భృగురువాచ జలబుద్బుదవత్సర్వం సంసారే చ చరాచరమ్
భృగుమహర్షి ఇలా అన్నాడు — "ఈ లోకంలో చలించే, నిశ్చలమైన ప్రతీది నీటిబుడగలవంటి వేరు కాదు."
సత్యసారం సత్యబీజం కృష్ణం చిన్తయ పుత్రక
నిజస్వరూపుడైన, సత్యమయమైన కృష్ణుని గురించి మనసులో ధ్యానం చేయు, బిడ్డా.
యద్భవేత్తద్భవత్యేవ భవితా యద్భవిష్యతి
ఏది జరగాల్సో అది తప్పకుండా జరుగుతుంది; జరగబోయేదీ తప్పదు.
భూతం భవ్యం భవిష్యం చ యత్కృష్ణేన నిరూపితమ్
గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు — ఇవన్నీ కృష్ణుడు నిర్ణయించినవే.
మాయాబీజం మాయినాం చ శరీరం పాఞ్చభౌతికమ్
మాయ యొక్క మూలం, మాయగాళ్ల శరీరాలు — ఇవన్నీ ఐదు భూతాలతో ఏర్పడినవే.
క్షుధా నిద్రా దయా శాన్తిః క్షమా కాన్త్యాదయస్తథా
ఆహారం కోరిక, నిద్ర, దయ, శాంతి, సహనం, అందం — ఇవన్నీ అలాగే ఉంటాయి.
బుద్ధిశ్చ శక్తయః సర్వా రాజేన్ద్రమివ కింకరాః
బుద్ధి, అన్ని శక్తులు రాజుకు సేవకుల్లా ఉండి పనిచేస్తాయి.
కే వా కేషాం చ పితరః కే వా కేషాం సుతాః సుత
ఎవరికి ఎవరు తండ్రులు? ఎవరికి ఎవరు పిల్లలు? బిడ్డా!
జ్ఞానినో మా రుదన్త్యేవ మా రోదీః పుత్ర సామ్ప్రతమ్
జ్ఞానులు ఎప్పుడూ ఏడవరు; నువ్వు కూడా ఇప్పుడు ఏడవకూ, బిడ్డా.
సంకేతాఖ్యోచ్చారణేన యద్రుదన్తి చ బాన్ధవాః పార్థివాంశం చ పృథివీ గృహ్ణాత్యస్థిత్వచాదికమ్
బంధువులు పేర్లు పిలిచి ఏడుస్తారు, కానీ భూమి ఎముకలు, మాంసం లాంటి భాగాలను తిరిగి తీసుకుంటుంది.
తోయాంశం చ తథా తోయం శూన్యాంశం గగనం తథా
నీటి భాగం నీటిలో కలిసిపోతుంది, ఖాళీ భాగం ఆకాశంలో కలిసిపోతుంది.
సర్వే విలీనాః సర్వేషు కో వాఽఽయాస్యతి రోదనాత్
అన్నీ అన్నిటిలో కలిసిపోతాయి; ఏడుపుతో ఎవరు తిరిగి వస్తారు?
వేదోక్తం చైవ యత్కర్మ కురు తత్పారలౌకికమ్
వేదాలలో చెప్పిన పనులను పరలోక ప్రయోజనానికి నీవు చేయాలి.
భృగోస్తద్వచనం శ్రుత్వా శోకం తత్యాజ తత్క్షణమ్
భృగువు మాటలు విన్న వెంటనే అతడు తన దుఃఖాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
రేణుకోవాచ ।। బ్రహ్మన్ననుగమిష్యామి ప్రాణనాథస్య సామ్ప్రతమ్ । ఋతోశ్చతుర్థదివసే మృతోఽయం చాద్య మానదః
రేణుకా ఇలా చెప్పింది: బ్రాహ్మణా! ఇప్పుడు నేను నా ప్రాణప్రియ భర్తను అనుసరిస్తాను. ఈ రోజు ఆయన మరణించి నాలుగు రోజులు అయింది, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా!
కర్త్తవ్యా కా వ్యవస్థాఽత్ర వద వేదవిదాం వర
ఇక్కడ ఏ నియమం పాటించాలి? వేదాలను తెలిసినవాడా, నాకది చెప్పు.
భృగురువాచ చతుర్థదివసం శుద్ధం స్వామినః సర్వకర్మసు
భృగువు ఇలా అన్నాడు: నాలుగవ రోజున భార్య భర్తకు సంబంధించిన అన్ని కర్మలకు శుద్ధురాలవుతుంది.
శుద్ధా భర్త్తుశ్చతుర్థేఽహ్ని న శుద్ధా దైవపిత్ర్యయోః
నాలుగవ రోజున భార్య భర్తకు శుద్ధురాలై ఉంటుంది, కానీ దేవతలు, పితృదేవతలకు సంబంధించిన కర్మలకు మాత్రం శుద్ధురాలికాదు.
వ్యాలగ్రాహీ యథా వ్యాలం బిలాదుద్ధరతే బలాత్
పాము పట్టేవాడు ఎలా బలవంతంగా పామును బిల్ల నుండి బయటకు లాగుతాడో,
మోదతే స్వామినా తత్ర యావదిన్ద్రాశ్చతుర్దశ
అలాగే, పద్నాలుగు ఇంద్రులు ఉన్నంతకాలం భార్య భర్తతో కలిసి ఆనందిస్తుంది.
స పుత్రో భక్తిదాతా యః సా చ స్త్రీ యాఽనుగచ్ఛతి
భక్తిని ఇచ్చే కుమారుడు, భర్తను అనుసరించే భార్య—
సోఽభీష్టదేవో యో రక్షేత్స రాజా పాలయేత్ప్రజాః
రక్షించే వాడే ఇష్టదైవం, ప్రజలను పాలించే వాడే రాజు.
స గురుర్ధర్మదాతా యో హరిభక్తిప్రదాయకః
ధర్మాన్ని నేర్పేవాడే గురువు, హరిభక్తిని ప్రసాదించేవాడే గురువు.
రేణుకోవాచ కా వాఽప్యశక్తా నారీషు తన్మే బ్రూహి తపోధన
రేణుకా ఇలా అడిగింది: తపస్సుతో నిండినవాడా, ఈ విధంగా చేయలేని మహిళలు ఎవరు? నాకది చెప్పు.
భృగురువాచ రజస్వలా చ కులటా గలితవ్యాధిసంయుతా
భృగువు ఇలా అన్నాడు: రజస్వల, పరపురుష సంబంధం కలిగినవారు, శరీరం క్షీణించే వ్యాధితో బాధపడేవారు—
పతిసేవావిహీనా యా హ్యభక్తా కటుభాషిణీ
భర్త సేవ చేయని వారు, భక్తి లేనివారు, కఠినంగా మాట్లాడేవారు—
సంస్కృతాగ్నిం పురో దత్త్వా చితాసు శయితం పతిమ్
పూజితమైన అగ్నిని ముందుగా ఉంచి, భర్తను చితపై పడుకోబెట్టి,
అనుగచ్ఛన్తి యాః కాన్తం తమేవ ప్రాప్నువన్తి తాః
తమ ప్రియ భర్తను అనుసరించే మహిళలు అతడినే పొందుతారు.
ఇయం తే కథితా సాధ్వి వ్యవస్థా గృహిణాం ధ్రువమ్
ధర్మపత్నీ అయినా! ఇది గృహిణుల కోసం స్థిరంగా నిర్ణయించిన విధానం, నీకు చెప్పినది.
యా సాధ్వీ వైష్ణవం కాన్తం యత్ర యత్రానుగచ్ఛతి
యెక్కడైనా సతీమంతుడు అయిన భార్య తన వైష్ణవ భర్తను అనుసరిస్తే—