బాలా ద్వాదశావర్షీయా వస్త్రభూషణభూషితా
పన్నెండు సంవత్సరాల చిన్నారి, అందమైన వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవాడిని చూచాను.
ఆజ్ఞాం త్వం దేహి రాజేన్ద్ర త్వద్గేహాద్యామి కాననమ్
ఓ రాజా, నాకు అనుమతి ఇవ్వండి; మీ ఇంటిని విడిచి అడవికి వెళ్లాలని ఉంది.
రుష్టో విప్రో మాం శపతే సంన్యాసీ చ తథా గురుః
కోపంతో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు నన్ను శపించాడు, అలాగే సంయాసి, గురువు కూడా నన్ను శపించారు.
చఞ్చలానాం చ గృధ్రాణాం కాకానాం నికరైః సదా
ఎప్పుడూ చంచలమైన గద్దలు, కాకుల గుంపుల వల్ల నేను బాధపడుతున్నాను.
పీడితం తైలయన్త్రేణ భ్రామితం తైలకారిణా
నూనె యంత్రంలో నూనె తయారుచేసే వాడు తిప్పినట్లుగా నేను బాధపడుతున్నాను.
నృత్యన్తి గాయకాః సర్వే గానం గాయన్తి మే గృహే
నా ఇంట్లో అందరూ గాయకులు పాటలు పాడుతూ నాట్యం చేస్తున్నారు.
రమణం కుర్వతో లోకాన్కేశాకేశి చ కుర్వతః
ప్రపంచంలో ఇతరులతో ఆనందంలో మునిగి, జుట్టు జుట్టుతో ముడిపడి ఉన్నాను.
మోటకాని చ పిణ్డాని శ్మశానం శవసంయుతమ్
బొండలు, అన్నపు ముద్దలు, శవాలతో నిండిన శ్మశానం కనిపించింది.
కృష్ణామ్బరా కృష్ణవర్ణా నగ్నా వై ముక్తకేశినీ ।। 3.34.
నల్ల వస్త్రాలు ధరించినవారు, నల్లవర్ణం ఉన్నవారు, నగ్నంగా, జుట్టు విడిచిపెట్టినవారు ఉన్నారు.
నాపితో ముణ్డతే ముణ్డం శ్మశ్రుశ్రేణీం చ మే ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, నా తల లేదా గడ్డం పక్కల వెంట్రుకలు ఎవ్వరూ కత్తిరించరు.
పాదుకా చర్మరజ్జూనామపశ్యం రాశిముల్బణమ్
చర్మపు తాడులతో చేసిన పాదరక్షల గుట్టను చూచాను.
వాత్యయా ఘూర్ణమానం చ శుష్కవృక్షం తముత్థితమ్
గాలి వీచుతున్నప్పుడు ఊగిపోతున్న ఎండిపోయిన చెట్టు అక్కడ నిలబడి ఉంది.
గ్రథితాం ముణ్డమాలాం చ చూర్ణమానాం చ వాత్యయా
గాలిలో చెదిరిపోతున్న ముండమాలను చూచాను.
భూతప్రేతా ముక్తకేశా వమన్తశ్వ హుతాశనమ్
విడిచిన జుట్టుతో ఉన్న భూతాలు, ప్రేతాలు, అగ్ని ఉమ్ముతున్నాయి.
దగ్ధజీవం దగ్ధవృక్షం వ్యాధిగ్రస్తం నరం పరమ్
కాలిపోయిన ప్రాణి, కాలిపోయిన చెట్టు, తీవ్రమైన వ్యాధితో బాధపడుతున్న మనిషి కనిపించారు.
గేహపర్వతవృక్షాణాం సహసా పతనం పరమ్
ఇళ్ళు, కొండలు, చెట్లు ఒక్కసారిగా కూలిపోతున్నాయి.
కుక్కురాణాం శృగాలానాం రోదనం చ ముహుర్ముహుః
కుక్కలు, నక్కలు పదే పదే అరుస్తున్నాయి.
అధశ్శిరస్తూర్ద్ధ్వపాదం ముక్తకేశం దిగమ్బరమ్
తల కిందకు, కాళ్లు పైకి, జుట్టు విడిచిపెట్టి, దిక్కులు చూస్తూ నగ్నంగా ఉన్నాను.
వికృతాకారశబ్దం చ గ్రామాదౌ దేవ రోదనమ్ 3.34.
ఓ దేవా, ఊరులోనూ ఇతర చోట్లనూ, విచిత్రమైన అరుపులు, ఏడుపు ధ్వనులు వినిపిస్తాయి.
నృపతేర్వచనం శ్రుత్వా హృదయేన విదూయతా
రాజు మాటలు విని హృదయం బాధతో చీలిపోతుంది.
మనోరమోవాచ ప్రాణాతిరేక ప్రాణేశ శృణు వాక్యం శుభావహమ్
మనోరమ ఇలా చెప్పింది: ప్రాణాధికుడైన ప్రభూ, మంగళాన్ని కలిగించే నా మాటలు వినండి.
నారాయణాంశో భగవాఞ్జామదగ్న్యో మహాబలీ
జమదగ్ని కుమారుడు, మహాబలుడు, నారాయణుని భాగంగా పుట్టాడు.
త్రిఃసప్తకృత్వో నిర్భూపాం కరిష్యామి మహీమితి
ఆయన, "నేను ఇరవై ఒక సార్లు భూమిని రాజుల నుండి శుభ్రం చేస్తాను" అని అన్నాడు.
పాపినం రావణం జిత్వా శూరం త్వమపి మన్యసే
పాపి అయిన రావణుడిని జయించి, నువ్వు నిన్ను వీరుడిగా భావిస్తున్నావు.
యో న రక్షతి ధర్మ్మం చ తస్య కో రక్షితా భువి
ధర్మాన్ని కాపాడని వాడిని ఈ భూమిపై ఎవరు కాపాడగలరు?
శుభాశుభస్య సతతం సాక్షీ ధర్మ్మస్య కర్మణః
మంచి, చెడు పనులకు ధర్మమే ఎప్పుడూ సాక్షిగా ఉంటుంది.
పుత్రదారాదికం యద్యత్సర్వైశ్వర్య్యం సుధర్మిణామ్
నిజమైన ధర్మవంతులకు పిల్లలు, భార్యలు, అన్ని ఐశ్వర్యాలు కలిగి ఉంటాయి.
సంసారం స్వప్నసదృశం మత్వా సన్తోఽత్ర భారతే
ఓ భారతా, ఈ లోకంలో జ్ఞానులు సంసారాన్ని కలలాంటిదిగా భావిస్తారు.
దత్తేన దత్తం యజ్జ్ఞానం తత్సర్వం విస్మృతం త్వయా 3.34.
దానం, యజ్ఞం ద్వారా వచ్చిన జ్ఞానం అంతా నువ్వు మరచిపోయావు.
సుఖార్థే మృగయాం గత్వా తత్రోపోష్య ద్విజాశ్రమే
సుఖం కోసం వేటకు వెళ్లి, అక్కడ ద్విజుల ఆశ్రమంలో నివసించావు.