శ్రీశైలే శ్రీవనే దివ్యే శ్రీనివాసనిషేవితే 1.13.
శ్రీశైలంపై, ఆ దివ్యమైన అరణ్యంలో, శ్రీనివాసుడు సేవించిన చోట,
పురా యా యా కృతా క్రీడా వసన్తే రహసి త్వయా
పూర్వం వసంతకాలంలో నీవు నాతో రహస్యంగా చేసిన ఆ ఆటలు,
సుధాతుల్యేన వచసా సిక్తాఽహం చ పురా త్వయా
ఒకసారి నీవు అమృతంతో సమానమైన మధురమైన మాటలతో నన్ను తడిపావు,
సాధునా సహ సంసర్గో వైకుణ్ఠాదపి దుర్లభః
మంచి వారి సాంగత్యం, వైకుంఠాన్ని పొందడం కన్నా కూడా అరుదైనది.
తస్మాత్తేషాం చ విచ్ఛేదః సాధుశోకకరః పరః
అందువల్ల, వారి నుంచి దూరమవడం మంచివారికి అత్యంత దుఃఖాన్ని కలిగిస్తుంది.
తతోఽపత్యవియోగో హి మరణాదతిరిచ్యతే
కావున, సంతానం వేరుపడటం మరణాన్ని మించిన బాధను ఇస్తుంది.
శయనే భోజనే స్నానే స్వప్నే జాగరణేఽపి చ
పదిలంగా పడుకున్నా, భోజనం చేసినా, స్నానం చేసినా, కలలోనైనా, మేలుకున్నా,
సర్వశోకం విస్మరేత్స్త్రీ స్వామిసంయోగమాత్రతః
భర్తతో కలిసిన క్షణంలో భార్యకు అన్ని బాధలు మరచిపోతాయి.
నాతో విశిష్టం పశ్యామి బాన్ధవం స్వామినా వినా
నా భర్త లేకుండా, నాకు మరెవరూ అంత ప్రియమైన బంధువు లేరు.
హే దిగీశాశ్చ దిక్పాలా హే ధర్మ త్వం ప్రజాపతే
ఓ దిక్పాలకులారా, ఓ ధర్మా, ఓ ప్రజాపతీ,
ఇత్యుక్త్వా విరహార్త్తా సా కన్యా చిత్రరథస్య చ 1.13.
ఇలా చెప్పి, వियोग బాధతో బాధపడుతూ, ఆ చిత్రరథుని కుమార్తె—
విచేతనా తత్ర తస్థౌ కాన్తం కృత్వా స్వవక్షసి
తన ప్రియుడిని హృదయానికి హత్తుకుని, అక్కడే స్పృహ కోల్పోయి నిలబడింది.
ప్రభాతే చేతనాం ప్రాప్య విలలాప భృశం ముహుః
ఉదయాన్నే స్పృహకు వచ్చి, మళ్లీ మళ్లీ గట్టిగా ఏడ్చింది.
మాలావత్యువాచ త్వమేవ జగతాం పాతా మాం న పాసి కథం ప్రభో
మాలావతి ఇలా చెప్పింది — నీవే జగత్తుకు రక్షకుడవు; ప్రభూ, మరి నన్ను ఎందుకు రక్షించవు?
అయం భర్త్తాఽస్య భార్య్యాఽహం మమేతి తవ మాయయా
నీ మాయ వల్లే, ఇతడు నా భర్త, నేను ఇతని భార్య, ఇది నాది అని అనిపిస్తుంది.
గన్ధర్వః కర్మణా కాన్తః కాన్తాఽహం చాస్య కర్మణా
కర్మ ఫలితంగా ఇతడు గంధర్వుడు, నా ప్రియుడు; అదే విధంగా నేను ఇతని ప్రియురాలిని.
కో వా కస్య పతిః పుత్రః కా వా కస్య ప్రియా ప్రభో ।। సంయునక్తి విధాతా చ వినయుక్తి చ కర్మణా
ప్రభూ, ఎవరు ఎవరి భర్త, ఎవరు ఎవరి కుమారుడు, ఎవరు ఎవరికీ ప్రియమైనవారు అన్నది ఎవరికీ తెలియదు. మనుషులను కలిపేది, వేరు చేయేది సృష్టికర్త ఆయన వారి పూర్వకర్మల ప్రకారం.
సంయోగే పరమానన్దో వియోగే ప్రాణసఙ్కటమ్
కలిసినప్పుడు పరమానందం కలుగుతుంది; విడిపోయినప్పుడు ప్రాణమే బాధపడుతుంది.
నశ్వరో విషయః సత్యం భువి భోగశ్చ బాన్ధవః
ఈ భూమిపై అనుభవించే వస్తువులు, బంధువులు అన్నీ నశించేవే — ఇదే నిజం.
తస్మాత్సన్తః స్వయం త్యక్త్వా పరమైశ్వర్యమీప్సితమ్
అందుకే జ్ఞానులు తాము కోరుకున్న గొప్ప ఐశ్వర్యాన్నీ సైతం స్వయంగా వదిలిపెడతారు.
సర్వత్ర జ్ఞానినః సన్తః కా స్త్రీ జ్ఞానవతీ భువి 1.13.
ఈ లోకంలో జ్ఞానులు ఎక్కడైనా అరుదైనవారే; అలాగే నిజమైన జ్ఞానం కలిగిన మహిళ కూడా భూమిపై దొరకడం చాలా అరుదు.
న మే వాఞ్ఛాఽమరత్వే చ శక్రత్వే మోక్షవర్త్మని
నాకు అమరత్వం పట్ల, ఇంద్రపదవి పట్ల, మోక్ష మార్గం పట్ల కూడా ఎలాంటి ఆకాంక్ష లేదు.
యావతీ కామినీజాతిర్జగత్యాం జగదీశ్వర
ప్రపంచాధిపతీ, ఈ లోకంలో ఎంతమంది స్త్రీలు ఉన్నారో,
తస్మై దత్తా గుణాః సర్వే రూపాణి వివిధాని చ
వారందరికీ అన్ని గుణాలు, అనేకరకాల రూపాలు ప్రసాదించబడ్డాయి.
రూపేణ చ గుణేనైవ తేజసా విక్రమేణ చ
వారు అందంతో, గుణంతో, తేజస్సుతో, పరాక్రమంతో మెరిసిపోతారు.
హరిభక్తో హరిసమో గామ్భీర్యే సాగరో యథా
హరిభక్తుడు హరివంటివాడే; అతని లోతు సముద్రంలా ఉంటుంది.
చన్ద్రతుల్యః సుదృశ్యశ్చ కన్దర్పసమసున్దరః
చంద్రుడి వలె ప్రకాశవంతుడు, చూడటానికి మధురుడు, మన్మథుని వలె అందగాడు.
వాణీ చ సర్వశాస్త్రజ్ఞా ప్రతిభాయాం భృగోరివ
వాక్చాతుర్యంలో, అన్ని శాస్త్రాలలో జ్ఞానంలో, ప్రతిభలో భృగువుకు సమానుడు.
ధర్మే ధర్మసమో ధర్మీ సత్యే సత్యవ్రతాధికః
ధర్మంలో ధర్మదేవుడికి సమానం, సత్యంలో సత్యవ్రతులకు మించినవాడు.
ఐశ్వర్య్యే శక్రతుల్యశ్చ సహిష్ణుః పృథివీసమః
ఐశ్వర్యంలో ఇంద్రునికి సమానం, సహనంలో భూమిలా ఉన్నవాడు.