నానాప్రకారవాద్యం చ దున్దుభిం మురజాదికమ్
వివిధ రకాల వాద్యాలు, డుండుభి, మురజాదులు మోగించబడ్డాయి.
ఉవాచ రామో రాజేన్ద్రం రాజేన్ద్రాణాం చ సంసది
రాముడు రాజుల సభలో రాజాధిరాజునితో మాట్లాడాడు.
పరశురామ ఉవాచ విష్ణోరంశస్య శిష్యస్త్వం దత్తాత్రేయస్య ధీమతః
పరశురాముడు ఇలా అన్నాడు — నీవు విష్ణువు యొక్క అంసమైన, జ్ఞానవంతుడైన దత్తాత్రేయుని శిష్యుడవు.
స్వయం విద్వాంశ్చ వేదాంశ్చ శ్రుత్వా వేదవిదో ముఖాత్
నీవు స్వయంగా విద్యావంతుడవు, వేదాలను తెలిసిన వారి నోట విని వేదాలను తెలుసుకున్నావు.
త్వం పూర్వమహనో లోభాన్నిరీహం బ్రాహ్మణం కథమ్
నీవు పూర్వం దుష్టులను సంహరించినవాడవు, కాని ఇప్పుడు లోభంతో నిష్కలంకుడైన బ్రాహ్మణుడిని ఎలా హానిచేశావు?
కిం భవిష్యతి తే భూప పరత్రైవానయోర్వధాత్
రాజా! ఈ ఇద్దరిని హత్య చేసినందుకు నీకు పరలోకంలో ఏమి జరుగుతుంది?
సత్కీర్త్తిశ్చాథ దుష్కీర్తిః కథామాత్రావశేషితా
మంచి పేరు లేదా చెడు పేరు చివరకు కేవలం కథగా మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
క్వ గతా కపిలా త్వం క్వ క్వ వివాదో మునిః కుతః
కపిలా ఎక్కడికి వెళ్లింది? నీవు ఎక్కడ ఉన్నావు? వాదం ఎక్కడ? ఆ ముని ఎక్కడి నుండి వచ్చాడు?
త్వాముపోషితమీశం హి దృష్ట్వా తాతో హి ధార్మికః 3.35.
ప్రభూ! నిన్ను గౌరవిస్తూ చూచి, నా తండ్రి ధార్మికుడై —
అధీతం విధివద్దత్తం బ్రాహ్మణేభ్యో దినే దినే
పఠించినది ప్రతిరోజూ విధిగా బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చేవారు.
దాతా వరిష్ఠో ధర్మ్మిష్ఠో యశస్వీ పుణ్యవాన్సుధీః
ఇచ్చేవాడు శ్రేష్ఠుడు, ధర్మపరుడు, కీర్తివంతుడు, పుణ్యశీలుడు, జ్ఞానవంతుడు.
పురాతనా వదన్తీతి బన్దినో ధరణీతలే
భూమిపై బందులు ఇవన్నీ పాతకాలపు విషయాలే అని చెబుతారు.
దుర్వాక్యం దుఃసహం రాజంస్తీక్ష్ణాస్త్రాదపి జీవినామ్
రాజా! జీవులకు తట్టుకోలేని కఠినమైన మాటలు ఆయుధాలకన్నా పదునైనవిగా ఉంటాయి.
న దదామి ద్విరుక్తిం తే ప్రకృతం కథయామ్యహమ్
నేను నీకు రెండుసార్లు చెప్పను; నిజమైన విషయాన్ని చెప్పుతున్నాను.
సూర్య్యచన్ద్రమనూనాం చ వంశజాః సన్తి సంసది
ఈ సభలో సూర్యవంశ, చంద్రవంశ వంశజులు ఉన్నారు.
శృణ్వన్తు సర్వే రాజేన్ద్రాః సదసద్వక్తుమీశ్వరాః
సత్యం, అసత్యం మాట్లాడగలిగే రాజులందరూ వినండి.
ఇత్యుక్త్వా రైణుకేయశ్చ విరరామ రణస్థలే
ఇలా చెప్పి రేణుక కుమారుడు యుద్ధ భూమిలో మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
కార్త్తవీర్య్యార్జున ఉవాచ శ్రుతో ధర్మో ముఖాద్యేషాం త్వం చ తేషాం గురోర్గురుః
కార్తవీర్యార్జునుడు ఇలా అన్నాడు: వారి నోటినుండి ధర్మాన్ని విన్నాను. నీవు వారందరిలో గురువులకు కూడా గురువు.
కర్మ్మణా వాఽప్యసద్బుధ్యా కరోతి బ్రహ్మభావనామ్ 3.35.
ఏ కార్యం ద్వారా అయినా, లేదా శుద్ధి లేని బుద్ధితో అయినా, బ్రహ్మాన్ని ధ్యానించవచ్చు.
అన్తర్బహిశ్చ మననాత్కురుత కర్మ్మ నిత్యశః
లోపల, బయటా, మనసులో ఆలోచిస్తూ, మనం ఎప్పుడూ కర్మ చేయాలి.
స్వర్ణే లోష్టే గృహేఽరణ్యే పంకే సుస్నిగ్ధచన్దనే
బంగారం, మట్టి, ఇల్లు, అడవి, మట్టి లోతు, సువాసన గల గంధపు చెక్క — ఇవన్నిటిలోనూ,
సర్వజీవేషు యో విష్ణుం భావయేత్సమతా ధియా
ప్రతి జీవిలోను సమభావంతో విష్ణువును ధ్యానించే వాడు,
తపోధనం బ్రాహ్మణానాం తపః కల్పతరుర్యథా
బ్రాహ్మణులకు తపస్సు కల్పవృక్షంలా ఉంటుంది.
ఐశ్వర్య్యే క్షత్రియాణాం చ వాణిజ్యే చ తథా విశామ్
క్షత్రియులకు ఐశ్వర్యమే, వైశ్యులకు వ్యాపారమే ముఖ్యమైనది.
బ్రాహ్మణానాం వివాదే చ స్పృహాఽతీవ వినిన్దితా
బ్రాహ్మణుల్లో వాదానికి ఆసక్తి ఉండటం చాలా నిందించదగినది.
రాగీ రాజసికం కార్య్యం కురుతే కర్మ్మ రాగతః
రాగంతో ఉన్నవాడు, రాగంతో కూడిన పనులు చేస్తాడు.
రాగతః కామధేనుశ్చ మయా వై యాచితా మునే
రాగంతోనే, మునివరా! నేను కూడా నీ దగ్గర కామధేనువును అడిగాను.
కుతః కస్య మునేరస్తి కామధేనుస్త్వయా వినా
మహర్షీ! నీ లేని చోట ఎవరికైనా కామధేను ఎలా లభిస్తుంది?
త్రింశదక్షౌహిణీం సేనాం రాజేన్ద్రాణాం త్రికోటికామ్ 3.35.
ముప్పది అక్షౌహిణి సైన్యాలు, మూడు కోట్ల రాజసేనలు ఉన్నాయి.
ఆత్మానం హన్తుమాయాన్తమపి వేదాంగపారగమ్
వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు నేర్చుకున్నవాడు కూడా, తనను తానే హతమార్చడానికి వస్తాడు.