తపశ్చక్రే తతస్తత్ర లక్షవర్షం చ వాయుభుక్
అక్కడ వాయువును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, లక్ష సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.
గోపగోపీపరివృతం ద్విభుజం మురలీధరమ్
అతడు రెండు చేతులతో ఉన్న మురళీధరుడిని, గోపకులు గోపికలతో చుట్టుముట్టినవాడిని చూశాడు.
దృష్ట్వాఽనుజ్ఞాం గృహీత్వా చ ప్రణమ్య చ పునః పునః
ఆయనను దర్శించి, అనుమతి తీసుకుని, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించాడు.
యః శివః సృష్టిసంహర్త్తా స చ స్రష్టుర్లలాటజః
శివుడు సృష్టికర్త, సంహారకుడు; అతడే సృష్టికర్త నుదుటి నుండి జన్మించినవాడు.
సృష్టికారణభూతాశ్చ బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు సృష్టికి కారణమైనవారు.
తేఽపి దేవాః ప్రాకృతికాః ప్రాకృతశ్చ మహావిరాట్
వారు దేవతలూ ప్రకృతి నుండే పుట్టినవారు; మహావిరాట్ కూడా ప్రకృతిలోంచే ఉద్భవించాడు.
న శక్తః పరమేశోఽపి తాం శక్తిం ప్రకృతిం వినా
ప్రకృతి అనే ఆ శక్తి లేకుండా పరమేశ్వరుడికీ ఏ కార్యం చేయడం సాధ్యం కాదు.
సా చ కృష్ణే తిరోభూయ సృష్టిసంహారకారకే
ఆ శక్తి కృష్ణునిలో లీనమై, సృష్టి సంహారాలకు కారణమవుతుంది.
కులాలశ్చ కటం కర్తుం యథాఽశక్తో మృదం వినా 3.40.
మట్టి లేకుండా కుండ చేయడం ఎలా కుదరదు, అలాగే...
సా చ శక్తిః సృష్టికాలే పఞ్చధా చేశ్వరేచ్ఛయా
ఆ శక్తి సృష్టి సమయంలో, భగవంతుని సంకల్పంతో అయిదు రూపాలుగా విభజించబడుతుంది.
ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవీ యా కృష్ణస్య పరమాత్మనః
ఆమె ప్రాణాధిష్ఠాత్రి దేవత; శ్రీకృష్ణునికి చెందిన పరమాత్మస్వరూపిణి.
ఐశ్వర్య్యాధిష్ఠాతృదేవీ సర్వమఙ్గలకారిణీ
ఆమె ఐశ్వర్యానికి అధిపతిగా, సమస్త మంగళాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా ఉంటుంది.
విద్యాధిష్ఠాతృదేవీ యా పరమేశస్య దుర్లభా
జ్ఞానానికి అధిపతిగా ఉండే ఆ దేవి, పరమేశ్వరుడికీ అందుబాటులోకి రాని అరుదైనవారు.
బుద్ధ్యధిష్ఠాతృదేవీ యా సర్వశక్తిస్వరూపిణీ
బుద్ధికి అధిపతిగా ఉండే ఆ దేవి, అన్ని శక్తులకు మూలరూపం.
వాగధిష్ఠాతృదేవీ యా శాస్త్రజ్ఞానప్రదా సదా
వాక్కుకు అధిపతిగా ఉండే ఆ దేవి, ఎప్పుడూ శాస్త్రజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవారు.
పఞ్చధాఽఽదౌ స్వయం దేవీ మూలప్రకృతిరీశ్వరీ
ఆదిలో ఆ దేవి తానే ఐదు రూపాలలో ప్రాకృతిగా, పరిపూర్ణ స్వామినిగా అవతరించింది.
యోషితః ప్రకృతేరంశాః పుమాంసః పురుషస్య చ
స్త్రీలు ప్రకృతిలో భాగాలు, పురుషులు పురుషుని నుండి భాగాలు.
సృష్టిశ్చ ప్రతివిశ్వేషు బ్రహ్మన్బ్రహ్మోద్భవా సదా
ప్రతి విశ్వంలో సృష్టి ఎప్పుడూ బ్రహ్మ నుండి ఉద్భవిస్తుంది, ఓ బ్రహ్మన్.
దత్తదత్తం జ్ఞానమిదం రామ మహ్యం చ పుష్కరే 3.40.
ఈ జ్ఞానం, ఓ రామా, పుష్కరంలో నాకు ఇచ్చబడింది, నేనూ గ్రహించాను.
ఇత్యుక్త్వా కార్త్తవీర్య్యశ్చ రామం నత్వా చ సస్మితః
ఇలా చెప్పి, కార్తవీర్యుడు చిరునవ్వుతో రాముని ముందు నమస్కరించాడు.
రామస్తతో రాజసైన్యం బ్రహ్మాస్త్రేణ జఘాన హ
తర్వాత రాముడు రాజసైన్యాన్ని బ్రహ్మాస్త్రంతో సంహరించాడు.
ఏవం త్రిస్సప్తకృత్వశ్చ క్రమేణ చ వసున్ధరామ్
ఇలా మూడు సార్లు ఏడు సార్లు వరుసగా భూమిని చుట్టివచ్చాడు.
గర్భస్థం మాతురఙ్కస్థం శిశుం వృద్ధం చ మధ్యమమ్
గర్భంలో ఉన్నవాడు, తల్లిదండ్రుల ఒడిలో ఉన్నవాడు, చిన్నవాడు, వృద్ధుడు, మధ్య వయస్కుడు అయినా,
కార్త్తవీర్య్యశ్చ గోలోకం త్వగమత్కృష్ణసన్నిధిమ్
కార్తవీర్యుడు తరువాత గోలోకానికి వెళ్లి కృష్ణుని సన్నిధిలో చేరాడు.
త్రిస్సప్తకృత్వో నిర్భూపాం మహీం దృష్ట్వా మహేశ్వరః
మూడు సార్లు ఏడు సార్లు భూమి రాజులతో ఖాళీ అయినదని చూసి, మహేశ్వరుడు,
దేవాశ్చ మునయో దేవ్యః సిద్ధగన్ధర్వకిన్నరాః
దేవతలు, ఋషులు, దేవీయులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు,
స్వర్గే దున్దుభయో నేదుర్హర్షశబ్దో బభూవ హ
స్వర్గంలో దుండుభులు మోగాయి, ఆనందధ్వని ప్రతిధ్వనించింది.
బ్రహ్మా భృగుశ్చ శుక్రశ్చ వాల్మీకిశ్చ్యవనస్తథా
బ్రహ్మ, భృగు, శుక్ర, వాల్మీకి, అలాగే చ్యవనుడు,
పులకాఞ్చితసర్వాఙ్గాః సానన్దాశ్చ సమన్వితాః ।। 3.40.
వారందరి శరీరాలు ఆనందంతో పులకరించాయి, హర్షంతో నిండిపోయారు.
ప్రణనామ చ తాన్రామో దణ్డవత్పతితో భువి
రాముడు వారికి భూమిపై దండవత్ నమస్కారం చేశాడు.