పాదుకా చర్మరజ్జూనామపశ్యం రాశిముల్బణమ్
చర్మపు తాడులతో చేసిన పాదరక్షల గుట్టను చూచాను.
వాత్యయా ఘూర్ణమానం చ శుష్కవృక్షం తముత్థితమ్
గాలి వీచుతున్నప్పుడు ఊగిపోతున్న ఎండిపోయిన చెట్టు అక్కడ నిలబడి ఉంది.
గ్రథితాం ముణ్డమాలాం చ చూర్ణమానాం చ వాత్యయా
గాలిలో చెదిరిపోతున్న ముండమాలను చూచాను.
భూతప్రేతా ముక్తకేశా వమన్తశ్వ హుతాశనమ్
విడిచిన జుట్టుతో ఉన్న భూతాలు, ప్రేతాలు, అగ్ని ఉమ్ముతున్నాయి.
దగ్ధజీవం దగ్ధవృక్షం వ్యాధిగ్రస్తం నరం పరమ్
కాలిపోయిన ప్రాణి, కాలిపోయిన చెట్టు, తీవ్రమైన వ్యాధితో బాధపడుతున్న మనిషి కనిపించారు.
గేహపర్వతవృక్షాణాం సహసా పతనం పరమ్
ఇళ్ళు, కొండలు, చెట్లు ఒక్కసారిగా కూలిపోతున్నాయి.
కుక్కురాణాం శృగాలానాం రోదనం చ ముహుర్ముహుః
కుక్కలు, నక్కలు పదే పదే అరుస్తున్నాయి.
అధశ్శిరస్తూర్ద్ధ్వపాదం ముక్తకేశం దిగమ్బరమ్
తల కిందకు, కాళ్లు పైకి, జుట్టు విడిచిపెట్టి, దిక్కులు చూస్తూ నగ్నంగా ఉన్నాను.
వికృతాకారశబ్దం చ గ్రామాదౌ దేవ రోదనమ్ 3.34.
ఓ దేవా, ఊరులోనూ ఇతర చోట్లనూ, విచిత్రమైన అరుపులు, ఏడుపు ధ్వనులు వినిపిస్తాయి.
నృపతేర్వచనం శ్రుత్వా హృదయేన విదూయతా
రాజు మాటలు విని హృదయం బాధతో చీలిపోతుంది.
మనోరమోవాచ ప్రాణాతిరేక ప్రాణేశ శృణు వాక్యం శుభావహమ్
మనోరమ ఇలా చెప్పింది: ప్రాణాధికుడైన ప్రభూ, మంగళాన్ని కలిగించే నా మాటలు వినండి.
నారాయణాంశో భగవాఞ్జామదగ్న్యో మహాబలీ
జమదగ్ని కుమారుడు, మహాబలుడు, నారాయణుని భాగంగా పుట్టాడు.
త్రిఃసప్తకృత్వో నిర్భూపాం కరిష్యామి మహీమితి
ఆయన, "నేను ఇరవై ఒక సార్లు భూమిని రాజుల నుండి శుభ్రం చేస్తాను" అని అన్నాడు.
పాపినం రావణం జిత్వా శూరం త్వమపి మన్యసే
పాపి అయిన రావణుడిని జయించి, నువ్వు నిన్ను వీరుడిగా భావిస్తున్నావు.
యో న రక్షతి ధర్మ్మం చ తస్య కో రక్షితా భువి
ధర్మాన్ని కాపాడని వాడిని ఈ భూమిపై ఎవరు కాపాడగలరు?
శుభాశుభస్య సతతం సాక్షీ ధర్మ్మస్య కర్మణః
మంచి, చెడు పనులకు ధర్మమే ఎప్పుడూ సాక్షిగా ఉంటుంది.
పుత్రదారాదికం యద్యత్సర్వైశ్వర్య్యం సుధర్మిణామ్
నిజమైన ధర్మవంతులకు పిల్లలు, భార్యలు, అన్ని ఐశ్వర్యాలు కలిగి ఉంటాయి.
సంసారం స్వప్నసదృశం మత్వా సన్తోఽత్ర భారతే
ఓ భారతా, ఈ లోకంలో జ్ఞానులు సంసారాన్ని కలలాంటిదిగా భావిస్తారు.
దత్తేన దత్తం యజ్జ్ఞానం తత్సర్వం విస్మృతం త్వయా 3.34.
దానం, యజ్ఞం ద్వారా వచ్చిన జ్ఞానం అంతా నువ్వు మరచిపోయావు.
సుఖార్థే మృగయాం గత్వా తత్రోపోష్య ద్విజాశ్రమే
సుఖం కోసం వేటకు వెళ్లి, అక్కడ ద్విజుల ఆశ్రమంలో నివసించావు.
గురు విప్రసురాణాం చ యః కరోతి పరాభవమ్
తన గురువు, బ్రాహ్మణుడు లేదా దేవతలకు అపమానాన్ని కలిగించే వాడు,
స్మరణం కురు రాజేన్ద్ర దత్తాత్రేయపదామ్బుజమ్
ఓ రాజేంద్రా, దత్తాత్రేయుని పదపద్మాలను స్మరించు.
గురుదేవం సమభ్యర్చ్య తం భృగుం శరణం వ్రజ
గురుదేవుణ్ని పూజించి, ఆ భృగువు వద్ద శరణు పొందు.
విప్రస్య కింకరో భూపో వైశ్యో భూపస్య భూమిప
ఓ రాజా, రాజు బ్రాహ్మణునికి సేవకుడు, వైశ్యుడు రాజుకు సేవకుడు.
అయశః శరణం శశ్వత్క్షత్రియస్య చ క్షత్రియే
క్షత్రియుడికి, క్షత్రియుల మధ్య ఎప్పటికీ అపఖ్యాతే ఆశ్రయం.
బ్రాహ్మణం భజ రాజేన్ద్ర గరీయాంసం సురాదపి
ఓ రాజేంద్రా, బ్రాహ్మణుడు దేవతలకన్నా గొప్పవాడు, అతన్ని గౌరవించు.
ఇత్యేవముక్త్వా రాజేన్ద్రం క్రోడే కృత్వా మహాసతీ
ఇలా చెప్పి, ఆ మహాసతీ రాజును తన ఒడిలోకి తీసుకుని ఆలింగనం చేసింది.
చన్దనాగురుకస్తూరీకర్పూరైః కుంకుమైర్యుతమ్ 3.34.
చందనం, అగరు, కస్తూరి, కర్పూరం, కుంకుమం కలిపి,
క్షణం సింహాసనే తిష్ఠ క్షణం వక్షసి మే ప్రభో
ప్రభూ! ఒక క్షణం సింహాసనంపై కూర్చోండి, మరొక క్షణం నా ఛాతిపై విశ్రాంతి తీసుకోండి.
శతపుత్రాధికః ప్రేమ్ణా సతీనాం వై పతిర్నృప
రాజా! సతీల భర్త ప్రేమతో శతపుత్రులకన్నా గొప్పవాడవుతాడు.