దాతా వరిష్ఠో ధర్మ్మిష్ఠో యశస్వీ పుణ్యవాన్సుధీః
ఇచ్చేవాడు శ్రేష్ఠుడు, ధర్మపరుడు, కీర్తివంతుడు, పుణ్యశీలుడు, జ్ఞానవంతుడు.
పురాతనా వదన్తీతి బన్దినో ధరణీతలే
భూమిపై బందులు ఇవన్నీ పాతకాలపు విషయాలే అని చెబుతారు.
దుర్వాక్యం దుఃసహం రాజంస్తీక్ష్ణాస్త్రాదపి జీవినామ్
రాజా! జీవులకు తట్టుకోలేని కఠినమైన మాటలు ఆయుధాలకన్నా పదునైనవిగా ఉంటాయి.
న దదామి ద్విరుక్తిం తే ప్రకృతం కథయామ్యహమ్
నేను నీకు రెండుసార్లు చెప్పను; నిజమైన విషయాన్ని చెప్పుతున్నాను.
సూర్య్యచన్ద్రమనూనాం చ వంశజాః సన్తి సంసది
ఈ సభలో సూర్యవంశ, చంద్రవంశ వంశజులు ఉన్నారు.
శృణ్వన్తు సర్వే రాజేన్ద్రాః సదసద్వక్తుమీశ్వరాః
సత్యం, అసత్యం మాట్లాడగలిగే రాజులందరూ వినండి.
ఇత్యుక్త్వా రైణుకేయశ్చ విరరామ రణస్థలే
ఇలా చెప్పి రేణుక కుమారుడు యుద్ధ భూమిలో మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
కార్త్తవీర్య్యార్జున ఉవాచ శ్రుతో ధర్మో ముఖాద్యేషాం త్వం చ తేషాం గురోర్గురుః
కార్తవీర్యార్జునుడు ఇలా అన్నాడు: వారి నోటినుండి ధర్మాన్ని విన్నాను. నీవు వారందరిలో గురువులకు కూడా గురువు.
కర్మ్మణా వాఽప్యసద్బుధ్యా కరోతి బ్రహ్మభావనామ్ 3.35.
ఏ కార్యం ద్వారా అయినా, లేదా శుద్ధి లేని బుద్ధితో అయినా, బ్రహ్మాన్ని ధ్యానించవచ్చు.
అన్తర్బహిశ్చ మననాత్కురుత కర్మ్మ నిత్యశః
లోపల, బయటా, మనసులో ఆలోచిస్తూ, మనం ఎప్పుడూ కర్మ చేయాలి.
స్వర్ణే లోష్టే గృహేఽరణ్యే పంకే సుస్నిగ్ధచన్దనే
బంగారం, మట్టి, ఇల్లు, అడవి, మట్టి లోతు, సువాసన గల గంధపు చెక్క — ఇవన్నిటిలోనూ,
సర్వజీవేషు యో విష్ణుం భావయేత్సమతా ధియా
ప్రతి జీవిలోను సమభావంతో విష్ణువును ధ్యానించే వాడు,
తపోధనం బ్రాహ్మణానాం తపః కల్పతరుర్యథా
బ్రాహ్మణులకు తపస్సు కల్పవృక్షంలా ఉంటుంది.
ఐశ్వర్య్యే క్షత్రియాణాం చ వాణిజ్యే చ తథా విశామ్
క్షత్రియులకు ఐశ్వర్యమే, వైశ్యులకు వ్యాపారమే ముఖ్యమైనది.
బ్రాహ్మణానాం వివాదే చ స్పృహాఽతీవ వినిన్దితా
బ్రాహ్మణుల్లో వాదానికి ఆసక్తి ఉండటం చాలా నిందించదగినది.
రాగీ రాజసికం కార్య్యం కురుతే కర్మ్మ రాగతః
రాగంతో ఉన్నవాడు, రాగంతో కూడిన పనులు చేస్తాడు.
రాగతః కామధేనుశ్చ మయా వై యాచితా మునే
రాగంతోనే, మునివరా! నేను కూడా నీ దగ్గర కామధేనువును అడిగాను.
కుతః కస్య మునేరస్తి కామధేనుస్త్వయా వినా
మహర్షీ! నీ లేని చోట ఎవరికైనా కామధేను ఎలా లభిస్తుంది?
త్రింశదక్షౌహిణీం సేనాం రాజేన్ద్రాణాం త్రికోటికామ్ 3.35.
ముప్పది అక్షౌహిణి సైన్యాలు, మూడు కోట్ల రాజసేనలు ఉన్నాయి.
ఆత్మానం హన్తుమాయాన్తమపి వేదాంగపారగమ్
వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు నేర్చుకున్నవాడు కూడా, తనను తానే హతమార్చడానికి వస్తాడు.
ప్రాయశ్చిత్తం హింసకానాం న వేదేషు నిరూపితమ్
హింస చేసే వారికి ప్రాయశ్చిత్తం వేదాలలో చెప్పబడలేదు.
పిత్రా తే నిహతా భూపా మహాబలపరాక్రమాః
నీ తండ్రి చేతిలో మహాబలశాలి రాజులు చనిపోయారు.
త్రిఃసప్తకృత్వో నిర్భూపాం కృత్స్నాం కర్తుం మహీమితి
మూడు సార్లు ఏడు సార్లు, భూమిని పూర్తిగా రాజుల్లేకుండా చేశాడు.
క్షత్రియాణాం రణో ధర్మో రణే మృత్యుర్న గర్హితః
క్షత్రియులకు యుద్ధమే ధర్మం; యుద్ధంలో మరణించడం నిందించదగినది కాదు.
తపోధనానాం విప్రాణాం వాగ్బలానాం యుగే యుగే
తపస్సు చేసిన బ్రాహ్మణుల బలం వారి మాటల్లో, తపస్సులో ప్రతీ యుగంలోనూ ఉంటుంది.
క్షత్రియాణాం బలం యుద్ధం వ్యాపారశ్చ బలం విశామ్
క్షత్రియులకు బలం యుద్ధంలో ఉంటుంది; ప్రజలకు వారి వృత్తుల్లోనే బలం ఉంటుంది.
హరౌ భక్తిర్హరేర్దాస్యం వైష్ణవానాం బలం హరిః
వైష్ణవులకు హరిలో భక్తి, హరికి సేవ చేయడమే బలం; హరిదేవుడు వారికే బలంగా ఉంటాడు.
బలం వేషశ్చ వేశ్యానాం యోషితాం యౌవనం బలమ్
వేశ్యలకు వారి వేషమే బలం; స్త్రీలకు యవ్వనమే బలంగా ఉంటుంది.
సతాం సత్యం బలం మిథ్యా బలమేవాసతాం సదా 3.35.
ధర్మవంతులకు సత్యమే బలం; అసత్యవాదులకు ఎప్పుడూ అబద్ధమే బలంగా ఉంటుంది.
విద్యా బలం పణ్డితానాం ధైర్య్యం సాహసినాం బలమ్
పండితులకు విద్యే బలం; ధైర్యవంతులకు ధైర్యమే బలంగా ఉంటుంది.