, కృష్ణుని నోటిలోనుంచి ప్రబవించింది.
బుద్ధ్యధిష్ఠాతృదేవీ యా జ్ఞానసూః శక్తిసంయుతా 3.42.
బుద్ధికి అధిపతిగా, జ్ఞానానికి మూలంగా, శక్తితో కూడిన దేవి.
ప్రకృతిః పఞ్చధా భ్రాతర్గోలోకే చ బభూవ హ
అన్నయ్యా, గోలోకంలో కూడా ప్రకృతి ఐదు రూపాలలో మారింది.
విప్రేన్ద్ర నిత్యం వైకుణ్ఠం బ్రహ్మాణ్డాత్పరముచ్యతే
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, వైకుంఠం ఎప్పుడూ బ్రహ్మాండానికి అతి పైన ఉందని చెబుతారు.
తత్ర నారాయణో దేవః కృష్ణార్ద్ధాంశశ్చతుర్భుజః
అక్కడ నారాయణుడు, కృష్ణుని భాగంగా, నాలుగు చేతులతో ఉంటాడు.