మత్ప్రాణాధిక హే వత్స మదీయం వచనం శృణు
నా ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన వాడా, నా మాట విను బిడ్డా.
గృహే తిష్ఠ సుఖం వత్స తపస్యాం కురు శాశ్వతీమ్
ఇంట్లో సుఖంగా ఉండి, శాశ్వతంగా తపస్సు చేయు బిడ్డా.
మాతుర్వచనమశ్రుత్వా ప్రతిజ్ఞాం తాం చకార హ
తల్లి మాట వినకుండా, రాముడు ఆ ప్రతిజ్ఞ చేసుకున్నాడు.
కార్తవీర్యం హనిష్యామి లీలయా క్షత్రియాధమమ్
కార్తవీర్యుని, ఆ క్షత్రియలో చెడ్డవాడిని, సులభంగా నేను చంపుతాను.
ఇత్యుదీర్య్య పురో మాతుర్విలలాప ముహుర్ముహుః
ఇలా చెప్పి, తల్లి ముందు ఆ బాలుడు మళ్లీ మళ్లీ విలపించాడు.
రామ ఉవాచ యో న హన్తి మహామూఢో రౌరవం స వ్రజేద్ ధ్రువమ్
రాముడు ఇలా అన్నాడు — "ఎవరైనా పెద్ద మూర్ఖుడు కాపురాన్ని నాశనం చేయకపోతే, అతడు ఖచ్చితంగా రౌరవ నరకానికి పోవాల్సిందే."
సతతం మన్దకారీ చ నిన్దకః కటుజల్పకః
ఎప్పుడూ అలసత్వంతో ఉండేవాడు, ఇతరులను నిందించేవాడు, కఠినంగా మాట్లాడేవాడు —
ద్విజానాం ద్రవిణాదానం స్థానాన్నిర్వాసనం సతి
బ్రాహ్మణుల దగ్గర ధనం తీసుకోవడం, వారిని వారి స్థలాల నుంచి వెళ్లగొట్టడం —
ఏతస్మిన్నన్తరే తత్ర చాజగామ భృగుః స్వయమ్
అంతలో అక్కడ భృగుమహర్షి తానే వచ్చాడు.
దృష్ట్వా తం రేణుకారామౌ వినతౌ సంబభూవతుః
రేణుక, రాములను చూసి ఇద్దరూ వినయంతో నమస్కరించారు.
భృగురువాచ జలబుద్బుదవత్సర్వం సంసారే చ చరాచరమ్
భృగుమహర్షి ఇలా అన్నాడు — "ఈ లోకంలో చలించే, నిశ్చలమైన ప్రతీది నీటిబుడగలవంటి వేరు కాదు."
సత్యసారం సత్యబీజం కృష్ణం చిన్తయ పుత్రక
నిజస్వరూపుడైన, సత్యమయమైన కృష్ణుని గురించి మనసులో ధ్యానం చేయు, బిడ్డా.
యద్భవేత్తద్భవత్యేవ భవితా యద్భవిష్యతి
ఏది జరగాల్సో అది తప్పకుండా జరుగుతుంది; జరగబోయేదీ తప్పదు.
భూతం భవ్యం భవిష్యం చ యత్కృష్ణేన నిరూపితమ్
గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు — ఇవన్నీ కృష్ణుడు నిర్ణయించినవే.
మాయాబీజం మాయినాం చ శరీరం పాఞ్చభౌతికమ్
మాయ యొక్క మూలం, మాయగాళ్ల శరీరాలు — ఇవన్నీ ఐదు భూతాలతో ఏర్పడినవే.
క్షుధా నిద్రా దయా శాన్తిః క్షమా కాన్త్యాదయస్తథా
ఆహారం కోరిక, నిద్ర, దయ, శాంతి, సహనం, అందం — ఇవన్నీ అలాగే ఉంటాయి.
బుద్ధిశ్చ శక్తయః సర్వా రాజేన్ద్రమివ కింకరాః
బుద్ధి, అన్ని శక్తులు రాజుకు సేవకుల్లా ఉండి పనిచేస్తాయి.
కే వా కేషాం చ పితరః కే వా కేషాం సుతాః సుత
ఎవరికి ఎవరు తండ్రులు? ఎవరికి ఎవరు పిల్లలు? బిడ్డా!
జ్ఞానినో మా రుదన్త్యేవ మా రోదీః పుత్ర సామ్ప్రతమ్
జ్ఞానులు ఎప్పుడూ ఏడవరు; నువ్వు కూడా ఇప్పుడు ఏడవకూ, బిడ్డా.
సంకేతాఖ్యోచ్చారణేన యద్రుదన్తి చ బాన్ధవాః పార్థివాంశం చ పృథివీ గృహ్ణాత్యస్థిత్వచాదికమ్
బంధువులు పేర్లు పిలిచి ఏడుస్తారు, కానీ భూమి ఎముకలు, మాంసం లాంటి భాగాలను తిరిగి తీసుకుంటుంది.
తోయాంశం చ తథా తోయం శూన్యాంశం గగనం తథా
నీటి భాగం నీటిలో కలిసిపోతుంది, ఖాళీ భాగం ఆకాశంలో కలిసిపోతుంది.
సర్వే విలీనాః సర్వేషు కో వాఽఽయాస్యతి రోదనాత్
అన్నీ అన్నిటిలో కలిసిపోతాయి; ఏడుపుతో ఎవరు తిరిగి వస్తారు?
వేదోక్తం చైవ యత్కర్మ కురు తత్పారలౌకికమ్
వేదాలలో చెప్పిన పనులను పరలోక ప్రయోజనానికి నీవు చేయాలి.
భృగోస్తద్వచనం శ్రుత్వా శోకం తత్యాజ తత్క్షణమ్
భృగువు మాటలు విన్న వెంటనే అతడు తన దుఃఖాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
రేణుకోవాచ ।। బ్రహ్మన్ననుగమిష్యామి ప్రాణనాథస్య సామ్ప్రతమ్ । ఋతోశ్చతుర్థదివసే మృతోఽయం చాద్య మానదః
రేణుకా ఇలా చెప్పింది: బ్రాహ్మణా! ఇప్పుడు నేను నా ప్రాణప్రియ భర్తను అనుసరిస్తాను. ఈ రోజు ఆయన మరణించి నాలుగు రోజులు అయింది, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా!
కర్త్తవ్యా కా వ్యవస్థాఽత్ర వద వేదవిదాం వర
ఇక్కడ ఏ నియమం పాటించాలి? వేదాలను తెలిసినవాడా, నాకది చెప్పు.
భృగురువాచ చతుర్థదివసం శుద్ధం స్వామినః సర్వకర్మసు
భృగువు ఇలా అన్నాడు: నాలుగవ రోజున భార్య భర్తకు సంబంధించిన అన్ని కర్మలకు శుద్ధురాలవుతుంది.
శుద్ధా భర్త్తుశ్చతుర్థేఽహ్ని న శుద్ధా దైవపిత్ర్యయోః
నాలుగవ రోజున భార్య భర్తకు శుద్ధురాలై ఉంటుంది, కానీ దేవతలు, పితృదేవతలకు సంబంధించిన కర్మలకు మాత్రం శుద్ధురాలికాదు.
వ్యాలగ్రాహీ యథా వ్యాలం బిలాదుద్ధరతే బలాత్
పాము పట్టేవాడు ఎలా బలవంతంగా పామును బిల్ల నుండి బయటకు లాగుతాడో,
మోదతే స్వామినా తత్ర యావదిన్ద్రాశ్చతుర్దశ
అలాగే, పద్నాలుగు ఇంద్రులు ఉన్నంతకాలం భార్య భర్తతో కలిసి ఆనందిస్తుంది.