ఆబాల్యాత్సంగినీ శశ్వచ్ఛయనే భోజనే రణే
పిల్లనాటి నుండి ఆమె నా తోడుగా ఉంది — నిద్రలో, భోజనంలో, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ నా పక్కనే ఉంది.
త్వయా న దృష్టం యుద్ధం మే పురేయం శోచనా స్థితా
నీవు నా పట్టణంలో జరిగిన యుద్ధాన్ని చూడలేదు; నేను ఇంకా దుఃఖంలోనే ఉన్నాను.
కాలే సింహః సృగాలం చ సృగాలః సింహమేవ చ
కాలం మారితే సింహం నక్క అవుతుంది, నక్క సింహమవుతుంది.
మహిషం మక్షికా కాలే గరుడం చ తథోరగః
కాలానుగుణంగా ఎద్దు ఈగగా మారుతుంది, పాము గరుడవుతుందని కూడా జరుగుతుంది.
ఇన్ద్రం చ మానవః కాలే కాలే బ్రహ్మా మరిష్యతి
ఓ మనవా, నిర్ణీత కాలంలో ఇంద్రుడూ, బ్రహ్మదేవుడూ మరణిస్తారు.
మరిష్యన్తి సురాః సర్వే త్రిలోకస్థాశ్చరాచరాః
మూడు లోకాలలో ఉన్న అందరు దేవతలు, జంతువులు, అజంతువులు — అందరూ ఒక రోజు నశిస్తారు.
కాలస్య కాలః శ్రీకృష్ణః స్రష్టుః స్రష్టా యథేచ్ఛయా
కాలానికి కాలమే శ్రీకృష్ణుడు; సృష్టికర్తకు సృష్టికర్త, తన ఇష్టానుసారం కార్యాలు చేయువాడు.
మహాస్థూలాత్స్థూలతమః సూక్ష్మాత్సూక్ష్మతమః కృశః
అతడు గొప్పదానికన్నా గొప్పవాడు, సూక్ష్మమైనదానికన్నా సూక్ష్మవాడు, మరింత సన్నగా ఉండేవాడు.
తతః క్షుద్రవిరాడ్ జాతః సర్వేషాం కారణం పరమ్ 3.40.
ఆ తరువాత అతనిలోంచి సూక్ష్మమైన విరాట్ స్వరూపం ఉద్భవించింది; అది సమస్తానికి పరమ కారణం.
నాభేః కమలదణ్డస్య యోఽన్తం న ప్రాప యత్నతః
నాభిలోంచి పుట్టిన కమలపు దండానికి చివరను ఎంత ప్రయత్నించినా అతడు చేరుకోలేకపోయాడు.
తపశ్చక్రే తతస్తత్ర లక్షవర్షం చ వాయుభుక్
అక్కడ వాయువును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, లక్ష సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.
గోపగోపీపరివృతం ద్విభుజం మురలీధరమ్
అతడు రెండు చేతులతో ఉన్న మురళీధరుడిని, గోపకులు గోపికలతో చుట్టుముట్టినవాడిని చూశాడు.
దృష్ట్వాఽనుజ్ఞాం గృహీత్వా చ ప్రణమ్య చ పునః పునః
ఆయనను దర్శించి, అనుమతి తీసుకుని, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించాడు.
యః శివః సృష్టిసంహర్త్తా స చ స్రష్టుర్లలాటజః
శివుడు సృష్టికర్త, సంహారకుడు; అతడే సృష్టికర్త నుదుటి నుండి జన్మించినవాడు.
సృష్టికారణభూతాశ్చ బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు సృష్టికి కారణమైనవారు.
తేఽపి దేవాః ప్రాకృతికాః ప్రాకృతశ్చ మహావిరాట్
వారు దేవతలూ ప్రకృతి నుండే పుట్టినవారు; మహావిరాట్ కూడా ప్రకృతిలోంచే ఉద్భవించాడు.
న శక్తః పరమేశోఽపి తాం శక్తిం ప్రకృతిం వినా
ప్రకృతి అనే ఆ శక్తి లేకుండా పరమేశ్వరుడికీ ఏ కార్యం చేయడం సాధ్యం కాదు.
సా చ కృష్ణే తిరోభూయ సృష్టిసంహారకారకే
ఆ శక్తి కృష్ణునిలో లీనమై, సృష్టి సంహారాలకు కారణమవుతుంది.
కులాలశ్చ కటం కర్తుం యథాఽశక్తో మృదం వినా 3.40.
మట్టి లేకుండా కుండ చేయడం ఎలా కుదరదు, అలాగే...
సా చ శక్తిః సృష్టికాలే పఞ్చధా చేశ్వరేచ్ఛయా
ఆ శక్తి సృష్టి సమయంలో, భగవంతుని సంకల్పంతో అయిదు రూపాలుగా విభజించబడుతుంది.
ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవీ యా కృష్ణస్య పరమాత్మనః
ఆమె ప్రాణాధిష్ఠాత్రి దేవత; శ్రీకృష్ణునికి చెందిన పరమాత్మస్వరూపిణి.
ఐశ్వర్య్యాధిష్ఠాతృదేవీ సర్వమఙ్గలకారిణీ
ఆమె ఐశ్వర్యానికి అధిపతిగా, సమస్త మంగళాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా ఉంటుంది.
విద్యాధిష్ఠాతృదేవీ యా పరమేశస్య దుర్లభా
జ్ఞానానికి అధిపతిగా ఉండే ఆ దేవి, పరమేశ్వరుడికీ అందుబాటులోకి రాని అరుదైనవారు.
బుద్ధ్యధిష్ఠాతృదేవీ యా సర్వశక్తిస్వరూపిణీ
బుద్ధికి అధిపతిగా ఉండే ఆ దేవి, అన్ని శక్తులకు మూలరూపం.
వాగధిష్ఠాతృదేవీ యా శాస్త్రజ్ఞానప్రదా సదా
వాక్కుకు అధిపతిగా ఉండే ఆ దేవి, ఎప్పుడూ శాస్త్రజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవారు.
పఞ్చధాఽఽదౌ స్వయం దేవీ మూలప్రకృతిరీశ్వరీ
ఆదిలో ఆ దేవి తానే ఐదు రూపాలలో ప్రాకృతిగా, పరిపూర్ణ స్వామినిగా అవతరించింది.
యోషితః ప్రకృతేరంశాః పుమాంసః పురుషస్య చ
స్త్రీలు ప్రకృతిలో భాగాలు, పురుషులు పురుషుని నుండి భాగాలు.
సృష్టిశ్చ ప్రతివిశ్వేషు బ్రహ్మన్బ్రహ్మోద్భవా సదా
ప్రతి విశ్వంలో సృష్టి ఎప్పుడూ బ్రహ్మ నుండి ఉద్భవిస్తుంది, ఓ బ్రహ్మన్.
దత్తదత్తం జ్ఞానమిదం రామ మహ్యం చ పుష్కరే 3.40.
ఈ జ్ఞానం, ఓ రామా, పుష్కరంలో నాకు ఇచ్చబడింది, నేనూ గ్రహించాను.
ఇత్యుక్త్వా కార్త్తవీర్య్యశ్చ రామం నత్వా చ సస్మితః
ఇలా చెప్పి, కార్తవీర్యుడు చిరునవ్వుతో రాముని ముందు నమస్కరించాడు.